Bao cao phat trien VN 2005 cua WB Tham nhung lech huong

Thứ bảy, 18 Tháng hai 2006, 06:05 GMT+7

TTCN - Truoc het, xin ban ve chuyen chong rua tien, mot cong cu phong chong tham nhung rat hieu qua. Cac quoc gia that tam chong tham nhung deu da ban hanh luat chong rua tien va hau het la thanh vien cua to chuc chong rua tien quoc te.

Lan nay, VN lai cung chua. Cung khong hieu tai sao chong rua tien o ta chi moi o dang nghi dinh, van ban co gia tri phap ly duoi luat rat xa, lai con chua tro thanh thanh vien cua to chuc chong rua tien quoc te? Do la chua ke nghi dinh chong rua tien lai rat nua voi. Khong thay de cap gi den cac de xuat cua to chuc chong rua tien quoc te, theo do cac quan chuc cao cap cua quoc gia (o ta phai them cac dai gia la giam doc doanh nghiep nha nuoc - DNNN) chinh la mot trong nhung doi tuong chinh “bi” giam sat boi to chuc tinh bao chong rua tien trong nuoc va quoc te.

Ngoai ra con hang loat van de khac lien quan den chong tham nhung. Nhung dieu tuong chung nhu don gian nhat la ke khai tai san, bat dau tu lanh dao cao cap, cung van la mot dieu gi do “lan can”. Chi can mot dong thai don gian, yeu cau tat ca phai thanh toan qua ngan hang. Sau nay neu ai do co bat ky tai san nao nhung khong chung minh duoc da thanh toan qua he thong ngan hang, dich thuc tai san do la co van de.

Nguy co khung hoang

Mot trong nhung nguyen nhan chinh dan den cuoc khung hoang kinh te toan dien o Argentina nam 2001, dan den khung hoang chinh tri, la do tham nhung. O chau A, tham nhung cung duoc coi nhu la nhan to gop phan tao ra cuoc khung hoang tai chinh nam 1997. Ngan sach quoc gia da bi chia chac boi chinh quyen cac cap va nguon thu khong lo tu viec tu nhan hoa cac xi nghiep quoc doanh doc quyen da roi khong it vao tui cac quan chuc.

Tinh trang nay co khac gi voi VN? Tien vay no nuoc ngoai “vo tu” chay vao tui cac giam doc do dau tu tran lan (de duoc an hoa hong la chinh); co phan hoa DNNN thi lai bien rat nhanh tu tai san cong... thanh cua tu nhan. “Bao cao phat trien the gioi 2005” cua WB con khuyen cao nguy co khung hoang tai chinh o VN, noi co toi hon 70% tong tai san cua he thong tai chinh chi do bon “dai gia” ngan hang thuong mai quoc doanh nam giu. Trong khi do, o benh tham nhung lai nam o khu vuc nha nuoc, voi cap “song sinh” la he thong ngan hang thuong mai quoc doanh va DNNN “lien ket” voi nhau.

Do la chi moi de cap den tham nhung tai san cong. Dac thu kieu VN co the dan den nguy co ve mot khai niem rat moi, do la tham nhung tai san tai chinh. Tai san tai chinh nay co nguy co bi tham nhung va lang phi rat cao. Nguon von ODA cho nganh giao thong van tai, von duoc quan ly theo mot qui trinh rat chat che, lai co them su giam sat cua nha tai tro nuoc ngoai, the ma con bi cac con bac trieu do tung xeo (nha tai tro von ODA lon nhat la Chinh phu Nhat da chinh thuc co phan ung ve vu nay).

Trong ngan han, ta co the tu hao voi toc do tang truong kinh te cao, nhung co kha nang hau qua se xay ra trong dai han. Bai hoc tu cuoc khung hoang kinh te o Argentina la mot minh chung. Kinh te nuoc nay van tang truong tot, lam phat xuong con gan nhu 0% trong giai doan 1990-2000, cho du luc bay gio tinh trang tham nhung, lang phi van am tham dien ra nghiem trong o nuoc nay.

