Ca tru Di san van hoa phi vat the can duoc bao ve khan cap

Thứ ba, 21 Tháng tư 2009, 08:06 GMT+7


Anh minh hoa

Cu Nguyen Thi Chuc - mot trong so it nhung nghe nhan con truyen day ca tru va dao nuong Pham Thi Hue


– Do la ten goi chinh thuc dinh danh cho bo ho so gioi thieu ve di san ca tru vua duoc trinh len Unesco vao ngay 13/3 vua qua.

Ho so hoan chinh va khoa hoc hon

Trong hai he thong tieu chi dang ky vao danh sach di san van hoa phi vat the do Unesco gui cac quoc gia thanh vien gom danh sach “Di san van hoa phi vat the dai dien cua nhan loai” va “Di san van hoa phi vat the can duoc bao ve khan cap”, ho so ca tru Viet Nam cuoi cung da duoc thong nhat chon tieu chi thu hai de trinh ho so len Unesco truoc han dinh 2 ngay.

Duoc xay dung lai tu ho so “Kiet tac di san van hoa phi vat the va truyen khau cua nhan loai” nhung nam truoc, bo ho so ca tru moi da co them nhung net moi ve ky thuat va noi dung.

Dap ung nhung yeu cau khat khe hon ve noi dung ho so trong khuon kho 20 trang voi so ky tu, so tu bat buoc, ho so ca tru da chung minh duoc dung va day du cac yeu cau ve lich su, suc song, suc lan toa va nhung dac trung cua nghe thuat loai hinh.

Trong phan mo ta loai hinh, ngoai cac video, album anh, sach, kiem ke di san ve ca tru… thi bo ho so cung da co them net moi, hoan thien ban do dien tu ve di san. Ban do dien tu duoc phac theo noi dung ca tru bao gom: phan vung ca tru, cac di tich lich su, 78 van bia lien quan den ca tru cac cac cau lac bo con trinh dien ca tru.

Ben canh do, trong bo ho so trinh Unesco lan nay, ngoai nhung de xuat bao ve khan cap voi cac loai hinh hat ca tru thi con co de nghi bao ve voi mua trong ca tru. “Mua bai Bong” la dieu mua da co 700 nam tuoi va no tung duoc su dung trong nhieu tac pham, xuat hien ca trong ca tru. Voi dieu mua nay, cac nha nghien cuu cung khang dinh, loai hinh di san van hoa phi vat the ca tru cung co su dung mua dan gian.

Dac biet, vi huong toi tieu chi “Di san van hoa phi vat the can duoc bao ve khan cap”, bo ho so da xay dung cac tieu khi rat khoa hoc ve 4 nguy co can phai bao ve ca tru cung nhu nhung bien phap de ca cong dong chung tay phat trien loai hinh nay.

4 nguy co can phai bao ve ca tru

Trong 17 nam qua, 7 cuoc hoi thao ve ca tru da duoc dien ra voi tam quy mo quoc gia, quoc te; 5 nam nghien cuu, xay dung ho so ca tru hoan thien va day dan; di dien da 14 tinh, thanh noi con ton tai di san van hoa phi vat the ca tru, tim ra tai lieu hon 4.000 trang Han Nom ve ca tru, phat hien ra 22 giao phuong con hoat dong... do la nhung so cu quan trong de ban xay dung ho so ca tru thuc hien viec hoan thien ho so.

Bo ho so do Vien Am nhac, Hoc vien quoc gia Viet Nam xay dung trong 5 nam qua da xay dung duoc kha hoan chinh ve cac phuong dien cua loai hinh ca nhac dan toc nay de dua ra 4 nguy co, khang dinh ca tru Viet dang bi that truyen va can phai bao ve.

Truoc het, do la su mai mot cua tang lop nghe nhan dan gian. Theo thong ke cua nha nghien cuu Dang Hoanh Loan, hien nay chi con 21 nghe nhan duoc sinh ra tu nam 1945 tro ve truoc. Trong so do, chi con 12 nghe nhan co the truyen day 30 bai/56 the cach ca tru con duoc giu lai den ngay nay.

