Nguoi Son Lang va nhung phien go trong Lang Bac

Thứ bảy, 30 Tháng tám 2008, 23:51 GMT+7



Dong bao Son Lang keo go gui ra xay dung Lang Bac nam 1973
Ngay khoi cong xay dung Lang Bac toi nho co mot thong tin van tat: Tu nui rung Tay Nguyen xa xoi, nhung phien go trac da duoc dong bao gui ra de to long biet on Nguoi... “Dong bao” do chinh la ba con xa Son Lang (huyen KBang – Gia Lai). Truyen thong cach mang, ve dep van hoa da hop thanh dong hai luu am dua manh dat nay tro thanh diem sang o vung Dong Truong Son hung vy...

Ong Dinh Rup nam nay da hon 70 tuoi nhung van nho ranh re ve nhung ngay co mot khong hai trong cuoc doi minh...

“Nam 1969 duoc tin Bac Ho mat, dong bao ai cung thuong khoc. Moi hom nao Bac noi chang bao lau nua se vao tham dong bao Tay Nguyen. Vay la khong duoc uong chung che ruou can mung chien thang voi Bac nua roi!”.

Ky uc 1973

Buon roi nhieu nguoi lai lo. Bac Ho nhu nguoi cha. Cha minh mat thi biet tin ai, nghe ai? Can bo phai giai thich: Bac Ho mat nhung chung ta con Dang, con Chinh phu; con nhung nguoi con da khon lon cung da du suc ganh vac viec cua Bac de lai... Nguoi dan cai bung thi lai thac mac voi nhau: Bac Ho mat thi o dau, co lam cai nha cho to dep de mai mot thong nhat, dong bao ra vieng khong? Khong ai tra loi duoc, danh de trong bung cho ngay thong nhat vay...

Bong mot ngay cuoi nam 1973, Bi thu Tinh uy Gia Lai luc bay gio la ong Tran Van Binh ve hop voi ba con. Ve mat xuc dong, ong noi: “Cap tren giao cho chung ta khai thac 40 khoi go de gui ra xay dung Lang Bac. Ai yeu nuoc, yeu Bac Ho thi xung phong?”. Yeu nuoc, yeu Bac Ho thi ai ma khong yeu. Nhung “Lang” la cai gi? – “Lang la cai nha de thi hai Bac de mai mot thong nhat ba con minh ra Ha Noi duoc nhin thay Bac” – ong giai thich. O the thi trung cai bung moi nguoi lam roi! Ai cung xung phong. Nhieu nguoi suc yeu khong duoc chon cu am uc mai khong thoi.

Rung KBang luc do la rung nguyen sinh, co loai go quy noi tieng Tay Nguyen la trac. Nguoi di khai thac go cho Bac khua chieng, phat co nhu di hoi. Ma tat ca deu phai tu tuc. Nguoi gao, nguoi cu mi. Thuc an thi chi mang rung cham muoi ot. Gian kho the nhung ca dinh nui Kon Cho Rang, Kon Ka Kinh quanh nam may phu ho cung tim den. Go trac gia reu bam tron nhay, phai bua to, riu nang moi ha duoc. Co cay riu chat vao toe lua nhu vap phai hon da cung. Ha duoc roi thi deo thanh cay dai 4-5 m, vuong 50 cm. Co cay to qua phai chat deo 4-5 ngay moi xong mot khuc. Ke hoach giao la 40 khoi nhung ba con chat thanh 50 khoi. “Go KBang danh cho Bac Ho cung nhu long ba con, khong co thieu, chi co thua” - ba con noi vay...



Hoi lang Son Lang. Anh: Tu lieu

Tim go, chat deo da kho, tuy vay khong tham vao dau so voi viec keo go ra. Hoi do chua giai phong, phai dua go xuyen rung xuong Quang Ngai, tu do moi dua ra Bac duoc. Rung KBang nui cao tiep nui, suoi sau noi tiep suoi sau. Xe co khong co, con trau, con bo thi bom My giet het roi, tat ca deu phai dung suc nguoi thoi. Dinh Rup luc nay la xa doi truong, huy dong tat ca du kich ra tang cuong. Nguoi khoe thi keo, yeu hon thi su dung con lan, dung don xeo lai go di cho thang huong... Ho keo phao thuo danh Tay duoc mang ra hat. Bap tay cang cung, do lung nhu hoa chuoi; chan miet lom dat, go moi nhich len duoc tung ti mot... Thung lung ben kia Lam truong Tram Lap bay gio moi kho nua. Mot con suoi sau roi mot con doc tham tham lien ke, phai lam cau moi dua go qua duoc. Ca doan nguoi moi mim chat, nguoi sau bam vao chan nguoi di truoc, than cang cung nhu canh no sap bat dua go vuot doc. Moi ngay, khi bong toi con lan khuat trong rung, doan nguoi da thuc day nuong cu mi an lot da. Ro mat la bat tay vao keo go. Den trua chi dung lai nau com, an xong lai tiep tuc ngay. Ca ngay danh vat voi go nhung dat lung xuong thay anh lua bap bung la lai khong ngu duoc, bung cu lo khong dua kip go ra ngoai Bac. Nui rung nhu cung hieu thau long nguoi, cu cui dau tung nac, tung nac. Rong ra mot thang troi chi bang doi tay, nhung suc go nang ne da vuot quang duong gan tram cay so voi khong biet bao nhieu doc cao, suoi sau tu Son Lang den ben nay song Tra Khuc. 50 khoi go khong thieu mot tac, khong mat mot cay. Nhin nhung suc go nguyen lanh duoc bo doi nang niu dua len xe tiep tuc cuoc hanh trinh, moi nguoi nhin theo ua nuoc mat.