Den nam 2000, kho du tru ngoai hoi cua Argentina hoan toan can kiet do chi phai lo tra cac mon no nuoc ngoai truoc do. Khung hoang kinh te dan den tong thong bi lat do. Tham nhung va lang phi da lam cho thi truong mat niem tin ve kha nang tra no va uy tin lanh dao cua chinh phu, do moi chinh la nguyen nhan chu yeu dan den khung hoang kinh te toan dien va sau do tat yeu se dan den khung hoang chinh tri.

Danh gia cua quoc te ve tham nhung lech huong o VN

“Bao cao phat trien VN” nam 2005 cua WB khuyen cao muc do tham nhung o VN trong thoi gian gan day da co nhung trieu chung ngay cang xau di nghiem trong: “Tham nhung da lech khoi xu huong chung so voi cac nuoc co cung trinh do phat trien”. Trong linh vuc hoc thuat, thuat ngu “lech huong” duoc su dung voi y nghia khong the xem thuong. Do la lech khoi cac gia tri, tham chi la ca gia tri dao duc, trung binh thuong co.

Tham nhung o nuoc nao cung deu la quoc nan, song viec bi xep hang nam trong so bay quoc gia co tinh trang tham nhung xau nhat tren the gioi (xep hang cua Dien dan Kinh te the gioi, hang 97/104 nuoc) chinh la dinh luong cu the nhat ve muc do cua su lech huong, so voi cac nuoc co cung nguy co tham nhung.

Lieu thuoc chong tham nhung

Trong hon 10 nam qua, da co biet bao nghi quyet ve chong tham nhung, the nhung khoi u tham nhung ngay cang vo phuong cuu chua. Gap phai tham trang nay, kinh nghiem chong tham nhung tu cac quoc gia vo dich the gioi ve tham nhung dang la bai hoc de tham khao. Theo do, cach tot nhat la phai quay tro ve xem xet can nguyen mang tinh quyet dinh nhat cua can benh: do la da co nhung lo hong hoac sai lam co ban nao tu chinh su van hanh cua he thong chinh tri (de hieu them van de, xem them sach Duong dau voi tham nhung o chau A - NXB Tu Phap 2005).

Bao gio chua dam dung cam nhin thang vao nhung khuyet tat, tu chinh ban than he thong, thi chung do van chua the nao tim ra duoc phuong thuoc dac tri chong tham nhung. Ke khai tai san, cho du co tu cap lanh dao cao nhat - ngay ca dieu tuong chung vo cung don gian nhu the cho den nay van bat kha, hoac chong rua tien, hoac gi gi di chang nua chac cung chi la “hoa la canh”.

Du thao bao cao chinh tri Dai hoi X cua Dang chi nhin nhan nguy co tham nhung chung chung voi vai chu “te quan lieu, tham nhung, lang phi van nghiem trong”. Tham chi chi nhin nhan tham nhung o muc do la nhung kho khan tro ngai, thay vi la dai dich. So voi nhung “diem so” ma cac to chuc quoc te “cham” cho VN, so voi nhan xet cua cong luan, danh gia muc do tham nhung nhu the la khong dung voi thuc te.

Tham nhung hien da co nhung lech huong nghiem trong: lech huong ve mot bo phan trung tam nao do, ve mot vung mien nao do, lech xa so voi cac quoc gia khac co cung trinh do. Chi co dung cam nhin nhan va danh gia mot cach khach quan moi co the tim ra phuong thuoc “dac tri” che ngu tham hoa nay.

Chi co nhu the (va van chua muon) moi hi vong lay lai niem tin tu dan toc, von noi tieng la... kien nhan. Va chi co nhu the vai tro lanh dao cua Dang moi duoc tiep tuc khang dinh mot cach tuyet doi.

PGS.TS Tran Ngoc Tho (DH Kinh te TP.HCM)

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.