Ong cho biet “Ca tru la nghe thuat chuyen nghiep cho nen no rat than trong trong viec dao tao ca nuong. Sau 5 nam hoc nghe, ca nuong se phai trinh dien 1 nam moi duoc lam le mo xiem y. Nhu vay, sau 6 nam dao tao va thuc tap thi dao nuong moi duoc cong nhan la nghe nhan that su. Do nhung doi hoi cao nhu the nen hien nay ca tru dung truoc nguy co tang lop ke can khong con”.

Them nua, Ca tru la mot nganh nghe thuat co 3 khong gian trinh dien: Hat tho thanh o dinh lang, hat choi o tu gia va Hat chuc ho noi cung vua phu chua. Sap xep bo cuc nghe ca tru cung khac so voi bay gio, ho chia theo thu bac, tuoi tac va trinh do hieu biet ve Han Nom de sap dat cho ngoi.

Tuy nhien, cho den thoi diem hien tai, moi truong trinh dien da phan nao vang bong hai hinh thuc: cung dinh va hat o dinh lang. Ca tru hat choi cung khong con. Ca tru khong phai hat chi de thuong thuc, ma con la khong gian de cac nha tho, cac nha tri thuc sang tac them nhung van tho moi cho ca tru – hinh thuc nay khong con ton tai. Hien nay chi con duy nhat khong gian ca tru la hinh thuc hat ca quan, chu yeu du khach den de nghe ca tru va uong tra.

Mot nguy co cung duoc cac nha nghien cuu dua ra trong ho so la ca tru da qua xa so voi doi song cong dong. Trong mot nghien cuu moi nhat cua nhac si Dang Hoanh Loan, sau khi di dien da tai 14 tinh, thanh voi 22 giao phuong ca tru con ton tai, thi cong dong hien nay khong tiep nhan ca tru nhu truoc. Sau gan 60 nam nghe thuat nay vang bong, ca tru dang khong co lop cong chung, nhat la cac ban tre.

Can co chuong trinh hanh dong quoc gia cu the

De dap ung voi nhung tieu chi moi cua Unesco, bo ho so ngoai dua ra nhung nguy co can phai bao ve khan cap di san van hoa phi vat the nay, con phai de ra duoc mot “Chuong trinh hanh dong quoc gia” cu the.

Truoc mat la ban soan thao se phai thong ke va kiem tra tai lieu ve ca tru chi tiet va day du, trong do soan tieu chi lam the nao de dinh dang nghe nhan hien nay. Tieu chi thu hai la kiem tra lai toan bo von di san lien quan ca tru la cac di tich lich su: di tich lien quan den tho to thanh tien su va tho to nghe.

Mot tieu chi nua cung duoc de ra trong ho so la kiem tra lai toan bo cac hien vat lien quan toi ca tru: trang phuc cua dao nuong, doi song cua giao phuong, cac xom ca tru… Ben canh do, cac nha chuyen mon cung se nghien cuu va xuat ban nhung cuon sach ve ca tru dong thoi voi viec dich hon 4.000 trang tu lieu Han Nom ve loai hinh nghe thuat nay; xuat ban cac bai hat ca tru… de pho cap toi cong chung.

De thuc hien viec truyen day ca tru, theo nha nghien cuu - nhac si Dang Hoanh Loan, chung ta nen duy tri cac lien hoan ca tru o cac cap khoang 2 nam/lan de dua ca tru di vao doi song nhan dan. Khuyen khich cac giao phuong chu tam toi viec truyen day va dao tao lop ca nuong ke can.

Nhu vay, chung ta moi hoan thien duoc giai doan dau tien la hoan tat ho so ve mat khoa hoc. Chang duong de ca tru duoc Unesco cong nhan con dai va con gian nan, no doi hoi can phai co su chung tay cua ca cong dong.

Bai 2: Se co hai kich ban cho ca tru


Thien Lam



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.