Kham pha bi mat xac uop trong cac mo co

Thứ bảy, 13 Tháng tám 2011, 14:10 GMT+7

Kham pha bi mat xac uop trong cac mo co Hau nhu cac bo phan ben ngoai co the cua xac uop deu con nguyen ven (Anh: VnMedia) Sai Gon chieu, ngoi voi Pho Giao su – Tien si Pham Duc Manh, Truong khoa Lich su Truong Dai hoc Khoa hoc xa hoi va nhan van TP.HCM, chuyen gia khao co noi danh, nghe ong noi ve xac uop va co mo dam ra me man hoi nao khong biet.

Nhung xac uop khi duoc khai quat da de con tuoi moi, nhu nguoi dang nam ngu. Nhung ngoi mo co cua tien nhan luu dau an cua mot thoi ky lich su da qua… ca nhung quan quach ma khi mang len mat dat, bong dung mui thom toa khap mot vung…

Bi quyet uop xac that truyen

Uop xac la chuyen khong moi nhung luon bi an. Cung nhu co mo khong phai la chuyen qua xa xam nhung luon ton tai nhieu huyen bi. Tien si Manh noi rang, phuong thuc uop xac gia truyen cua nguoi Viet truoc the ky XV khong co, sau khoang thoi gian dau the ky XX da gan nhu tuyet diet.

Xac uop co nien dai co nhat la khi cac nha khao co khai quat mo cua ba Duong Thi Bi, me cua vua Le Nghi Dan, chon o Nhan Gia (Vinh Bao – Hai Phong). Va xac uop co dia vi cao nhat trong trieu dai phong kien la vua thu 11 cua nha Le, vua Le Du Tong (SN 1679 – 1731) duoc khai quat o Bai Trach (Tho Xuan – Thanh Hoa)… Con nhung xac uop thuoc dong doi hoang toc, quan lai… thi nhieu khong ke xiet.

Thuong thi tien nhan uop xac voi muc dich chinh la luu giu duoc thi the nguoi da khuat cang lau cang tot. Co khi, do la su phan anh khac biet ve dang cap. Trong cac ngoi mo co chua xac uop da duoc khai quat theo mo hinh “trong quan ngoai quach”, noi pham phu mot chut thi ngoai quan tai con co quan tai khac, nguoi da khuat deu so huu nhung do tuy tang co gia tri nhu vai lua, gam voc, trang suc…Co khi la tui dung trau cau, hop dung thuoc hay tui gam chua mong tay, mong chan, giay lua chep kinh Phat, vai dong tien pham ham. Nha giau thi co the thay the nhung dong tien nay bang ngoc trai hoac vang…

Theo cu lieu duoc nhieu nha khao co hinh dung sau khi tien hanh cac khao nghiem, quan sat, nghien cuu thi thu thuat uop xac va bao quan thi the trai qua nhung quy trinh co ban.

Dau tien, thay nguoi dang hap hoi, chuan bi chet thi nguoi than se cho ho uong mot thang thuoc co dam vi que, goi la thuoc hoi duong. Tac dung chinh cua thang thuoc nay la de han che su pha hoai cua vi khuan doi voi co the.

Sau khi trut hoi tho cuoi cung, nguoi chet duoc tam rua bang nuoc thom theo dung nghi le tang che Tho Mai. Thi the duoc tam goi sach se cung la cach de han che vi trung xam nhap.

Hoan tat hai buoc co ban nay, thi the nhanh chong duoc cho vao quan tai. Ke den, tat ca nhung khe ho cua ao quan se duoc bit kin bang son ta hoac chen goi gam, sao cho khong khi khong the xam nhap vao ben trong. Nhieu thi the duoc tam ngap trong dung dich bao gom nhieu hon hop khac nhau. Dung dich nay cho den nay van con la mot bi an doi voi gioi khao co, moi gia thuyet ve loai dung dich nay chi co tinh tuong doi. Xac vua Le Du Tong hay xac cua ba Nguyen Thi Hieu… khi cac nha khao co tien hanh thao lop dung dich tam thi the thi da de cua xac uop gan nhu con tuoi nguyen, co khi so vao con mem mai. Dung dich thao chay ra ngoai co mui thom ngat…

Quan tai thuong duoc dong bang go Ngoc am, co ten dan gian la thong do. Ngoc am phan bo rai rac chu yeu o cac vung cao nhu Lang Son, Tuyen Quang… va mot it o vung rung Nghe An…

Tien si Manh noi day la loai go cuc quy hiem, duoc che tac thanh quan tai danh cho nguoi trong hoang toc. Ngoc am co dac tinh rat dac biet la dau co chon duoi dat hang tram nam nhung khi dua len tren van toa ra mui huong thom ngat trong pham vi hang tram met vuong. Ngoai ra, Ngoc am con co kha nang duoi cac con trung nhu kien, moi mot… chinh bang mui huong cua no. Co mot thoi gian dai, tinh dau cua loai go quy nay con duoc quang ba la than duoc chua benh.

