Nuoc My cua toi dau roi

Chủ nhật, 04 Tháng bảy 2004, 03:20 GMT+7

//


Nuoc My cua toi dau roi
Michael Moore
TTCN - Michael Moore, nha dao dien vua doat giai “Canh co vang” voi bo phim Farenheit 11 thang 9 (tua de chinh xac la Farenheit 9/11 ) , da la that thanh nhu the khi viet quyen sach cung tua de xuat ban vao nam ngoai.

Co nhieu cach giai thich ve Michael Moore, trong do co giai thich cho rang Moore dien cuong... chong Tong thong Bush la vi tinh be phai.

Co mot cach giai thich khac: Michael Moore, nhu la mot chroniqueur (tam dich: nguoi chuyen viet thoi dam) da va dang tham thia qua nhieu chuyen ve dat nuoc cua minh. Nhung tac pham “truoc- Bush” cua Moore duong nhu khang dinh giai thich nay.

Con neu nhu ngoi but cua Moore co gai goc, cham biem, au do cung la dac tinh cua the loai bao chi nay! Voltaire ngay xua da noi tieng la nhu the voi Thu Ba Tu (Lettres persanes). Duong nhu noi moi chroniqueur deu luon ray rut dieu duoc goi la “luong tam xa hoi”.

That vay, Moore da luon la mot “nha ta than” nhan danh “luong tam xa hoi”. Nhu trong tac pham Downsize this, xuat ban nam 1996, tuc ngay duoi trao ong Clinton, Moore da viet: “Da so nguoi My da quyet dinh rang cach the hien hoan hao y nguyen cua ho nhat chinh la chang them... phat bieu gi ca. Chinh vi the trong cuoc bau cu nam 1994, hon 60% nguoi My trong tuoi di bau, 118.535.278 nguoi het thay, tuc tuong duong so cu tri cua 42 tieu bang, da chon cach bo phieu la o nha chu khong di bau. Ho da lam the khong phai vi ho bat man ai hay ngu dot, bat can, ma vi ho da qua ngan ngam. Cac ung cu vien va ca hai dang khong con gi de noi voi cac cong dan dat nuoc nay nua. Dang Dan chu hay Cong hoa gi thi cung giong nhau ca, co bo phieu cung chang giup cai thien duoc cuoc song cua ho mot ti nao” (tr.15).


Nuoc My cua toi dau roi
The nhung, Moore cung du tinh tao de ghi nhan nhung dia chan cho du la khong lon lam. Nuoc My cua Moore khong chi gom toan nhung “cong dan - phong da” . Moore viet: “Nhieu cong dan khong chiu chay luoi de mac cho dat nuoc di xuong. Thang 10-1995, mot trieu nguoi My goc chau Phi da tuan hanh tai Washington D.C. nham danh thuc nuoc My ve su hien dien cua ho. Van de la ho da dua ra mot tuyen cao qua cuoc tuan hanh do.

Neu so voi ti le nguoi My da trang thi so nguoi tuan hanh hom do tuong duong 8 trieu nguoi. Mot con so ma qui mo du an tuong de lam nuoc My da trang run ray” (sdd tr.17).
Dieu gi da khien bo phan dan chung My ma Moore ghi nhan chan ngan? Cau tra loi kha don gian: “Hom qua bo me toi goi cho toi, bao rang Hang GM vua loan bao dong cua hai nha may o que toi. Lai them 3.000 cuoc song khac bi tan tac” (sdd tr.18).

That nghiep o My khong han la cao lam, chi 5,6%, tong cong la 8,2 trieu nguoi that nghiep (so lieu Department of Labor, 5-2004), song khong han da lam yen long nguoi dan: phan bo lao dong/thu nhap khong dong deu theo khu vuc dia ly, nganh nghe va thanh phan dan so (mau da)/hoc van. Moore mo ta nhu sau:

“Toi doan chung nguoi My chung ta luon nghi rang chung ta la mot dan toc hao phong, vien tro cho nguoi thieu thon o nuoc ngoai ca ti dola. Dung vay, tru phi nhung ke thieu thon do lai khong dang cu ngu o Gary, tieu bang Indiana. Hoac o Appalachia. Hay o Jersey City. Ay vay ma chung ta lai dang coc can doi xu doi voi chinh nhan dan chung ta! Chung ta mat het ly tri den noi cat di moi an sinh xa hoi, tem phieu luong thuc, tro cap nha o. Neu ban dang song o Michigan, ngai thong doc o do dang buoc ban dung day di lam chi 12 tuan sau khi sinh. Ay vay ma ong ay la dan Cong giao day nhe. Toi that dieng nguoi khi doc mot tai lieu noi rang cac dieu kien song o mot vai vung tai Hoa Ky “bat dau giong nhu o cac nuoc the gioi thu ba”.

