Cac labo phat minh benh moi

Thứ bảy, 24 Tháng hai 2007, 15:38 GMT+7


Cac labo phat minh benh moi

Nganh cong nghiep duoc pham phuong Tay khong han da hoan toan “sach”. Nhieu loai duoc pham da duoc thuong mai hoa mot cach triet de, tu nhung chien dich quang ba ram ro den viec huy dong nhieu bac si chuyen nganh vao cuoc, danh trung tam ly “muon duoc song khoe va tren het, so chet”!

Khong ngung xuat hien benh moi

Tu khi xuat hien den nay (9 nam), da co hon 23 trieu quy ong tren toan cau “lam ban” voi Viagra, mot loai vien nen hinh thoi mau xanh do hang Pfizer bao che. Chi rieng nam 2005, hang da thu ve 1,6 ti dola tu loai thuoc “ky dieu” nay. Va bay gio den trieu dai cua mieng bang dan danh cho quy ba? Mot loai duoc pham moi vua xuat hien trong thang 1/2007 tai cac hieu thuoc chau Au: mieng thuoc dan Intrinsa - “Viagra danh cho nu gioi”. Lieu day co phai la mot cuoc cach mang trong y hoc? Co the vay.

Van de la o cho mac du duoc Emea - mot co quan chau Au co tham quyen nhu FDA Hoa Ky - cho phep thuong mai hoa san pham nay nhung cac giam dinh vien cua Co quan Quan ly thuoc va duoc pham Hoa Ky (FDA) canh bao rang hang Procter & Gamble Pharmaceuticals chua tham dinh ky luong ve cac tac dung phu co the co cua Intrinsa khi tung no ra thi truong.

Nhung Hang dP&G Pharmaceutical duong nhu khong dem xia toi loi khuyen cao. Truoc su can trong cua nguoi My, de chung minh hieu qua tot cua mieng dan Intrinsa, mot nghien cuu bo tui da duoc thuc hien va ket luan rang hien co den 43% nu gioi trong do tuoi 18-59 dang bi chung “roi loan chuc nang tinh duc”. Va do han la nhung khach hang tiem nang cua Intrinsa.

Gioi nghien cuu khoa hoc phan bien. Ho nghi ngo ket qua dieu tra tren va cho rang day chi la mot thu thuat “tung hoa mu” va la mot cach dieu tri voi “lieu phap tim khoai cam theo chi dinh cua bac si”. Phong vien Ray Moynihan da dac biet quan tam den van de nay trong mot bai viet tren an ban The British Medical Journal thang 4/2005, khi cao buoc Procter & Gamble Pharmaceuticals da ngang nhien “che” ra khai niem “roi loan chuc nang tinh duc nu” chi voi muc dich ban duoc nhieu mieng dan Intrinsa. Ray viet: “Khai niem “roi loan chuc nang tinh duc nu” ra doi la bang chung an tuong nhat cho cach thuc ma nganh cong nghiep duoc pham su dung de bien minh cho viec “tu sang tao” ra mot can benh moi”.

Tren thuc te, ban danh sach cac can benh “moi” va “ky la” ngay cang dai them cung voi nhung phuong phap dieu tri moi duoc huong dan. Day qua that la su thong dong giua mot ben la viec phat hien benh va ben kia la viec thuong mai hoa cac phuong phap dieu tri tuong ung. Hien tuong nay nay da co ten rieng “disease mongering” (buon ban benh tat) voi ngu y rang day la mot chien luoc tiep thi vo cung chuyen nghiep nham vao cac doi tuong giau co nhung luon lo so minh bi lao hoa, benh tat. Mot nha bao nguoi Duc da thang thuc vach ro muc tieu cua chien luoc nay la “bien nguoi khoe thanh benh nhan”.

Nhung quan trong hon ca, cac hang duoc pham da danh trung tam ly “yeu muon khoe”, “khoe muon khoe hon”. Tuy nhien, van de la nguoi “yeu” co that su “yeu”? Van chua co dap so chung nhung ro rang nganh cong nghiep duoc pham dang co gang khai thac triet de “manh dat vo cung mau mo” nay. Su that chi co the!

Duoc pham “nham” vao dau tren co the benh nhan?

Cac loai thuoc dac tri chiem 27% thi truong duoc pham the gioi. Va co nhung phan co the cua chung ta ma duoc pham “thich” nhat vi chung giup mang lai doanh so cao do phai dung lau dai!

1. Da day (21,4 ti euro)

Thuoc khang loet duoc su dung trong cac truong hop benh nhan loet da day, du axit va chung trao nguoc thuc an len thuc quan.

2. Nao (38 ti euro)

Day la muc tieu cua cac loai thuoc chong tram cam (28,8 ti euro) va thuoc chong dong kinh (9,2 ti euro).

