Tai sao nhieu noi tren the gioi khong dung buyt nhanh BRT

Thứ sáu, 07 Tháng mười 2005, 15:52 GMT+7


Tai sao nhieu noi tren the gioi khong dung buyt nhanh BRT?
GS. Augustine Ha Ton Vinh

-

Duoi day la 8 gop y cho Du an xe buyt nhanh BRT du dinh trien khai tai noi thanh Ha Noi ma TS vua tham khao G.S. Augustine Ha Ton Vinh chuyen gia cao cap ve tai chinh co so ha tang , tung lam co van nhieu du an lon o nhieu nuoc khu vuc Chau A Thai binh duong va Chau Phi.

GS. Vinh hien tham gia giang day Chuong trinh Cao hoc Quan tri Kinh doanh, Dai Hoc Tong hop Hawaii, Hoa Ky va Khoa Quan tri Kinh Doanh (HSB) Dai hoc Quoc gia Ha noi.

1. La mot trong nhung Viet kieu dau tien ve tham que huong sau khi Viet Nam - Hoa Ky noi lai quan he ngoai giao nam 1995 va lien tiep song tai Ha noi 10 nam qua, toi duoc may man thay tan mat dat nuoc va nhat la Thu do doi thay tung ngay. Co nhung su thay doi lam toi va rat nhieu nguoi ngac nhien, mung cho van hoi dat nuoc dang xoay chuyen theo chieu huong tich cuc, di len. Tuy nhien cung co \'\'nhung dieu trong thay ma dau don long\'\'.

Mot trong nhung dieu toi luon ban khoan, lo lang la su phat trien hon loan hien tai cua he thong giao thong tai Ha Noi va TP.HCM, dac biet la su thieu dong bo trong cac chinh sach va quy hoach giao thong, phat trien do thi cua hai thanh pho nay. Noi the toi khong muon phu nhan cac co gang cua nhieu chuyen gia, cac vien quy hoach do thi, hoac cac to chuc tai tro da phuong.

2. La nguoi tung tham quan nhieu du an co so ha tang tai hon 70 quoc gia va lam co van tai chinh du an tren 20 nuoc, toi thay tinh trang giao thong o Ha Noi va TP.HCM dang boc lo nhieu dau hieu cua hien tuong “gridlock” giong nhu o thanh pho Bangkok, Manila va Jakarta trong thap nien vua qua. Tai trung tam cac thanh pho nay, oto va xe may thuong di chuyen cham hon nguoi di bo. Hien tuong “gridlock” (tam dich la ket cung) thuong xuyen trong trung tam thanh pho vao cac gio cao diem va hanh chinh trong thap nien vua qua da lam doanh nghiep va Chinh phu cua cac thanh pho nay thiet hai hang ti do-la My.


Tai sao nhieu noi tren the gioi khong dung buyt nhanh BRT?
Xe buyt dai tu 20 - 40m chay the nao tren duong pho Ha Noi? (Anh tu lieu nuoc ngoai)

Cac bao cao len Chinh phu nhung nuoc nay cho thay “gridlock” la ket qua su thieu dong bo trong phoi hop giua cac bo, nganh - nhat la khi co su canh tranh manh me giua cac chu du an do cac bo, nganh khac nhau de xuat hay la chu quan. Quyen loi cua cac the luc kinh te hay chinh tri, cua cac Ban quan ly du an, cac chu dau tu hay ap luc cua nguoi su dung cac phuong tien giao thong thuong la nguyen nhan chinh cua nhieu loai hinh giao thong khong dong bo duoc dua vao quy hoach do thi, gay ra tinh trang lang phi tai nguyen va su mat niem tin cua dan chung vao cap lanh dao. Kinh nghiem cua thu do Manila va Bangkok la de tai thuong xuyen duoc thao luan trong cac giang duong dai hoc va cac hoi nghi quoc te ve giao thong do thi trong nhieu nam vua qua.

3. May thang qua, toi co dip theo doi tren bao chi cac cuoc thao luan ve Du an xe buyt nhanh (BRT) du kien se duoc dua vao su dung tai Ha Noi tu nam 2008. La nguoi co it nhieu thong tin va lien he den mot so du an BRT o mot vai nuoc, dac biet la Hoa Ky, Dai Loan, Trung Quoc, Australia... toi cam thay khong muon khi gop mot so cam nhan va y kien ve van de nay.