Hay lay thi du TP Baltimore, tieu bang Maryland. Do le chi 56% tre em o day duoc chung ngua, nen thi truong thanh pho nay da keu goi den Co quan USAID (Co quan Vien tro My cho nuoc ngoai).

Nam 1994, co quan nay dua chin quan chuc y te thanh pho nay den Kenya va Jamaica xem cac nuoc nay lam gi de hoan thanh muc tieu gan 100% tre em duoc chung ngua. Sau khi tro lai Baltimore, ho da dem ap dung nhung gi da hoc o the gioi thu ba va sau do dat ti le 96% tre em duoc chung ngua.

USAID cung da ho tro cac du an nha o Washington D.C., va cung cap tu van dich vu cong cong cho cac cong nhan ngheo o Boston, Seatle cung mot so thanh pho khac o Hoa Ky.

Dieu nay khien toi suy nghi. Neu chinh phu chung ta chap nhan nhung dieu kien song trong cac thanh pho cua chung ta cung giong nhu o cac nuoc the gioi thu ba, thi cac thanh pho do cung dang nhan vien tro cua USAID chu khong tu thu do Washington, duoc day chu! Va rang neu Canada va Ao hoac Ireland hang nam vien tro hang ti dola cho the gioi thu ba, co le ho cung nen gui vien tro cho chung ta” (sdd tr. 77,78,79).

Co the chinh trong nhung dieu kien song nhu the da nay sinh nhung ke hoac gian qua hoa dien ma doi am sat tong thong. Ngay tu thoi Clinton chu chang doi den trao Bush, Moore da len danh sach nhung moi “an oan” nham vao ong Clinton: “Co quan mat vu (Secret Service, la co quan lo bao ve yeu nhan, dac biet la tong thong va pho tong thong) cho biet ong Clinton da la muc tieu cua it nhat khoang 1.500 vu de doa sinh mang moi nam va con so nay cang gia tang ke tu nam 1994. Clinton duong nhu “co so” tro thanh vi tong thong - muc tieu so mot chua tung thay trong lich su. Cu nam tieng dong ho, Clinton lai nhan duoc mot cai ma co quan mat vu goi la “de doa nghiem trong”. Mot vai vu dien hinh:

- Frank Corder danh cap mot may bay Cessna, bay den Nha Trang, dam vao mot buc tuong chi cach phong ngu cua tong thong co 30 bo (khoang 10m hon).

- Francisco Duran, tu via he doc dai lo Pennsylvania, rut ra mot khau sung ban tu dong na 29 vien dan vao Nha Trang vao luc ong Clinton dang xem bong bau duc tren tivi.

- Leland William Modjeski treo qua hang rao Nha Trang va lot vao trong den 50 bo (khoang 18m) thi bi nhan vien mat vu chan lai. Mot nhan vien mat vu bi trung dan do sung cua mot nhan vien khac “cuop co”.

- Marcelion Corniel, mot ke vo gia cu, vua rut dao ra o phia truoc Nha Trang thi bi nhan vien mat vu ban ha.

... Danh sach con dai (sdd ,tr.92, 93).

Ro rang la Michael Moore chang “tu thu” gi ong Bush ca. Nam 1996 do, doi tuong cua ong la ong Clinton. Nam nay la ong Bush. Chang thien vi gi ai. Bang co la Moore da thuat lai la phieu cua minh danh cho ong Clinton nhu sau: “Bill Clinton la ung cu vien cua mot dang lon dau tien ma tu lau nay toi moi bo phieu. Chinh xac hon, toi da chang bo phieu cho ong ay ma la con gai toi, Nathalie. Nam do, Nathalie moi len 11, muon xem phong phieu la cai giong gi, the nen toi moi cho chau vao theo va... chau da gat cai can bo phieu... cua ong Clinton. That la phi phap khi de cho tre con bo phieu. Song toi can phai noi rang tay toi khong co vay mau: toi da chang he bo phieu cho Clinton” (tr. 167,168).

Thoi Clinton, Moore da “xien xo” roi. The cho nen, neu nhu ong Bush nay co bi Moore xien xo, chang qua do ong Bush nay co nhieu chuyen khong tuong hop voi “luong tam xa hoi” hon truoc.

Doi voi Moore, Bush da khong muon dan chung biet duoc su that dang sau cau hoi: “Tai sao ngay 11-9 da lai xay ra mot cach toi te nhu the?”.

