Thuong mai cong bang chu khong phai tu do hoa thuong mai

Chủ nhật, 14 Tháng chín 2003, 11:03 GMT+7


Thuong mai cong bang chu khong phai tu do hoa thuong mai
TTCN - Nhung tranh cai chung quanh van de tu do hoa thuong mai co the lam nhieu nguoi roi tri. Chuyen tranh cai la thuong xuyen va dai dang, den khi co hoi hop gi thi noi len nhu Hoi nghi bo truong tai chinh cac nuoc thanh vien To chuc Thuong mai the gioi (WTO) dien ra tai Cancun (Mexico) vao tuan nay.

Lap luan ung ho cho tu do hoa thuong mai rat don gian: nen kinh te toan cau se co loi neu thuong mai giua cac nuoc chi bi chi phoi boi qui luat cung cau. Nhung rao can nhu thue, han ngach, tro cap cua nha nuoc hay thu tuc hai quan phuc tap, tom lai la nhung dang “ngan song cam cho” tren qui mo quoc gia, chi lam ton thuong su tang truong kinh te.

Theo mot nghien cuu cua Dai hoc Michigan, chi can giam 1/3 so rao can nay nen kinh te the gioi se tang truong them 613 ti USD. Con Ngan hang The gioi tinh toan neu bo thue tren moi loai hang hoa, thu nhap toan nhan loai se tang them 832 ti USD.

Nhung bat binh dang tren the gioi

- 20% nguoi giau nhat the gioi chia nhau 85% thu nhap the gioi, trong khi 20% nguoi ngheo nhat chia nhau 1,4% so thu nhap tren.

- Phan nua dan so cua the gioi thu ba la duoi 20 tuoi, 200 trieu tre duoi nam tuoi bi suy dinh duong va 250 trieu tre phai lao dong kiem an.

- Voi 20% dan so the gioi, Phuong Bac (tuc cac nuoc giau) tieu thu 60% nang luong toan cau, 75% kim loai, 85% go, 75% xe hoi, 49% khi carbonic nha vao bau khi quyen.


Ly thuyet dep de la nhu the. The nhung, trong thuc te cua tu do hoa thuong mai mot so nuoc giau len trong khi mot so nuoc khac ngheo han di. Ngay trong tung nuoc tu do thuong mai cung co loi cho tang lop nay nhung lai co hai cho tang lop khac. Gia thu chau Au bai bo “Chinh sach nong nghiep chung” (PAC), ngung tro cap cho nong dan, giam thue nhap khau nong san, chac chan tang lop nong dan o day se lam vao canh khon cung.

Chinh vi the chinh phu cac nuoc, duoi ap luc cua cu tri bo phieu cho minh, khong the nao dong y nhung dieu khoan thuong mai nao co the gay hai cho mot bo phan, mot nganh kinh te cua nuoc ho.

Den day xuat hien diem de gay ra su roi tri: thay vi noi thang tinh the kho xu cua minh, cac nuoc, nhat la cac nuoc phuong Tay, luon lon tieng rao giang ve tu do hoa thuong mai trong khi chinh minh lai co nhung hanh dong di nguoc lai voi tu do thuong mai. Nhu da thay trong cac vu kien ban pha gia ma thuc chat chinh la de bao ve nhung nganh kinh te khong con du suc canh tranh.

Voi nhung ai khong quen voi tinh “nuoc doi”, “vua an gian vua la lang” nay, ho se khong hieu noi vi sao mot mat My keu goi thuc day toan cau hoa, doi cac nuoc mo cua thi truong, lai vua tang muc tro cap cho hang nong san cua minh den 57 ti USD, tang thue nhap khau thep hay “bat chet” (tu dung cua Tong thu ky Lien Hiep Quoc Kofi Annan) ngay ca nguoi nuoi ca ba sa o mot nuoc con ngheo nhu VN.

Cho den nay cac nuoc giau da thanh cong trong viec thiet lap “cuoc choi” tu do hoa thuong mai voi nhung luat choi do ho dat ra. My, chau Au, Nhat Ban da thanh cong trong viec buoc nuoc khac go bo nhung rao can de hang cong nghiep va dich vu cua minh tran vao nuoc khac.

Nguoc lai, ho cung da lai thanh cong trong viec duy tri duoc muc thue cao danh vao hang nong san nhap khau va ung dung tro cap cho hang nong san de ban duoi gia thanh (tuc la pha gia) ma chang so ai kien cao. Vi le, khi “luat choi” trong tay ho co kien cao cung ich gi!

