Thoi khac nguy hiem nhat lich su nhan loai 50 nam truoc

Thứ ba, 09 Tháng mười 2012, 18:02 GMT+7

Viec My phat hien ten lua hat nhan cua Lien Xo tai Cuba cach day 50 nam da mo man cho mot cuoc khung hoang nghiem trong nhat trong Chien tranh Lanh, danh dau mot trong nhung thoi diem nguy hiem nhat cua lich su nhan loai.


Thoi khac nguy hiem nhat lich su nhan loai 50 nam truoc
Tong thong Kennedy ky ban "Tuyen bo cam dua vu khi tan cong den Cuba" tai Phong Bau duc ngay 31/10/1962. Anh: Wikipedia

Lanh dao hai nuoc My va Lien Xo sau do da gan nhu mat long tin vao kha nang duy tri hoa binh va tranh cho the gioi khoi mot cuoc chien tranh hat nhan.

Trai qua hang thap ky, cuoc khung hoang ten lua Cuba gio duoc nhac den o My nhu mot man bieu dien bac thay cua cuu tong thong John Kennedy, voi su nguong mo ve cach ong giu vung lap truong va ngan chan chien tranh. Tien le do tong thong Kennedy tao ra sau nay duoc coi nhu mot hinh mau ve kha nang lanh dao truoc ap luc. Ngoai truong Hillary Clinton tung so sanh cach tiep can cua chinh quyen hien tai voi chuong trinh hat nhan Iran tuong tu nhu chinh sach "ngoai giao ca cuoc lon" cua Kenedy.

Tuy nhien, nhung tai lieu cua Lien Xo va My duoc cong bo moi day lai cho thay mot thuc te doi thuong hon rat nhieu: trong 13 ngay dem cang thang cua thang 10/1962, tong thong Kennedy va nha lanh dao Lien Xo, Nikita Khrushchev, thuong xuyen phai dau tranh de kiem soat de tranh khung hoang leo thang them nua.

Quan ngai truoc suc manh hat nhan cung nhu no luc lat do cac chinh quyen than Moscow cua Washington, thang 5/1962, Khrushchev da quyet dinh gui hon 40.000 binh si va hang chuc ten lua gan dau dan hat nhan toi Cuba. Trong khi do, ong van tiep tuc khien My tin rang dap an cho cau hoi co nen trien khai vu khi tan cong cua Lien Xo tai Cuba van chua co loi dap.

Do su kheo leo cua Moscow, gioi chuc My vo cung bat ngo khi biet duoc su hien dien cua ten lua Lien Xo tai Cuba vao ngay 16/10, nho nhung buc anh duoc chup boi may bay do tham U-2.

"Chung toi kinh ngac toi tot do", em trai cua tong thong, Robert Kennedy, sau do ke lai.

Truoc do, da co khong it bao cao cua CIA nhac toi nhung hoat dong dang ngo ve dem tai Cuba. Tuy nhien, trong cuon sach hoi ky ve cuoc khung hoang ten lua Cuba ,"One Minute to Midnight", tac gia Michael Dobbs cho biet, co quan tinh bao My van mot muc bac bo nhung tin tuc mo ho, thu di nguoc voi niem tin gan nhu chac chan rang Moscow khong doi nao trien khai ten lua o mot khu vuc qua gan My.

Thu hoi ten lua tai Tho Nhi Ky

Truoc nhung buc anh gay soc do may bay U-2 mang lai, cac tuong linh hang dau tai Nha Trang da de xuat tien hanh nhung cuoc khong kich va xam luoc Cuba, trong khi bo truong quoc phong Robert McNamara va cac nha ngoai giao lai cho rang nen phong toa hon dao de ngan chan tau hai quan cua Lien Xo tiep them vu khi vao lanh tho Cuba.

Ngay 22/10, tong thong Kennedy nhac toi cuoc khung hoang trong mot bai phat bieu truoc nhan dan My, dong thoi ra lenh cho cac luc luong quan su cua nuoc nay san sang o tinh trang chien dau. Mac du phai chiu nhieu ap luc tu Lau Nam Goc, tong thong van quyet dinh bac bo loi khuyen cua cac vi tuong va chon phuong an phong toa hai quan.

Truoc dong thai nay cua Nha Trang, tau chien Lien Xo da quyet dinh quay nguoc tro lai trong hanh trinh toi Cuba, truoc su tho phao nhe nhom cua toan bo the gioi.

Tinh huong "ngan can treo soi toc"

Hai nha lanh dao Kennedy va Khrushchev van khong ngung tim cach giai quyet nhung be tac ton tai, nhung cac no luc cua ho lai bi de doa boi su hieu nham, nhung buc dien bao, thu tu ngoai giao lan lon. Khong co bat cu kenh lien lac truc tiep nao.

Toi ngay 26/10, Lien Xo de nghi thu hoi nhung ten lua cua ho voi dieu kien My hua se khong xam luoc Cuba. Tuy nhien, chi trong mot ngay tiep theo, Moscow lai bat ngo yeu cau Washington phai rut toan bo ten lua Jupiter cua nuoc nay tai Tho Nhi Ky.

Tinh hinh tro nen nghiem trong hon khi ngay 27/10, sau do duoc biet voi cai ten "Ngay thu 7 den toi", mot chiec may bay chien dau U-2 cua My bi ban roi tai Cuba. Cang thang bat dau vuot khoi tam kiem soat khi cac co van cua tong thong Kennedy quyet liet tranh cai ve kha nang thuc hien mot cuoc khong kich tra dua Cuba. Phia Lau Nam Goc tham chi da len ke hoach tien hanh mot vu danh bom lon vao thu ba, 30/10, tiep do la cuoc xam luoc voi su hien dien cua 120.000 binh si, mot dong thai duoc so sanh voi ngay do bo D-Day trong The chien thu hai.

Khong can toi 30 nam de nguoi My hoc duoc rang "Lien Xo so huu hang chuc ten lua chien truong tam ngan tren dao Cuba, duoc trang bi dau dan hat nhan va co kha nang tieu diet toan bo luc luong xam luoc", Dobbs viet trong cuon sach cua ong.

Thoat hiem trong gang tac

Theo mot thoa hiep duoc ky giua hai nuoc, Washington cam ket se khong xam luoc Cuba va bi mat dong y thu hoi ten lua o Tho Nhi Ky, trong khi Moscow hua rut dau dan hat nhan khoi Cuba.

"Sau nhieu nam, toi van coi su kien o Cuba la mot cuoc khung hoang chinh sach doi ngoai duoc giai quyet tot nhat trong nua sau cua the ky 20", nguoi dung dau Lau Nam Goc McNamara noi trong mot cuoc hop bao tai Havana hoi nam 2002.

"Nhung gio day toi van phai ket luan rang, mac du cuoc khung hoang da duoc kiem soat mot cach khon ngoan, nhung trong cai ket thuc cua chuoi 13 ngay bat thuong, may man da dong mot vai tro rat quan trong trong viec tranh mot cuoc chien tranh hat nhan trong gang tac."

Voi cuu lanh dao bo phan Cuba cua KGB, Nikolai Leonov, ket thuc hoa binh lai giong nhu mot phep la. "Duong nhu da co su can thiep cua mot dang sieu nhien de giup chung toi cuu lay chinh minh."

Quynh Hoa (Theo AFP)

Tin khac

Y kien ban doc ( 0 )Thoi khac nguy hiem nhat lich su nhan loai 50 nam truoc

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.