Co Bac Ho giua doi thuong

Thoi gian tham thoat, moi do da hon ba chuc nam roi. Dinh Van Tu, Chu tich UBND xa Son Lang, nam nay da 44 tuoi. Ngay Son Lang gui go ra xay dung Lang Bac, Tu moi 11 tuoi. Dau vay anh van nho rat ro boi cha anh chinh la xa doi truong Dinh Rup – nguoi truc tiep chi huy du kich thuc hien cong viec thieng lieng kia. Tu la gach noi giua the he chien tranh va hoa binh. Cung voi dong ban trang lua, anh da khong phu tam long nguoi Son Lang.

Tu ban cong phong lam viec cua Dinh Van Tu co the thu gon vao tam mat mot mang lon thung tho Son Lang. Mot gam mau ca phe xanh muot keo den chan nui xa mo. Noi bat giua tam tham xanh ay la nhung mai nha Thai kieu cach. Dinh Van Tu noi: “Mang mau moi cua Son Lang day. Cung da xuat hien duoc hon muoi nam nay”.

Chinh xac, cai thoi diem khoi dau ay la nam 1993. Tren su ngon ngon cua dat bazan phi nhieu ma dan van ngheo. Biet la cu theo loi cu thi cai doi van deo dang mai, nhung thoat ra bang cach nao thi chua ai nghi duoc. Giua luc do Lam truong Ha Nung dua cay ca phe den. Loi ra cua cuoc song bat dau tu do. Nam 2003, Nha nuoc lai dau tu cho Son Lang thuy loi, dien, duong... Nhan thuc moi va co so ha tang da day Son Lang di len.

Toi mo so chep voi may con so. Truoc nam 1993, Son Lang co gan 15% so ho ngheo, nay chi con chua den 9%. Hon mot nua dong bao dan toc tai cho da co xe may; gan 100% so ho lam duoc nha ngoi, nha ton. Toan xa hien co hon 20 chau dang hoc trung hoc pho thong. An ninh trat tu bao dam. Tam dan toc anh em chung song cung doan ket mot long xay dung que huong.

Chien tranh va hoa binh – thoi nao Son Lang cung lung linh mot ve dep gan nhu thuan khiet. Toi dac biet an tuong voi dieu nay: La thay bay gio nhieu lang khong con mot nha mo truyen thong, mot pho tuong mo thi Son Lang – qua bao nam chien tranh roi giua co che thi truong, moi gia tri deu bi thu thach bang tien - ma cac gia tri tinh than van nhu con nguyen ven. Toi that ngac nhien khi Dinh Van Tu noi rang hien Son Lang con tren 20 nguoi biet ke Ho Amon (truong ca). Cach nay may nam tinh co phat hien mot nguoi dan ba biet Ho Amon o Kon Chro, toi van cu dinh ninh day la su hy huu, hoa ra o Son Lang nay lai co toi 2 nguoi cung biet ke. Nguoi thu nhat la Dinh Thi Ngom, nam nay cung da tren 70 tuoi. Ba noi rang nhieu chuyen doi, chuyen nguoi da roi rung trong ky uc, chi rieng Ho Amon la van con. Cung nhu voi moi nguoi dan Son Lang thoi danh My, Ngom cung co mat trong doan quan gui hang, tai dan cho bo doi. Tren nhung chang duong nghi chan, nhung dem o cu, loi ke cua Ngom lai ngan len cho moi nguoi quen doi, quen met. Nguoi ban cua Ngom thuo ay – Dinh Thi Dep - cung tung co nhung nam thang khong quen nhu the, bay gio lai noi tiep Ngom. Dien du da sang, tieng xe may da luon vao moi ngo ngach thi Ho Amon cua Dinh Thi Dep van la ma luc voi long nguoi.

Cach day cung da hon muoi nam, nhung can bo cach mang lao thanh cua Son Lang – trong do co Dinh Rup - duoc huyen cho ra Ha Noi vieng Lang Bac, ve tham que Bac. Tro ve, ong da ke ti mi cho can bo va dan cac lang ve chuyen di ay. “Cu theo Bac Ho la thang tat” – la thay cau noi ay cua ong da tro thanh mot khau hieu. Nho cai dan ca phe rot gia lam cho doi song khong it nguoi lao dao, ba con da nhac lai cau noi ay cua ong. Bay gio, cu moi luc gap kho khan, nguoi ta van nhac cau noi ay. Voi nguoi Son Lang, Bac Ho chinh la cuoc song hang ngay cua ho...

Toi da chiem nghiem dieu nay trong mot chuyen di ngan ngui – mot khoanh khac trong van ngay da qua tren dat Son Lang...

Ngoc Tan



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.