Hien nay cac nuoc giau tro cap cho nganh nong nghiep chung 1 ti USD/ngay trong khi nong dan cac nuoc ngheo le ra co the cai thien cuoc song neu ho co co hoi ban hang ra the gioi voi dung gia thi truong. My, chau Au, Nhat Ban da lam duoc dieu do, vi le trong nhung vong dam phan truoc day cac nuoc nay da he nhau loai nong san ra khoi nhung qui tac thuong mai chuan muc.

The nhung nay cac nuoc ngheo trong WTO bat man truoc loi choi khong dep nay, khong con de cho cac nuoc giau dat ra luat choi nhu truoc. Cac nuoc nay dang duoc su hau thuan cua nhung nuoc xuat khau nong san lon nhu Uc, Brazil, Thai Lan, An Do va Nam Phi. Nho do, can can luc luong xem ra “ben chin lang, nguoi nua can”.

Chinh vi the ma hoi nghi Cancun duoc xem la cot moc cua vong dam phan hien tai, bat dau tu nam 2001 tai Doha: nuoc giau khong chiu nhuong bo va nuoc ngheo khong chiu lep ve, neu khong thoa hiep duoc voi nhau trong tung chut, hoi nghi se di vao canh be tac.

Tuy nhien, cac nuoc ngheo khong the khong ngoi vao ban dam phan vi ho khong co su chon lua nao khac. The gioi ngay nay khong con cho cho dang kinh te tu cung tu cap hoan toan khep kin nua.

Ben canh do, co them mot luc luong khac gom nhieu to chuc phi chinh phu phan doi toan cau hoa, thuong mai tu do (va ngay chinh trong WTO). Cac to chuc nay trach WTO da dat loi ich cua gioi doanh nghiep, dac biet la cac tap doan da quoc gia, len tren loi ich cua nguoi dan cac nuoc. Ho cao buoc rang WTO dang tuoc doat quyen tu chu cua nuoc ngheo bang cac luat le cua minh.

Chang la gi nhan dinh sau cua gioi quan sat quoc te: kho long hi vong cac nuoc giau se lam dung theo “dao ly” tai Hoi nghi Cancun nam nay, do le loi ich chinh tri noi bo cua cac nuoc nay qua lon. My sap vao mua bau cu; EU dang lo chuyen tro cap cho nong dan 15 nuoc thanh vien moi; Nhat dau dau ve chuyen kinh te tiep tuc tri tre. Kho co nhung buoc dot pha thao go be tac trong dam phan thuong mai toan cau. Cung vi the nhung van de mo cua cho dau tu... se khong duoc ban nhieu trong lan hoi nghi nay.

Chinh tong giam doc WTO Supachai Panitchpakdi trong thu ngo gui 146 nuoc thanh vien cung thua nhan “thanh cong” chi la mot tu mang tinh tuong doi de chuan bi truoc du luan. Va cung de xoa diu su chong doi cua luc luong phan doi toan cau hoa, du khong gay anh huong gi lon, nhung tao ra nhung hinh anh xung dot ma truyen hinh va bao chi toan cau thich chuyen tai, cac to chuc lon tren the gioi cung ra loi keu goi cac nuoc giau nhuong bo. IMF, WB va OECD ra mot tuyen bo chung voi thong diep kha ro rang: “Cac nuoc vien tro khong the mot tay trao vien tro de tao co hoi phat trien, con tay kia dung bien phap han che thuong mai de tuoc di nhung co hoi nay”.

Dau sao cung co the thay tieng noi cua nuoc ngheo nay da co trong luong hon truoc. Sau Cancun, dam phan se tiep tuc de di den cho thoa hiep loi ich cua hai khoi giau ngheo nhu WTO da tung dat thoa thuan xoa bo han ngach det may vao nam 2005 cho cac nuoc thanh vien. Van de la VN, chua phai la thanh vien WTO, se khong co co hoi nao trong qua trinh nay, se cang chiu thiet, vi neu co bi xu ep cung khong biet kien o dau. Va dieu do da tung xay ra.

Tinh hinh no nan cac nuoc giua nam 1990 va 1999


Khu vuc No 1900 No 1998 Tra no 1990 - 1998
Nam My

475 ti USD

736 ti USD

722 ti USD


Dong A va Thai Binh Duong

286 ti USD

698 ti USD

525 ti USD


Dong Au

221 ti USD

435 ti USD

331 ti USD


Cac nuoc khac

491 ti USD

596 ti USD

369 ti USD

NHIEU TU

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.