Nhieu ngoi mo co khi khai quat, gioi khao co con nhan thay mot quan tai mong long trong quan tai Ngoc am. Co khi, vach trong cua ao quan duoc tret mot lop son mong bang son song de dan go soi hoac vang tam.

Day quan thuong duoc cau tao thanh 2 lop. Lop day chua gao rang, ba tra hoac tro day khoang 20cm, ben tren lai phu mot lop giay ban hoac bac dau day khoang 5cm. Ca hai nguyen lieu nay co cung muc dich la hut am. Tiep den, nhung nguoi kham liem dat mot tam go duc 7 lo, goi la That tinh, theo vi tri cua chom sao Bac Dau. Theo quan niem cua Dao giao thi tam go That tinh nay co nhiem vu bao ve vong linh nguoi chet thoat khoi su quay nhieu cua ta ma. Ngoai ra, tac dung them la thoat nuoc, giu cho thi hai luon kho rao.

Khau cuoi cung cua cong doan tam liem la do dau nhua thong vao, gan kin van thien bang son song tron mat cua va bao boc quan tai bang mot lop quach go day.

Het thoi gian quan xac tang che, nguoi than cua nguoi chet ha quan trong quach hop chat hinh hop o do sau khoang 1m. Phia tren quach la nam mo duoc dap cao.

Dieu dang kinh ngac nhat cua quach hop chat ma ve sau duoc goi la mo hop chat chinh la nguyen vat lieu duoc chuan bi de xay dung mo cung nhu quy mo cua cac ngoi co mo nay.

Co the dong y voi nhan dinh cua nhieu nha khao co, mo hop chat duoc cau thanh boi hang loat nguyen lieu nhu voi song, voi toi, vo ngheu hay san ho nghien vun, cat cung chat ket dinh nhu vua o dua, mat ong, mat mia… Phuong thuc pha tron bi truyen giup nhung nguyen lieu nay ket hop lai voi nhau thanh mot khoi ket dinh, co do vung chac gan nhu la tuyet doi.

Trong cac lan khai quat mo co, viec duc bo khoi hop chat nay rat ton thoi gian, cong suc. Mot cong nhan khoe manh, lam viec lien tuc tu sang den chieu chi co the duc bo duoc khoi luong tu 4-5kg hop chat nay. Nha khao co Do Dinh Truat noi voi toi rang, ket cau hop chat nay la o diem, may duc cua cac doi khoan cat be tong cung khong the pha huy duoc. Duc vao vi tri nao, chi co vi tri do sut me, nhung vi tri xung quanh van nguyen ven, dieu nay chung to nhung xung dong ve ngoai luc cua ket cau mo khi co tac dong ve ngoai luc voi vi tri xung quanh la bang 0.

Co mo va nhung dieu la lam

Trong co mo luon co nhung dieu bi an khong the giai thich duoc bang cac cu lieu khoa hoc, nhung bi an dac trung ve tam linh. Nhu lan khai quat mo ba Hieu o khu xom Cai, quan 5, TP.HCM, nha khao co Do Dinh Truat phat hien co mo yem.

Mo yem la nhung mo danh cho linh hoac cung nu duoc chon theo chu nhan de hau ha khi ve ben kia the gioi. Mo yem nam o vi tri sau hon so voi mo cua chu nhan.

“Lan do, toi cu ban khoan mai viec co nen khai quat mo yem nay hay khong. Vi khong khai quat thi thay co loi, vi minh lam cong tac nghien cuu ma lai thoai thac trach nhiem. Con khai quat thi phai chiu mot diem rui la da duoc tien nhan canh bao”, nha khao co Do Dinh Truat cho biet.

Cuoi cung, ong quyet dinh khai quat mo yem nay. Quan tai trong ngoi mo yem da muc nat, phia ben trong ao quan chi con lai mot it xuong vun, ra muc… Hon mot tuan sau khi khai quat mo yem nay, nha khao co Do Dinh Truat bat ngo nga tu lan can lau 1 xuong mat duong. Tai nan khien ong phai nam duong thuong hon 3 thang voi mot phan hong duoc phau thuat nhieu lan. Gio ky niem la vet seo dai chay doc tu hong xuong qua dui.

Theo chung toi, nhung viec khong may xay ra do, rat co the chi la su trung hop ngau nhien ma thoi.

Bo qua nhung cau chuyen mang tinh la lung ay, thi co mo chinh la dau moi quan trong de cac nha khao co can cu vao day, phuc dung len mot thoi diem lich su hoac ve mot nhan vat lich su.