3. Than (9,8 ti euro)

Hoat chat erythropoietine dung dieu tri can benh thieu hong cau man tinh o nhung benh nhan xanh xao do suy than.

4. Tim mach (46,8 ti euro)

Cac loai thuoc chong tang huyet ap (20,9 ti euro) va chong cholesterol (25,9 ti euro) khong chi dung cho nguoi mac benh ma con duoc ke toa cho nhung doi tuong bi cho la co nguy co mac cac can benh nay.

5. Te bao ung thu (22,8 ti euro)

Cac loai thuoc ngung bao (ngan te bao phat trien) duoc su dung trong phuong phap hoa tri rat dat tien.

6. Tuyen tuy (8,6 ti euro)

Benh tieu duong tuyp I hay II deu can den insuline va cac loai thuoc dac tri suot doi.


Duoc pham - Mon hang rao ban bang moi gia

Cach tiep thi dau tien la “nghien cuu mo rong cac ung dung dieu tri cua mot san pham thuoc nham loi keo mot luong benh nhan toi da”, ma dien hinh la truong hop mieng dan Intrinsa. Prescrire, mot tap chi chuyen nganh y va doc lap voi nganh cong nghiep duoc pham da binh luan: “Trong truong hop nay, khong ai co the can dong do dem duoc gi ca. Han nhien la co nhung phu nu khong hoac chua hai long ve doi song tinh duc cua minh, nhung phai chang do la mot can benh? Chung ta thay ro vi muon mo rong thi truong kinh doanh duoc pham, cac vien bao che da thoi phong len mot vai roi loan nho ve mat cam xuc cua con nguoi thanh mot can benh nghiem trong”.

Phuong phap thu hai la “benh ly hoa cac tien trinh binh thuong cua su song”. Thanh cong cua phuong phap nay duoc dan chung o so luong dong dao cac quy ong do ngu tuan co the sung suong va hanh dien khi duoc huong dan dieu tri chung hoi dau theo “bai thuoc” cua labo Merch (Hoa Ky). Va mot dan chung khac: ban tinh “hoi nhut nhat” cua mot so nguoi trong giao tiep xa hoi da duoc cac labo “nang cap” len thanh “hoi chung so hai dam dong”, nhu the do la nhung trieu chung benh ly nghiem trong. De tu do, hang GlaxoSmith-Kline cua Anh moi co the tim duoc dau ra cho loai thuoc chong tram cam Deroxat cua minh!

Va phuong phap thu ba: “dien dat mot yeu to nguy co thanh mot can benh”. Co the trich dan duoi day nguyen van tu tap chi Prescrire de co duoc mot cai nhin toan canh ve phuong phap tiep thi nay: “Cao huyet ap va cholesterol khong duoc dinh nghia la “benh”, ma do chi la nhung “yeu to nguy co” ve tim mach. Mot vai benh nhan co cholesterol cao hoac huyet ap dong mach cao chua han se mac cac chung benh tim mach. Vay thi bac si nen phai can thiep o muc nao? Ket qua la ho ha thap chi so nguong nay xuong de so benh nhan se tang len! Dieu nay co nghia rang chi so nguong se duoc tinh toan dua tren chien luoc kinh doanh cua cac cong ty duoc pham. Va phuong phap nay se thu loi cao khi ma, theo cac tieu chuan hien nay, nhieu vien bao che co the thang lon nho ban duoc nhung chung loai thuoc xem ra kem hieu qua dieu tri tren lam sang”.

Thi truong duoc - “Binh moi ruou cu”


Cac labo phat minh benh moi


Co nhieu cach ly giai ngoan muc cho van de nay. Nhieu chuyen vien y te da dong y cho rang cang ve sau nay, so luong cac loai thuoc chua benh duoc nghien cuu va bao che moi da khong con o at nhu cach day vai thap nien.

Tai chau Au, sau chien tranh la mot thoi ky huy hoang cua nganh duoc pham. Khi do, y hoc da miet mai nghien cuu de cho ra doi nhieu phuong phap va san pham thuoc dieu tri hieu qua cao phuc vu dai bo phan cong chung, nhu cac loai thuoc chong cao huyet ap, thuoc tro tieu, nhieu loai thuoc giam dau, thuoc chong tram cam, thuoc an than, thuoc khang viem cho den cac the he dau tien cua loai thuoc tranh thai dang uong. Nhung hien nay, phan lon nhu cau ve cham soc y te cua dai bo phan dan chung trong cong dong it nhieu gi cung da duoc thoa man, dan den tinh trang “khung hoang thua”. Theo loi cua pho chu tich Nghiep doan cac doanh nghiep duoc pham Phap (Leem) la Bernard Lemoine, “hien dang co mot lo hong trong nganh cong nghiep duoc pham”.

