Tinh yeu nhu phan gio troi

Thứ bảy, 19 Tháng tư 2003, 11:11 GMT+7

Khong thuan theo dong chay/con thuyen ba la/buon ba luot di. Alain Guillemin viet nhu vay trong bai tho ngan co nhan de Viet Nam voi loi de tang Nguyen Thi Minh Ngoc. Chi co mot tinh yeu moi co the giup nguoi nghe si dien ta toan bo qua khu va tuong lai cua mot dan toc trong nhung hinh anh gian di ma chinh xac nhu the.

Can ho cua gia dinh Guillemin, mot can ho dai dang dac nhu mot doan tau treo lo lung phia tren cang cu Marseille, day ap khong khi Viet Nam, khong chi nho nhung bang Quan ho va Cai luong, nhung buc tranh Dong Ho, nhung tac pham van hoc va sach nghien cuu van hoa Viet Nam day ap tren gia sach..., ma con, va chu yeu, nho tinh yeu vua manh liet vua chung thuy cua cac chu nhan cua no.

Trong gia dinh ho, cau chuyen ben ban an, thuong la co noi com nau theo kieu Viet Nam, it khi khong co su hien dien cua chu de Viet Nam. Alain Guillemin la Tien si xa hoi hoc, Giao su dai hoc va nghien cuu vien tai Trung tam Khoa hoc Quoc gia Phap. Cung voi Giao su Hoa Ky Jack A. Yeager thuoc Dai hoc Quoc Louisiana, tac gia cuon The Vietnamese Novel in French, a literary response to Colonialism (Tieu thuyet Viet Nam bang tieng Phap, mot loi dap van chuong voi chu nghia thuc dan), Alain Guillemin la chuyen gia ve van hoc Viet Nam bang tieng Phap.

Toi gap Alain Guillemin mot cach tinh co trong mot trien lam hoi hoa o 29 Hang Bai. Trong quan ca phe canh bao Tien Phong, chung toi ban ve tho Nguyen Binh Khiem. Mac du khi do von tieng Viet con rat khiem ton, Alain da co gang dich tho Nguyen Binh Khiem ra tieng Phap. Ngay tu buoi noi chuyen dau tien ay, toi da ngac nhien ve von hieu biet va tinh cam cua ong doi voi Viet Nam. Va cung ngay tu buoi dau tien ay, chung toi bat dau mot tinh ban than thiet.

Cac thanh vien cua gia dinh Guillemin deu co thien huong nghe si. Ba Gisele, vo Alain Guillemin, day triet hoc nhung cung lam tho va viet truyen cho thieu nhi. Mot tac pham cua ba, Chuyen chu huou ky quac, da duoc gioi thieu cach day vai nam tren tap chi Tia Sang. Co con gai Manon la dien vien dien anh va san khau. Tet vua qua, co da sang Viet Nam de tim hieu san khau truyen thong Viet Nam. Manon tam su voi toi rang uoc mo cua co la hop tac voi cac nghe si Viet Nam de ap dung cac nghe thuat truyen thong Viet Nam vao san khau hien dai. Hai co con gai khac cua Alain hoc ve nghe thuat tao hinh va ho con co cau con re la ca si. Ban than Alain cung lam tho, viet truyen va dich thuat. Duoi day la mot vai sang tac cua ong.

Noi day co ...

Co thanh pho thuc day cung tieng rao am anh
"Banh mi nong day, ai mua banh ngot day" .
Co pho va bun cha boc mui thom ngao ngat
Co nhung ba gia ngoi xom ca ke tro chuyen ma an.
Co dang gay chi nong dan nhap nho theo don ganh.
Co lu tre con sac so den truong mang cap tren lung.
Tho uon toc uon toc,
Tho cao rau cao rau,
Tho danh giay danh giay,
Tho sua xe sua xe trong dam bui.

Co, trong quan nho mo tren he pho,
nhung dong cao chat ngat cac loai hang,
day chong lop xe,
kia nuot na vai voc,
mot hang dai co khi nhung may khau,
nen kien truc loe loet cua do hop va chai lo,
va con tram ngan thu xep ben nhau...

Co, trong cac cho,
mui lan lon hoa qua va rau,
ca nuoc ngot va thit,
ga nguyen con, lon xa tu, thit bo thai mong tang.

Co, tren duong nhua, lan song con gay xe tai xe ca,
giua dat nuoc xe dap,
dieu sarabande vo do cua dam "hon da"
co lao len, ru coi inh oi.

