Lo ngai cua Nga ve phan ung day chuyen tai Trung A

Thứ sáu, 25 Tháng ba 2005, 08:55 GMT+7

"Cach mang Hoa hong" tai Gruzia va "cach mang Cam" o Ukraina duong nhu da lan sang Trung A khi phe doi lap Kyrgyzstan chiem chinh quyen. Cac su kien xay ra lien tiep, nhanh va khong the doan truoc duoc khien Kremlin lo ngai.

Trong thap ky dau tien sau khi Lien Xo tan ra, nen dan chu bat re o cac nuoc cong hoa nhung chi tren danh nghia. Tru cac quoc gia vung Baltic gom Litva, Latvia va Estonia, hien gan chat voi chau Au, cac he thong chinh tri va lanh dao moi thoi hau Xo viet hua hen tu do nhung co tim cach dam bao rang nhung quyen tu do do giup ho tiep tuc nam quyen.

Tuy nhien, trong mot nam ruoi qua, cac cuoc noi day da tuoc quyen cua nhung nha lanh dao cac nuoc cong hoa Lien Xo cu. Tai Gruzia hoi thang 11/2003 va tai Ukraina khoang mot nam sau do va gio la Kyrgyzstan, su bat binh cua nguoi dan da bien thanh dieu ma cach day khong lau con duoc coi la khong tuong: lat do chinh phu bang bien phap hoa binh.

Song dieu thuc su ngac nhien la cac chinh phu do da mat kiem soat qua nhanh khi nhung nguoi bieu tinh cong khai doi nhung quyen ma ho da duoc hua hen sau khi Lien Xo tan ra, quyen duoc bay to y kien, bau nguoi dai dien, mo ve cuoc song tot dep hon, nhung dieu ma cac nha lanh dao cua ho van hua hen song chua thuc hien duoc.

Doi voi cac nha lanh dao phe doi lap va tham chi mot so nha cam quyen tai cac nuoc cong hoa khac, moi chuyen bat dau tai Gruzia voi viec Eduard Shevardnadze bi lat do va tiep tuc voi viec ket qua bau cu Ukraina bi bac bo. Cac su kien xay ra theo cach lan truyen, toc do va khong the doan truoc duoc.

"Moi nguoi o noi noi deu met moi", Aleksandr Rondeli, Giam doc To chuc nghien cuu quoc te va chien luoc Gruzia, binh luan ve su bat man cua nguoi dan tai cac nuoc cong hoa thuoc Lien Xo cu. Ong cho rang cac cuoc noi day o Gruzia va Ukraina khien nguoi ta hieu nhung gi la co the. "Ho da chung kien tren truyen hinh va thay moi thu co ve rat de dang", Rondeli noi.

Tong thong Askar Akayev, nguoi lanh dao Kyrgyzstan suot 15 nam, da chay khoi Bishkek sau khi nhung nguoi bieu tinh tran vao cac toa nha cua chinh phu. Cung nhu Shevardnadze va tong thong Ukraina Leonid Kuchma truoc do, Akayev duong nhu tin rang quyen luc cua nha nuoc - quyen kiem soat chinh tri, hanh phap va bao chi - co the dam bao rang ho co the quyet dinh cac ung vien trong cuoc bau cu quoc hoi, hay trong truong hop Ukraina la chon nguoi thua ke Kuchma.

Lieu su lay truyen cua phong trao dan chu co tiep tuc hay khong van chua the khang dinh duoc. Belarus va Turkmenistan da tran ap phe doi lap va that chat kiem hau het cac vung tren ca nuoc. Tong thong Turkmenistan Saparmurat Niyazov da yeu cau quoc hoi nuoc nay tuyen bo ong lam tong thong ca doi va se khong khoan nhuong bat ky ai bat dong y kien.

Tong thong Belarus Aleksandr Lukashenko nam ngoai da to chuc cuoc trung cau. Ket qua la ong se tiep tuc chay dua gianh chuc tong thong.

Andranink Migranyan, nha khoa hoc chinh tri tai Vien nghien cuu Quan he quoc te Matxcova, nhan dinh rang van de chinh tai cac quoc gia thuoc Lien Xo cu phu thuoc vao viec gioi chuc co san sang su dung vu luc de duy tri quyen luc hay khong.

Ong nhan manh rang tai Gruzia va Ukraina, Shevardnadze va Kuchma tu choi, hoac khong the, su dung luc luong an ninh de tran ap nhung nguoi bieu tinh. "Ban phai manh tay hon trong viec su dung vu luc va tran ap phe doi lap, neu khong nguoi khac se len nam quyen", Migranyan binh luan.

"Su khac biet giua Akayev va Lukashenko la Akayev thi dan chu hon. Va ong ta that bai."

Gioi chuc Nga, tung bi chi trich la can thiep vao bau cu Ukraina, giu im lang trong cuoc bau cu quoc hoi tai Kyrgyzstan. Khi tinh trang bao dong len cao, Matxcova bat dau keu goi trat tu va on dinh dong thoi chi trich nhung nguoi keu goi bieu tinh.

Ngoai truong Nga Sergey Lavrov canh bao ve "nhung hau qua cua am muu gianh quyen luc bang cac bien phap bat hop phap". Tong tu lenh Nga, tuong Yuri Baluyevsky, cho rang nhung ke chong lai Akayev la nhung nguoi bi ma tuy kich dong va di gay roi.

"Chung toi hy vong va tin tuong rang hanh dong cua dam dong, do ma tuy kich dong, se khong gay ra bat on tai nuoc cong hoa", Baluyevsky.

Nhung nhung tieng noi doi lap da noi len. Cuu thu tuong Mikhail Kasyanov cong khai tuyen bo chuan bi ung ho phe doi lap.

Ngoc Son (theo IHT)



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.