Theo thong ke cua cac don vi quan ly duoc tai Phap, chi co 3 tren tong so 108 san pham thuoc chua benh la “thuoc moi”, xet tren linh vuc hieu qua dieu tri. Con lai 18 loai khac la nhung san pham “duoc dai tu”, va 87 san pham con lai chi la nhung san pham “hoan toan cu”.

Theo gioi chuyen mon tai My, hien nay tim duoc mot cong thuc bao che tan duoc moi nhu the “mo kim day bien” nen thay vi phai dau tu kinh phi lon va trang thiet bi hien dai cho viec nghien cuu nham tim ra nhung chung loai thuoc moi tot hon, nguoi ta se di tim nhung… benh nhan moi! Va neu tim khong duoc thi nguoi ta se co “nan ra” cho bang duoc nhung benh nhan do!

Va nhieu chieu thuc tiep thi da duoc khai thac triet de. “De ra duoc cac hieu thuoc tay, mot vai duoc pham duoc “rao ban” truoc thong qua cac phuong tien truyen thong hoac qua cac hoi thao y hoc nham tao su chu y cua cong chung”, nhu loi khang dinh cua Noel Renaudin, chu tich ban kinh te lo ve cac san pham suc khoe cua Phap. Sau do, khi duoc tung ra thi truong, cac bac si da uu tien ke toa va thuc giuc benh nhan hay nhanh chong mua chung.

Tat nhien, de co duoc nhung thanh cong nhu mong muon, vien bao che phai co duoc nhung duoc pham “manh”, nhung ho so nghien cuu “nang ky” nham thuyet phuc gioi bac si va cong chung rang cac duoc pham nay co tac dung dieu tri vuot troi trong khi cac phan ung phu thi khong dang ke. Va the la, theo giai thich cua mot cuu vien chuc lam viec trong nganh cong nghiep duoc, “cac nha san xuat duoc pham da bang moi gia de tim ra va thuyet phuc cac chuyen gia dau nganh soan thao nhung tai lieu sao cho dap ung day du nhung tieu chuan cua loai thuoc ma ho muon tung ra thi truong”.

Sau khi duoc pham duoc cap phep tieu thu, doi tuong ke tiep ma nganh cong nghiep duoc dat nhieu ky vong chinh la bac si dieu tri. Ho moi cac bac si chuyen nganh den phat bieu tai cac buoi hoi thao, thuyet trinh va den du nhung buoi tiec linh dinh, ke ca sap dat mot doi ngu trinh duoc vien dong dao vay quanh. Noi khong ngoa, nganh cong nghiep duoc da biet cham soc… bac si truoc khi cham soc benh nhan! Cu the tai Phap, moi nam mot bac si co the tiep den 30 - 40 chuyen di tiep thi cua cac trinh duoc vien voi ly do “cung cap them thong tin ve thuoc hoac gioi thieu nhung huong dan su dung moi”. Dong thoi, cac bac si chuyen khoa cung thuong xuyen duoc moi tham gia viet nhung bai nghien cuu y hoc “theo don dat hang” cua cac vien bao che.

Nhieu can benh da duoc “mo xe” mot cach “qua tay”


Cac labo phat minh benh moi


Co nhieu cach de khuech truong hop phap mot chien dich quang cao thuoc. Noi va giai thich tuong tan ve cac can benh la mot vi du. Hoat dong nay se khoi day trong suy nghi benh nhan nhung loi ich thiet thuc ma loai thuoc do mang lai, tu do “keo” benh nhan den cac phong kham.

Song song do, nhieu chien dich xet nghiem tim hieu benh tat, cung voi nhieu bai viet tren cac bao va tap chi nham gioi thieu chi tiet cac trieu chung benh moi da giup cac “chien luoc gia duoc pham” co dieu kien tim hieu va khoanh vung nhieu doi tuong benh nhan-khach hang tiem nang.

Thang 9/2004, khi de cap chu de roi loan cuong duong nam gioi, hang Lilly va Hiep hoi Phat trien thong tin va nghien cuu tinh duc Phap da tung ra 3 doan phim quang cao, trong do mot nam gioi, mot phu nu va mot cap vo chong xuat hien va giai thich cach ma ho da lam de tim lai duoc mot doi song tinh duc hai hoa. Truoc do, hang Pfizer cung da “thoi bung” len van de nhay cam nay voi su gop mat cua ngoi sao bong da huyen thoai Pele. Va gan day nhat, thang 10/2006, mot chien dich tuyen truyen ve hoat dong phong chong cholesterol da nham den cac doi tuong thanh thieu nien trong do tuoi 16 - 30. Phuong cach tiep thi cua ho la: moi lua tuoi deu co the mac chung benh nay, co the ngay tu tuoi vi thanh nien, tham chi o tre em.