Co nhung pho ban co nhu pho chau Au
cay rop bong vi la mai do thoi thuoc dia.
Co khu co du nghe, pho nhu tran do bat quai
Suc soi.
Co, quanh Ho Tay, Nghi Tam, ca mot lang hoa
ben day nha lo lang cua nhung nguoi moi phat.

Co ve dep dan ba va su em diu cua troi,
Co dieu ky dieu moi ngay tu ban be ta gap,
Co mot nguoi la toi nho em da diet.
Anh yeu em .

Ha Noi, thang 11 nam 1996.

Su tich mon pho viet nam (Truyen ngan)

Con co cai gi dac thu Viet Nam hon pho, mon an ngon lanh ma Bich, ban toi, da nau that kheo leo khien vi giac cua chung toi deu thich thu. Cung voi trong dong, dan bau va Truyen Kieu, khong nghi ngo gi nua, do la mot trong nhung dong gop chu yeu cua Viet Nam vao van minh nhan loai. Den muc viec ban luan ve gia tri cua nhung loai pho khac nhau tro nen mot loi thu but ma nhung nha van lon cua Viet Nam the hien voi su khoai tra chang kem gi khi binh nhung cau tho hay nhat cua Nguyen Trai, Nguyen Binh Khiem, Ho Xuan Huong, Nguyen Du hay Xuan Dieu.

Chang han, trong cuon Cat bui chan ai, To Hoai ke lai chi tiet cho chung ta mot cuoc tranh cai, neu co the goi the, giua Nguyen Tuan va Thach Lam: "Nhung cai thich va vui am thuc cua Nguyen Tuan khong chi de dai vi mieng an mieng uong sang trong, ma la hop khau vi, va ngon theo y minh... bai but ky Pho da dua tac gia vao hang nhung tay cuc thao mon qua nay. It ai biet Nguyen Tuan chi an mot thu pho, pho chin, pho thit bo chin. Khong dung dua vao bat cu thu pho nao khac. Thit bo chin, nam hay mo, banh vua phai khong nau vong len - banh thai san hay thai may nhu o Sai Gon, Nguyen Tuan goi dua la van than pho. Xuc banh xong, thai thit roi bay len, rac hanh hoa va hat tieu - khong ot, mac dau thich ot cay... Lua that nhanh, an that nong, len het chat pho, thu nhat. Khong hanh tay, mui tau, hung cho, khong them nuoc mam, dam ot, tuong ot, khong mo vang, khong mi chinh cot thuong thuc cai tinh tuy cua nuoc dung xuong. Tap ky "36 pho phuong" cua Thach Lam khen cai ngon cua mot hang pho ganh do canh cay huong trong san nha thuong Phu Doan, bat pho ro may giot ca cuong. Ca thanh pho chi co mot hang pho ca cuong ay. Nguyen Tuan thuong cuoi: "Cai nuoc che tuoi nong bong moi, cai banh dau xanh ngot xit co, lai den pho ca cuong, cai su thich cua anh nghien vua buong doc tau xuong, ke cung dang viet cho ra nhe".

Con gi Viet Nam hon pho! Nhung khong! Can phai khoi phuc lai su that, cho du do co la niem tu hao dan toc. Pho la mot trong nhung san pham cua thoi Phap thuoc, ket qua cua mot su cong tac, chac chan la mien cuong, giua thuc dan voi ban xu, hay noi dung hon, giua mot tay thuc dan voi mot nguoi dan ba ban xu. Toi khong dam up mo them de lam mat thoi gian cua ban doc, chinh ong ngoai toi, Francois Pierre Vidcoq, mot ha si quan hai quan tung song o Sai Gon tu 1910 den 1914, cung voi co Thi Ba xinh dep cua ong da nghi ra cach nau pho. Chinh ong da ke cho toi, ke len ba ngoai, mot Ba Dam, nghe chuyen nay. Toi se co gang truyen dat trung thanh nhung loi ong ke. Xin noi them, ngay ca cai ten cua mon an tuyet khau nay chang qua cung chi la cach phien am sang tieng Viet cua cum tu Phap :"pot au feu" - po-to-pho - nhu cac ban se de dang hieu sau khi doc nhung dong duoi day.

