Hat xam net van hoa cua nguoi Ha Noi

Thứ tư, 24 Tháng mười một 2010, 21:51 GMT+7


Hat xam co tu rat lau tren dat kinh ky Thang Long xua. Trai qua nam thang, den nay hat xam van la mot loai hinh van hoa dan gian dac sac o Ha Noi.
Hat xam net van hoa cua nguoi Ha Noi

 Mot gia dinh xam

Tren luu vuc chau tho song Hong- cai noi van hoa cua nguoi Viet co- ton tai kha nhieu loai hinh dien xuong dan gian nhu hat trong quan, co la, hat vi, hat xoan gheo... nhung pho bien va co suc lan truyen manh me nhat co le van la hat xam, voi moi truong dien xuong rong rai va doi tuong khan gia da dang.

Thong thuong, mot nhom xam chinh la mot gia dinh xam, co bo, me va cac con. Trong do, bo hoac me, hoac ca bo va me bi khiem thi, cac con sang mat di theo, vua de do dan bo me, vua hoc nghe. Tuy hoan canh khon kho nhung nhung nghe nhan hat xam luon co long tu trong cao. Ho khong than than trach phan ma trai lai luon lac quan. Ho ton trong nghe nghiep cua minh va coi do la mot cong viec cao quy: Cai nghiep cam ca co ich cho doi/ Tay dan mieng hat giup doi mua vui… (Trich bai xam Dang mat anh hao - tho Tan Da).

Cuoi the ky XIX, dau the ky XX la thoi gian thinh dat nhat cua hat xam. Khong con don thuan la loai hinh giai tri luc nong nhan, xam da phat trien thanh mot nghe kiem song cua nguoi ngheo noi thanh thi va duoc truyen day tu the he nay qua the he khac. La san pham nghe thuat cua nguoi dan lao dong, tinh chat am nhac cung nhu loi ca moc mac, chan thanh, nhung xam van chua dung nhung noi dung, tu tuong sau sac. Loi ca trong hat xam khong chi phong phu ve mat the loai: tu ca dao, tuc ngu, truyen tho dan gian, den nhung bai tho cua cac tac gia noi tieng nhu Nguyen Khuyen, Tan Da, Nguyen Binh, Phan Boi Chau… ma con da dang ve mat noi dung. Ca tu cua xam thuong ham chua nhung triet ly, loi ran day dao ly. Thoi phong kien, xam da cat len tieng noi benh vuc nguoi lao dong, chong lai che do phong kien ha khac uc hiep dan lanh. Con nhung nam thang sau chien tranh, cac lan dieu xam duoc cac nhac sy, can bo van hoa su dung nhu mot cong cu de tuyen truyen chinh sach, chu truong cua Dang va Nha nuoc.

Theo chan nhung nha tieu thuong ve dat kinh ky, xam da nhanh chong thich nghi, va dan tro thanh mot loai hinh van hoa dan gian dac sac o Ha Noi. De phuc vu duoc nhung doi tuong khan gia luon tat bat, xam Ha Noi da thay doi ve cau truc cung nhu tiet tau: nhanh va gon hon. Bien che dan nhac xam Ha Noi cung duoc gia tang va mo rong, rom ra hon de sanh cung am thanh nao nhiet cua duong pho. Xam Ha Noi the hien su dac biet o loi ca. Nguoi Ha Noi am hieu va co trinh do trong viec thuong thuc van hoc. Ho yeu thich tho ca, vi the cac ganh hat xam da kheo leo long vao dieu hat xam nhung bai tho cua cac thi sy tru danh. Nhung Anh khoa, Co hang nuoc (cua A nam Tran Tuan Khai), Giang sang vuon che, Em di tinh ve (Nguyen Binh) duoc dong dao quan chung ua thich, dac biet la cac chi, cac co.

Con ven nguyen ky uc ve nhung chuyen tau dien chay tren duong pho Ha Noi, cung voi tieng leng keng la tieng hat, tieng dan da diet nhu trut long cua vo chong nha xam. “Xam tau dien” xuat hien va da khang dinh cho dung nhu moi loai hinh am nhac dan gian doc dao cua Ha Noi. Xam tau dien da tai hien nhung dia danh, nhung lang nghe, nep sinh hoat va ca nhung gi dac thu nhat trong doi song xa hoi cua dat kinh ky ngan nam tuoi.

Hat xam net van hoa cua nguoi Ha Noi

Hat xam, net van hoa cua nguoi Ha Noi can duoc bao ton

Sau nhung nam thang chien tranh khoc liet, tiep do la nhung kho khan thoi bao cap da khien xam Ha Noi noi rieng va hat xam noi chung co luc tuong mai mot, tham chi dung truoc bo vuc cua su lang quen va that truyen.

Thoi gian gan day, xu huong hoi nhap quoc te ngay cang manh me thi nhu cau luu giu nhung gia tri truyen thong, ban sac dan toc duoc dat ra nhu mot yeu cau buc thiet. Cung voi nhung bien chuyen cua xa hoi, khong con la mot nhom nguoi nho le dung hat noi goc pho, xam ngay nay duoc trinh dien tren san khau trang trong, voi doi ngu nghe sy trinh dien duoc dao tao bai ban, chuyen nghiep. 

Nhung loai hinh van hoa dan gian nhu hat xam khong don thuan mang y nghia ve mat van hoa, ma lon lao hon, do chinh la su the hien ro net cua doi song, la bieu hien cua tu tuong, cua tam hon cha ong ta. Do chinh la mot phan cua nguon coi. Trong thoi dai ngay nay, khi cuoc song dien ra qua nhanh cung xu huong toan cau hoa, viec co mot nguon coi vung chac chinh la diem tua de chung ta nuoi duong va hien thuc hoa khat khao vuon toi nhung tam cao moi.

Viet Bao (Theo CL)


Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.