Nham nang cao tinh thuyet phuc cua duoc pham, nhieu vien bao che da cong bo cac con so thong ke khien cong chung hoang so: 43% phu nu bi roi loan tinh duc; 150 trieu nam gioi bi roi loan cuong duong; 3 - 5% tre em o do tuoi 6 - 11 bi suy giam kha nang tap trung tri nho… Mot quan chuc giau ten cua mot hoi bao ve suc khoe o Phap khang dinh: “De duoc pham tieu thu nhanh tren thi truong, cac labo thuc hien nhieu chuyen ngoai giao lobby den cac hiep hoi bao ve quyen loi benh nhan. Dien hinh la truong hop dieu tri hormone cho phu nu man kinh. Cac duoc pham dac tri nay da khong duoc kiem nghiem khoa hoc day du, nhung van duoc su dung vo toi va do ap luc tu cac hiep hoi bao ve suc khoe phu nu. Hien nay, co nhieu hiep hoi quan chung hoan toan duoc “nuoi duong” tu nguon kinh phi tai tro cua cac vien bao che, ke ca co duoc hoi so, may vi tinh va ca thu ky”.

Suy cho cung, nhieu labo da tro thanh “bac thay” trong nghe thuat thuyet phuc khach hang, tu mot nguoi hoan toan khoe manh nhung chang may choc da phai tin la minh dang bi hoac co nguy co mac phai mot chung benh nao do trong tuong lai!

Nam 2005 tai My, cac vien bao che da chi 29,8 ti euro cho viec tiep thi duoc pham so voi 23,9 ti euro danh cho nghien cuu.

Chinh chu tich Noel Renaudin da nhin nhan: “Doi khi mot so loai thuoc da “lo” duoc san xuat ra qua som, da “di truoc thoi dai”, nen se duoc cac vien bao che gap rut tieu thu cho bang het va bang moi gia vi thoi han cap phep san xuat la tuong doi ngan. Quan trong hon ca, nhung nam dau tien sau khi thuoc duoc tung ra thi truong se la giai doan sinh loi nhieu nhat. Do do, ca bac si va benh nhan deu duoc huong dan de san sang lao vao mot cuoc chinh phuc nhung duoc pham moi, va tu do rat “danh doan” quay lung lai voi nhung nhan hieu thuoc da qua quen thuoc nhung chua han da kem tac dung dieu tri. Noi chung, mot khi da tham nhap duoc vao thi truong duoc pham, nhung loai thuoc moi se nhanh chong chiem linh cac muc tieu khach hang tiem nang ma cac ong chu nganh duoc pham da tinh toan ky tu truoc do”.

Cuoi cung, du sao di nua, xu huong “thuong mai hoa benh tat” hien nay van dang dung vung tren mot nen tang vung chac cua mot tam ly co huu ma khong mot quy dinh hay quy che hanh chinh nao co the pha vo duoc ma doan ly giai trong tap chi y hoc quoc te PLoS Medicine thang 4/2006 da de cap rat ro rang: “Nganh kinh doanh duoc pham dang biet khai thac toi da tam ly lo au va so hai da an sau vao tiem thuc cua moi nguoi chung ta, do la noi lo so dau don, benh tat va so chet!”. Vay ra de ngay cang ban duoc nhieu thuoc, nganh kinh doanh duoc pham cang luc cang xoay sau vao tam ly lo so cua cong chung ve du moi van de suc khoe. Va ho phai “xoay” sao cho dieu nghe nhat de day la mot thi truong kinh doanh khong bao gio bi bao hoa.

Nhung “qua bom no cham”


Cac labo phat minh benh moi


Co nhung loai thuoc sau khi duoc su dung da tro nen nguy hiem hon so voi nguoi ta tuong! Vi du nhu Vioxx, mot loai thuoc khang viem da bi thu hoi tu thang 9/2004 do co tac dung nguy hiem len he tim mach.

Cung vao mua xuan nam 2004, cac loai thuoc chong tram cam duoc goi la “the he moi”, trong do co Prozac, da bi nghi ngo la nguyen nhan gay ra hien tuong thanh thieu nien muon tu tu gia tang.

Vao thang 8/2001, thuoc Cerivastatine chong cholesterol cua hang Bayer da duoc gioi thieu nhu mot loai thuoc dieu tri “the he moi”, nhung cuoi cung da bi thu hoi khoi thi truong tan duoc do bi nghi ngo da gay ra tren the gioi hon 1.000 ca benh duoc goi la “pha huy co van” (tao ra nhung ton thuong nghiem trong tren co bap), trong do 52 ca da tu vong.

Theo Cao Van

Sai Gon tiep thi/ Ca m’interesse



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.