Chuyen the nay. Sau khi da on dinh tai Sai Gon, xa tam than dang thoi xuan sac cua co vo nguoi xu Normandie, Francois Pierre chang bao lau lai tran tre ham muon. Ngay ca duoi cai nong nhiet doi, than xac cung can khoai cam, nha cua cung can don dep va ban an cung phai co mon an! Francois Pierre kiem duoc mot cogai, dua ve song trong cagna cua minh. May thang troi qua cung chang den noi nao: Francois Pierre khong phai la mot nguoi dan ong doc ac, anh khong chui mang co gai de chung to quyen uy cua nguoi da trang, khong danh dap co cho ha nhung luc buc minh, con Thi Ba phuc vu nhung nhu cau hang ngay cua ong Tay. Ong ta cho phep co thinh thoang ra ngoai voi chung ban, con chuyen kia thi cung khong qua tuan mot doi lan, cot lam diu nhung doi hoi xac thit binh thuong.

Nhung sau do dot nhien Francois Pierre nga benh nho nha. Anh tro nen u ru, cau kinh va de noi xung. Nhung luc khong chui mang Thi Ba hay thuong cang chan ha cang tay voi co vi nhung ly do vo van, anh lai chui mui vao chai ruou, mat kiem tim vo vong vet xanh lo cua day Vosges, dieu khong the nao lam duoc tu manh dat Nam Ky xa xoi nay. Trong trang thai lo mo say nhu the, mot cau noi cu dai dang ben tai anh khong luc nao ngung: "Du pot au feu, toi them po-to-pho, uoc gi luc nay duoc mot bua po-to-pho!".

"Ph, ph, ph" - Thi Ba chi nghe duoc co vay va chang biet phai lam gi. Co ban cua Thi Ba tung lam con o trong nha mot vien quan Phap, mot vien quan to xa xi kho tuong tuong noi, den muc dem theo den Dong Duong ca mot ba dau bep nguoi Phap, giai thich cho Thi Ba hieu ra dau duoi moi chuyen. Cai thu po-to-pho dang lam anh linh thuy danh bo kho so hoa ra chi la mot mon sup, ma sup thi Thi Ba biet nau. Neu nhu biet cong thuc cua no. Thi Ba chi bap be tieng Phap boi, Francois Pierre biet khong qua hai chuc tu tieng Viet. Cuoi cung, nho co mot con chien annamite tre tuoi biet thu tieng cua Voltaire - nhan tien cung noi them rang tac gia nay bi nhung nha truyen dao chinh thuc cam doc - Thi Ba da hinh dung ra duoc nhung viec phai lam.

Nguyen lieu, pha che, cach nau va gia vi, chang co gi giong voi nghe thuat nau an cua nguoi Viet, them nua, Francois Pierre khang khang muon Thi Ba phai nau sao cho giong het mon pot au feu ma me anh ta van nau. Rot cuoc, sau vo so nhung lan thu nghiem, nhung that bai, cai co, nhung noi sup hong do xuong kenh, Thi Ba da di den mot ket qua tam duoc Francois Pierre chap nhan. Di nhien, mon pho cua Thi Ba khac han mon pot au feu o que anh, nhung, nhu ngan ngu Phap thuong co cau: "Faute de grives on mange des merles!". Dich sang tieng Viet, co nghia la: "Khong co ca lay tom lam trong".

Thay cho cac gia vi truyen thong cua nghe thuat nau an Normandie, Thi Ba su dung huong thom tinh te cua cac loai rau Viet Nam. Mon an moi nay ban dau duoc hai nguoi say me thuong thuc, sau do den cac be ban, roi be ban cua be ban. Tat ca nhung nguoi linh thuy tung ghe vao lay thuc pham tai cang Sai Gon truoc chien tranh the gioi lan thu nhat deu se noi voi ban, mot cach thi vi, ve mon sup cua nang Thi Ba xinh dep, cogai cua Francois Pierre Vidcoq.

Ong ngoai toi sau do da tro ve Normandie, de lai cho Thi Ba khoan phu cap giai ngu it oi cua minh. Voi so tien ay, Thi Ba tro ve Ha Noi, noi chon rau can ron, mo mot tiem an va no nhanh chong tro thanh noi ua thich cua nhung tay sanh an Ha Noi von dong dao va hay chuyen. Danh tieng cua ba va cua mon pho ngay mot lan xa. Khi ong ngoai toi mat, ba ngoai toi tim thay tren co ong mot cai tui bang lua nho, ben trong co anh mot nguoi dan ba annamite mac quan ao co truyen cung mot it la thom. Ba khoc suot dem va chon ong cung voi chiec bua ho menh ay.

Cau chuyen ve nang Thi Ba xinh dep, Francois Pierre Vidcoq va mon pho la nhu vay. Chang biet do la chuyen that hay la chuyen bia? Dieu quan trong la no lam cho ban thich thu va nho den moi khi mui ban ngui thay mui thom ngao ngat tu mot bat pho lon nong hoi bay len.


Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.