Moore viet: Dan My rat tha thu. Ho da chang tha thu cho Franklin Roosevelt ve viec de cho Tran Chau cang bi tan cong u? Cho John F. Kennedy sau tham bai vinh Con Heo sao? Ho cung bat can hoi toi Bill Clinton tai sao 47 nguoi bi giet mot cach bi mat (vu giao phai Davidian). Vay thi, sau vu 11-9 an ninh quoc gia de “lot luoi”, Bush da lai khong “sach se “ ngung cai tro cam doan su that duoc cong bo? (Dude, Where’s my country?, tr.4).

Moore da “buc” Bush vi voi Bush nuoc My cua Moore “an don” nhieu hon va mot cach “vo ly” hon. Moore luan nhu sau ve khung bo:

“Khi ta noi den bon khung bo, ta can chap nhan rang da so hanh dong bao luc kinh hoang deu la tu trong nuoc chung ta va da so ke khung bo deu lon len trong dat nuoc nay. Hay ngung nghi rang chi co the la bon ngoai quoc. Thi thoang lam moi co mot truong hop nhu the. Thuong thi do la mot ke ma ban quen biet, co khi dang ngoi cung ly voi ban day. Chung ta co nhung “ke khung bo tu trong noi bo chung ta” can phai giai quyet.

Chung ta can duoc bao ve chong lai nhung tay trieu phu, nhung cong ty “khung bo” cua chung ta, nhung ke cuop doat tien huu tri cua nguoi gia (cat giam “tien gia” de giam thue cho cac cong ty), tuoc doat cong an viec lam tuy thich (khi muon dong cua hang, ra nuoc ngoai dau tu).

Ta goi con so 19% nguoi vo gia cu va ngheo doi moi gia tang tu nam 2001 - 2002 la gi day? Do khong phai la nhung hanh dong khung bo sao? Khong gay ton that con nguoi sao? Do chang phai la nam trong mot ke hoach tinh toan san nham gay dau kho cho nguoi ngheo va nguoi lao dong ngheo, de cho chi mot dum nguoi giau moi co the giau hon?

Do chinh la nhung (nguon goc) khung bo ma chung ta can doi dau de cho co mot ngay nao do dat nuoc nay an toan hon, an binh hon do nguoi giau biet chia se voi nguoi ngheo tren the gioi, de cho moi khi bat tay nhau la vi that long, va de cho luc do dieu duy nhat chung ta can phai so la su so hai, nghia la chang con phai so hai)” (sdd, tr.115,116,117).

Den day co the viet them cung voi Michael Moore. So hai phai chang dang tro thanh tam ly “chu dao” trong doi song Hoa Ky, bat dau tu bo may cong quyen lan den nguoi dan? So hai tu trong ra ngoai, tham chi xuat khau sang nuoc khac. Bang co la mau “luu y” dinh kem theo thiep moi du buoi chieu dai mung quoc khanh Hiep chung quoc Hoa Ky tai TP.HCM:

“- Vui long mang theo thiep moi va mot giay to tuy than co dan anh.
- Do tinh hinh an ninh tren the gioi hien nay va de bao dam an toan cho qui khach, cac bien phap kiem tra an ninh nhu tai san bay se duoc ap dung...
- Xin qui khach vui long khong mang theo may chup hinh...”.

Khach moi rat thong cam voi “chu tiec”. Rat hieu rang bon khung bo co the bien mot cai may chup hinh thanh mot khau sung hay mot qua bom kich hoa bang hen gio (khoang chuc giay, du de cao chay xa bay) tren may hay dieu khien tu xa bang cai remote control cua may.

The nhung, nhin hang rao coc betong chong (xe tai cho chat no lao vao) khung bo vua duoc dung chung quanh tong lanh su quan Hoa Ky tren duong Le Duan cho kip buoi tiep tan duoc to chuc som hai ngay (giong nhu chuyen giao quyen luc som hai ngay o Iraq) vao toi 2-7-2004, khong the khong chanh long: “Tai sao lai phai so hai den the? Lam gi nen nong noi?” .

That vay, neu nhin sang cac tong lanh su quan khac, ke ca sat ben canh, khong the khong dat cau hoi: tai sao toa lac tren cung mot con duong, trong cung mot thanh pho, trong cung mot nuoc chu nha, ma o day lai nom nop phong thu, o kia lai thanh binh (chang rao chan gi) va thanh than?

Su tuong phan trong thai do va hanh vi phai chang cho thay co “mot the gioi khong an ninh” nhu theo thiep moi, va “mot the gioi an ninh cho the gioi con lai”?

HUU NGHI

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.