Nam 1977, ngoi mo co dau tien o Sai Gon duoc khai quat tinh tu sau ngay dat nuoc thong nhat la ngoi mo don tang o cho Vuon Chuoi, quan 3, TP.HCM. Ao quan cua chu nhan ngoi mo duoc lam tu go trai. Day la ngoi mo cua quan dai than trieu Gia Long, Huynh Cong Ly, nguyen la Pho tong tran Gia Dinh thanh vao thoi Minh Mang.

Huynh Cong Ly la nguoi chi xep sau Ta quan Le Van Duyet tai thanh Gia Dinh. Tuy nhien, y vao the con gai dang duoc vua Minh Mang sung ai, Huynh Cong Ly thoa suc vo vet, bon rut cua dan de lam giau cho minh.

Trong lan mang quan di dep giac Xiem ve lai thanh Gia Dinh, Ta quan Le Van Duyet bat dau tra xet cac don kien Huynh Cong Ly va cho tien hanh dieu tra. Sau khi thu thap du chung cu buoc toi Huynh Cong Ly, Ta quan da cho chem Huynh Cong Ly truoc khi dang bieu hach toi Ly ve trieu dinh Hue. Chinh vi viec nay, giua vua Minh Mang va Ta quan Le Van Duyet lai co them hiem khich moi. Xet thay Huynh Cong Ly la quan dai than nen vua Minh Mang cho phep gia quyen cua Huynh Cong Ly duoc chon thu cap theo thi the. Rieng tai san cua vi tham quan nay duoc Ta quan Le Van Duyet cho ke bien va tra lai cho nhung nguoi bi Ly cuop doat.

Tien si Manh bao, ong con giu duoc tam anh trang den chup hai cot Huynh Cong Ly khi moi duoc khai quat. Buc anh the hien dau cua Huynh Cong Ly trong vi tri lia khoi co, nao trong so con chua tieu het.

Di vat duoc chon theo Huynh Cong Ly gom co tan tich chieu coi, 1 hat cuom mau trong suot nhu ma nao, 7 cuc ao hinh cau co num nho luon chi nhu duoc giat vang…

O ngoi mo cua Chuong co Le Van Phong ben trong quach, ao quan con nguyen ven. Cac nha khao co con phat hien day du xuong va mot bo trang phuc dai than trieu Nguyen, voi mao vong dao nam vang co gan kim cuong, moc dai lon...

Mot ngoi mo co khac o Cai Be, khi khai quat phat hien ao quan con gan nhu nguyen ven, quach go bao ngoai la loai danh moc. Ao quan co cau tao 2 day. Day tren la noi dat thi the, co lo thung nho. Day cuoi con dong thuy ngan va gan nua ta mot loai hat gan giong nhu hat ca phe. Theo tien si Manh, thuy ngan duoc do vao mieng nguoi chet voi hy vong luu giu duoc thi the. Nhung, thuy ngan voi tinh axit manh chinh la nguyen nhan khien thi the nguoi chet bi phan huy nhanh hon.

Trong ao quan, thi the nay da phu chieu coi va cac lop vai kham liem nhu gam, vai xo, giay ban… nhung tat ca da bi hu hai nhieu do bi ngam lau trong nuoc. Ngoai ra, co ca cuc muc tau, but long, mu ni…

Theo tien si Manh thi ao quan dung thi the cua cac co mo tai mien Nam khac nhieu voi loai ao quan trong co mo tai mien Bac. Ao quan o mien Nam duoc lam tu nhung cay go to trong rung nguyen sinh, kieu go tho day, it bi nut ne, co kha nang bao quan xac lau dai. Di nhien, day cung toan la loai danh moc nhung lai khong co mui thom nhu Ngoc am.

Ao quan o Nam Bo thuong rat lon, van thien duoc cau tao thanh vom, duoc cham tro rat cau ky. Cai dang tiec nhat la do dac tinh khi hau va cac nguyen nhan khac, co ca nguyen nhan do trom mo, cac ngoi co mo o Nam Bo thuong khong luu giu tot cac do tuy tang hay thi the nguoi chet nhu cac ngoi co mo o mien Bac.

Tien si Manh con cho biet them, quanh khu vuc trung tam Sai Gon, gioi khao co da dao duoc khoang 500 ngoi co mo. Tien si Manh danh gia, cac co mo hop chat chinh la bang chung cu the va sinh dong bac nhat, la tieng noi cua di vang, la muc hoa dien mao qua khu lich su van hoa vat chat, tinh than cung nhu tu duy cua co nhan, nhung bac tien nhan da khai sinh ra manh dat Nam Bo nay.

Day la dang di san chua dung nhung thong tin huu ich cho viec phuc dung ca mot thoi doan lich su quan trong cua dat nuoc, dac biet la su hinh thanh ban sac trong qua trinh khai pha vung dat moi Bien Hoa – Gia Dinh – Dinh Tuong.

Bi an xac uop o Sai Gon

Theo Ngo Nguyet Huu (An ninh the gioi)

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.