La lung noi dan ong be con va o rieng trong buong

Thứ bảy, 23 Tháng hai 2013, 12:15 GMT+7

Thuong nguon song Gianh chay tu reo cao Dan Hoa (huyen Minh Hoa, Quang Binh) ve den huyen Tuyen Hoa thi hop luu voi suoi Ca Tang tao thanh nga ba Khe Nung. Ven nga ba song nay la noi sinh song cua nguoi Ma Lieng, mot toc nguoi con luu giu nhieu tap tuc ky la, vo cung bi an.

» Thuong nguon song Gianh: Toc nguoi so ma nhat the gian!
» Bi an bo toc song giua rung hoang o Quang Nam
» Ky quai bo toc dau dai o Congo
» Nhung kieu lam dep dung toc gay cua phu nu
» Tap tuc lam dep ky quai cua bo toc Mentawai
» Thung lung bi an, ky quai nhat the gioi
» Hai hung canh chui xuong long dat tom mang xa khong lo
» Chuyen la mot dan toc tren day Truong Son
» Xac chet bat quan tai tim ve nha: Dau dau nha khoa hoc
» Tuc xam minh ky quai cua bo toc san dau nguoi



Buong thieng

Hon 10 nam truoc, toc nguoi Ma Lieng chia thanh tung nhom nho, moi nhom chi tu 2-3 ho, song hoang hoai o Ngon Trap, Vuc Bai, canh suoi Ca Tang, giap ranh giua hai tinh Quang Binh va Ha Tinh. Cu xong mot mua vu ho lai keo nhau di noi khac.

Sau khi bo doi bien phong phat hien, nam 1999 nguoi Ma Lieng duoc van dong ve sinh song tai ban Ke, ban Chuoi, ban Cao (xa Lam Hoa, huyen Tuyen Hoa) va mot so khac chuyen ve chan nui Ka Day (huyen Huong Khe, Ha Tinh). Du co di dau, nhu mot loi nguyen cua toc nguoi nay, ho cung phai song canh song va nui. Co le vi the ma cuoc hanh trinh den voi nguoi Ma Lieng khong it nhung gian nan.

Duong vao ban ke chi di xe may den duoc bo suoi Ca Tang, sau do phai loi suoi, di bo tam non tieng dong ho nua moi den chan dinh Giang Man. Truoc mat la song, sau lung la nui, nhung mai nha san lap nhap, cu ky cang lam ban Ke them hoang so, huyen bi.

La lung noi dan ong be con va o rieng trong buong
Hau het dan ong ban Ke deu diu con cho vo di lam ray
Ban Ke co 45 ho, 179 nhan khau song dua vao nuong ray va 1,5 ha lua nuoc hai vu. Khac voi ban Cao va ban Chuoi, noi sinh song cua nhung nguoi anh em Ma Lieng, cu dan ban Ke co phan kho hon vi su cach tro.

Ban Chuoi va ban Cao da co hai ho thoat duoc ngheo, con ban ke van con 100%. Nhung, nhu loi truong ban Cao Dung thi nho su cach tro nay ma nguoi Ma Lieng o day con luu giu duoc nhung tap tuc co xua nhat cua dong bao minh.

Ong Cao Dung dan toi di mot vong quanh ban. Song nho nuong ray nhung ban Ke hau nhu chi co dan ong, nguoi gia va tre nho o nha.

Nhung nguoi dan ong da den nhem, nguoi chac nich nhu cay go lim, go tau tren rung khien nguoi la co phan an tam ve vi the nguoi chong, nguoi cha, co quyen muong tuong ve nhung cot tru day suc manh cua gia dinh. Vay ma voi nguoi Ma Lieng, da so dan ong chi co trach nhiem diu con, trong nha, nau com de vo len nuong ray.

Canh nha truong ban Dung la nha cua Pham Ky. Dang la thoi diem pha dat tria ngo nhung trong “tru cot gia dinh” nhu Ky qua nhan nha. Nha co hai khuong ruong, moi khuong khoang mot sao cong voi ray ngo, ray san. Tat ca cong viec nang nhoc da co ba vo ma Ky chi biet ten la Phung, khong nho ho, du ho da co voi nhau tan 7 mat con.

La lung noi dan ong be con va o rieng trong buong
Buong thieng cua gia dinh Pham Ky
Viec chinh cua Ky la trong nom hai dua ut. Mot dua thi diu tren lung, mot dua nua tha long loc nghich dat cat. Cu sang ra la Ky lam am che xanh, goi them ong hang xom chung canh “trong con cho vo len ray” la Cao Son sang... dam dao.

Thu thuong che duong nhu khong phu hop voi hoan canh cua nhung gia dinh moi nam thieu an vai ba thang. Nhung chuyen tuong chung nhu qua bat cong, nguoc doi kieu ay hoa ra rat doi binh thuong voi nguoi Ma Lieng.

Trong can nha san cua Ky, can buong cuoi duoc thung kin mit, nam canh mot bep lua khong bao gio tat. Trai voi cong viec “dan ba” hang ngay, can buong lai la mot bieu hien het suc gia truong cua nguoi dan ong Ma Lieng. Can buong ay duoc goi la buong thieng, noi ngu nghi cua Ky, va chi co duy nhat nguoi dan ong nay moi duoc phep buoc chan vao.