Truoc het can hieu qua ve he thong xe buyt nhanh – BRT (Bus Rapid Transit) la mot he thong van chuyen hanh khach nhanh bang xe buyt binh thuong hay dac chung, thuong duoc cho la thuan tien va co suat dau tu thap hon loai hinh giao thong bang xe nhe chay tren duong ray mat dat (light rail, LRT, tramways, streetcars), xe dien tren khong (elevated train) hoac xe dien ngam (subway, metro, underground)... Buyt BRT dac chung hay binh thuong chay tren cac tuyen duong ngan rieng biet giup xe di lai thuan tien va mau chong, don va tra khach tai nhung tram hay diem dung dac biet... noi chung khong khac cac loai hinh giao thong noi tren nhu light rail, el. train, subway, v.v...


Tai sao nhieu noi tren the gioi khong dung buyt nhanh BRT?
Ngay tai cuoc hop bao chieu 29/9/2005 vua qua, nhieu nha bao da nhan ra nhung dieu khong phu hop khi tu van \'\'nguoi nuoc ngoai\'\' mang nhung \'\'mo hinh nuoc ngoai\'\' ap dat vao Ha Noi be nho va co kinh (Anh: Le Anh Dzung).

Nhieu thanh pho o cac nuoc phat trien cung nhu cham phat trien dang su dung xe buyt nhanh BRT vi nhieu ly do khac nhau, nhung thuong la vi: Chinh phu co chinh sach muon han che so luong xe co luu thong; vi xe buyt nhanh BRT chay mau hon xe buyt binh thuong (do co duong danh rieng); suat dau tu va chi phi bao tri thap hon xe dien di ngam hay noi; giup gia nha dat chung quanh khu vuc len cao hon; co the dung khi hoa long thay vi xang dau, do gay o nhiem va toan bo he thong xe buyt nhanh BRT co the duoc phat trien tu tu theo nhu cau cua dia phuong...

4. The nhung, du buyt nhanh BRT mang lai nhieu tien ich noi tren nhung tai sao van co nhieu thanh pho tren the gioi (ke ca cac thanh pho o Hoa ky hay Chau Au) khong su dung he thong nay? Co rat nhieu ly do, nhung nhin chung xe buyt nhanh BRT khong phu hop voi cac thanh pho nho co cac tuyen duong ngan, nhieu khuc uon cong, nhieu nga tu, nga ba hoac co mat do oto va xe may cao, cung di chung tuyen duong voi nhau...

Nhieu thanh pho da thiet lap he thong xe chay tren duong ray mat dat thay vi xe buyt nhanh BRT vi he thong xe chay tren duong ray cho duoc nhieu hanh khach hon BRT, chi phi dau tu tren dau nguoi rat thap, tuoi tho cua xe rat dai, chi phi van hanh va bao duong thap. Khach ngoi tren buyt BRT thuong khong thoai mai khi duong xa co nhieu o ga va toc do dieu khien xe cua tai xe khong deu. Du khach den nhung thanh pho co kinh co be day lich su thuong chon xe tren duong ray la phuong tien de di tham quan ma khong so phai chen lan met moi nhu khi ngoi trong xe buyt.


Tai sao nhieu noi tren the gioi khong dung buyt nhanh BRT?
Lieu thoi gian toi Ha Noi co bi bien thanh \'\'thu do cua cac ben do\'\' khi khoang 50 ben do hoanh trang cua rieng 2 tuyen BRT thi diem duoc xay tren duong pho, roi lai hang tram nha cho cua hang chuc tuyen xe buyt thuong hien nay, cong voi cac ben xe dien noi do tuong lai va chua het, duong sat tren cao cung can hang loat nha ga trong pho?

5. Tro lai van de giao thong do thi Ha Noi, toi khong khoi ngac nhien khi thay bao chi viet rat nhieu ve cac du an xe dien tren mat dat (tramway), xe buyt nhanh BRT, xe dien ngam hay tren khong voi nhieu loi le khang dinh du an nay hoac phuong an giao thong kia se duoc dua vao su dung trong mot ngay gan day. Moi viec co ve don gian, de dang va se mang lai hieu qua tot!

Thang 2/2005, Thong tan xa Viet Nam cho hay mot he thong xe dien tren mat dat (tramway) vua duoc Thu tuong Phan Van Khai cho phep duoc trien khai voi su tai tro cua Chinh phu Phap. Chu tich UBND TP. Ha Noi Nguyen Quoc Trieu cung luc cho biet thanh pho se hoan thanh du an nay de chao mung 1.000 nam Thang Long - Ha noi. Day la mot trong 8 duong xe dien nhe cua Ha noi se hoan thanh trong 10 - 15 nam toi. Cung thoi gian do, mot quan chuc cao cap khac phu trach giao thong cong chinh cho biet Ha Noi se co mot he thong xe dien ngam va xe dien tren khong co the chuyen cho hon 160 trieu luot khach moi nam trong khoang 10 nam toi.

Gan day nhat, vai hoi thao ve loai hinh xe buyt nhanh BRT duoc to chuc tai Ha noi va neu khong co gi thay doi, khoang dau 2008, nhieu xe buyt nhanh BRT se nguoc xuoi trong noi thanh Ha Noi tren cac lan duong rieng \'\'bat kha xam pham\'\'. Chung kien tat ca, toi tu hoi khong biet thanh pho Ha Noi cuoi cung se co duoc he thong giao thong do thi phu hop nao? hoac nguoi dan co the can dam chiu dung them viec duong xa bi dao boi cho xe dien ngam hay khong va ho nghi gi khi thay duong xe minh dang di, von da chat hep roi - se tiep tuc bi thu hep hon de danh rieng cho buyt nhanh BRT?


Tai sao nhieu noi tren the gioi khong dung buyt nhanh BRT?
Doan cong tac TP. Ha Noi (do Pho Chu tich UBND TP. Ha Noi Vu Van Ninh dan dau) cung chi ra duoc nhieu han che cua he thong BRT sau chuyen tham quan, khao sat he thong nay tai 3 thanh pho Bogota, Curitiba va Quito (Nam My) vao cuoi nam 2004 (Anh: Le Anh Dzung).

6. Toi thuong bi cac con so am anh. Cac du an co so ha tang, nhat la giao thong do thi thuong doi hoi mot so tien dau tu ban dau rat lon ma ngan sach Nha nuoc thuong khong dap ung du. Chinh sach keu goi hay khuyen khich dau tu tu nhan trong linh vuc co so ha tang cua Chinh phu hien tai con moi va chua nang dong du de cac nha dau tu trong va ngoai nuoc tham gia va nhat la Chinh phu chua co nhieu kinh nghiem voi cac loai hinh dau tu theo dang BOT, BOO, hay BT. Van de duoc dat ra la: Lam the nao de cac du an noi tren tro thanh hien thuc – it nhat la mot phan. Hien nay nhieu du an co so ha tang trong diem bi thieu von tram trong, Chinh phu khong co nhieu co hoi de hoan thanh neu khong co mot chinh sach mo cua rong rai cho cac nha dau tu tu nhan tham gia.

7. Ngoai van de tai chinh du an con cac van de nhay cam khac nua. Vi du: viec dua buyt nhanh BRT vao su dung trong thoi gian toi co the lam thiet hai cho cac xi nghiep van tai xe buyt hien hanh, cho cac nha dau tu hien tai va tuong lai trong cac du an giao thong do thi khac, nhat la khi ho da dau tu nhung chua kip thu hoi lai von dau tu ban dau va loi nhuan. Trong tinh hinh hien tai can co mot to chuc tu van hay chuyen mon doc lap du kha nang danh gia tung du an va so sanh cac de xuat giao thong do thi noi tren de tranh cac kinh nghiem Bangkok hay Manila. Co nhieu du an den het tuoi tho van khong thu hoi lai duoc von hoac chi la ket qua cua su sap dat hay chia chac giua cac the luc kinh te chinh tri.

8. Xe buyt nhanh BRT trong boi canh Viet Nam voi nguon ngan sach Nha nuoc va dau tu tu nhan gioi han, voi nhieu loai hinh giao thong khac dang duoc dua vao quy hoach, can duoc xem xet lai ky luong de co the vuot qua cac thu thach kinh te va xa hoi khac nhau, dac biet la van de tai chinh du an, loi ich cua cac du an giao thong do thi khac, va tinh kha thi toan dien cua du an. Kinh nghiem BRT tren the gioi cho thay, ngoai vai tro chi dao cua Chinh phu va vai tro quy hoach va phat trien cua cac co quan chu quan, nhung du an cong cong nhu buyt nhanh BRT neu muon thanh cong phai can co su dong gop y kien va phe binh cua nguoi su dung , quang dai quan chung va cac nha dau tu tiem nang trong va ngoai nuoc.

Tin lien quan:

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.