Buong duoc thung bang nhung tam van go tot nhat, bao boc cot chinh ma nguoi Ma Lieng goi la cot ma, duoc lua chon rat ky bang chinh doi mat cua Ky. Nhung gi duoc goi la tai san trong gia dinh cung tap trung het o can buong nay. Nhu gia dinh Ky thi do la bo chan man dep nhat, noi nieu, xoong chao va mot cay na ban chim.

La hon, ke ca nhung ngay dong gia nhat thi nhung dua con cua Ky chi duoc phep trai chieu nam san gan mep cua chu khong mot lan duoc ngu trong can buong thieng am cung kia. Ba vo cung nam o buong ngoai, moi lan muon de them dua nao day thi Ky sang, xong viec lai quay ve buong thieng cua minh de ngu. Cung may, co le nho chuyen ngu ngay co phan phuc tap nay ma nha Ky chi moi de co... 7 dua thoi.

Nguoi hieu biet phong tuc dong bao minh nhu ong truong ban khong the giai thich nhung chuyen la lung ay. Chi biet la tu nhung nam thang song lang thang trong rung sau thi can buong thieng cua nguoi Ma Lieng da co.

Ngay ca thoi diem co chuong trinh Bao ton sinh thai nhan van toc nguoi Ma Lieng do Trung tam Nghien cuu kien thuc ban dia va Phat trien (CIRD) lam nha cho dong bao o ban Ke thi dai dien cac ho gia dinh bat buoc chu du an phai dung buong thieng cho minh.

Dot du an lam xong nha, nhung nguoi dan ong nhu Ky nam trong buong thieng tan 5 ngay dem. Vo con phai com nuoc mang vao du chang om dau gi ca. Toi hoi ly do nhung Ky lac dau, chi biet day la phong tuc.

Vong cuom linh thieng

Bau vat dich thuc cua nguoi Ma Lieng la chiec vong cuom deo o tay hoac co. Doi ngheo co the bo qua chu viec de mat vong cuom la dieu toi ki trong doi song cua ho.

Quyen uy cua chiec vong cuom nay vo cung ghe gom. Dam cuoi, dam ma hay dip nhung dua tre chao doi deu bat buoc su dung den vong cuom. Nhung bat cong trong cuoc song ma nguoi phu nu Ma Lieng phai ganh chiu duoc bu dap phan nao nho vao chiec vao cuom nay.

Chi co ho moi duoc phep deo va cu hanh nhung nghi thuc, le lat cua gia dinh, neu lam mat thi phai chuyen quyen ay cho nguoi khac. Vi vay, phu nu Ma Lieng giu vong cuom nhu giu tinh mang cua minh.

La lung noi dan ong be con va o rieng trong buong
Vong cuom, bau vat cua nguoi Ma Lieng
Toi den ban Cao dung thoi diem nha truong ban Pham Thi Lam chuan bi lam le cuoi con dau. Da di nhieu noi, den nhieu dan toc nhung lan dau tien moi gap mot truong ban vung cao la phu nu.

La, nhung thuc ra cai chuc truong ban la do ba Lam kiem nhiem, vi tri gia lang cua ba duoc dan ban Cao trong vong hon rat nhieu. Mot luc nam giu hai vi tri quan trong o ban Cao khong chi nho nhung tien bo trong suy nghi, trong cach san xuat ma con nho vao chiec vong cuom co xua ma ba Lam duoc truyen lai tu to tien cua minh.

Nguoi Ma Lieng an tet am lich, theo phong tuc, cu den ngay mong 2 tet thi dai dien cac dong ho trong ban phai lam mot mam le doi den nha ba Lam. Duoi chiec vong cuom quyen uy, ho cung nhau cau khan to tien, cau khan than rung xin duoc mua thuan gio hoa, du lua, du ngo, du san an.

Dua con dau la ba Lam den nha chong cu loay hoay duoi bep mac cho chung toi ngoi tro chuyen o nha tren. Thi ra voi nguoi Ma Lieng, con dau suot doi khong duoc xuat hien khu vuc gian giua nha chong.

Tuc le ay cung duoc ap dung voi con re. Khi chua thanh vo thanh vo thanh chong, nguoi con trai den tan tinh con gai thi tuyet doi khong duoc buoc vo nha nguoi con gai ma chi duoc phep keo nguoi yeu ra noi chuyen o ngoai hien. Den luc nao ben nha gai nhan le thi nguoi con trai moi duoc vo nha nhung phai dung hay ngoi mot cho o goc ben trai cua nha.

Vong cuom cung la vat khong the thieu cua nguoi Ma Lieng moi khi trong gia dinh xuat hien nguoi moi. Chang han nhu them con dau, con re hoac don nhung dua tre chao doi. Ho goi do la le don mat moi. Chuan bi cuoi dau, ba Lam phai sam du 2 cay rua, 2 chiec noi gang, mot chiec noi dong, mot con lon, mot noi com. Tat ca deu phuc vu cho le don mat moi ben nha gai.

Lon mo thit roi dat tren bep, canh doi dua ca duoc quan chat boi vong cuom den. Ba me vo lam le ket nap thanh vien cho con re. Kho mot noi, nha ba Lam con ngheo, chua tim dau ra lon va noi dong.

Neu den ngay cuoi ma me con ba khong sam duoc thi nha gai se cho no. Anh con trai ba phai dung leu o canh nha gai, luc nao kiem du le vat moi cho don vo ve.

Theo NNVN

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.