Ky 8 Khi bo doi bat ma gioi hon thay cung

Thứ ba, 17 Tháng ba 2009, 05:06 GMT+7

Cuoi thang 2/2009, truong ban Rao Tre Ho Kinh la nguoi doc bao cao tai Ha Noi bang tieng Kinh mach lac nhat. 8 nam truoc, truong ban Ho Kinh cung la nguoi mu chu. Cau chuyen dien ra chi 8 nam sau khi bo doi bien phong vao Rao Tre.


TIN LIEN QUAN

Duoi con “ma rung” khoi ban

Hoang hon dan buong sau dinh nui Ca Day. Thay mo Ho Puc ngoi bo goi ben bep lua dang chuan bi cho bua com chieu. Gio ong khong con phai ban ron voi nhung le te than linh, duoi con ma rung, ma suoi, ma nha nua. Cay dan da cung voi bat nhang – nhung dung cu “hanh nghe” ngay xua gio chi nam im lim o mot goc nho trong nha. Thi thoang, co nguoi la den choi, ong lai dua ra danh nhu hoi uc ve mot thoi qua vang.


Thay mo Ho Puc ben bep nau bua an chieu. Thay Puc noi khong co bo doi vao thi chac dan da chet doi het truoc khi chet vi benh. Anh: GVT.

Truoc, nguoi Chut he om dau deu nho thay mo Ho Puc lam le cung. Ma khong rieng gi noi day, ngay ca ba con o tan Quang Binh cung bang rung, loi suoi tim den thay de nho ong duoi con “ma” trong nha. Tre nho bi len soi, nguoi dan cho la con ma rung da nhap vao nguoi; nguoi gia bi benh lao, nam ho sac sua may ngay lien cung nho thay den cung.

Voi nguoi Chut o Rao Tre, om dau khong phai la do benh tat ma la do con “ma rung” da nhap vao nguoi. Muon cuu song phai nho thay mo lam le, mo trau, mo ga de cung bai than linh. Khi nao thay mo “bat” duoc con ma trong nguoi ra thi nguoi benh moi khoe. Neu may man cuu song, nguoi nha cam ta thay mo mot it tien, khoang 10-20 ngan dong. Con khong cuu song, nguoi dan buoc phai tin loi thay mo, rang: con ma cho song la song, ma bat chet la phai chet, khong phai do benh tat gi het.

Ca mot thoi gian dai, toc nguoi Chut noi day song voi nhung y nghi mong muoi nhu vay.


Ho Pac dang chi cho phong vien xem vi tri can leu, noi 8 nam truoc Pac suyt mat ca vo lan con chi vi tin co con ma dang hanh khong cho vo sinh dung ngay. Anh: GVT.

The nhung, chinh cac chien sy bien phong cam ban noi day da lam thay doi nhan thuc mot the he nguoi Chut. Chuyen bat dau tu mot dem mua nhu trut thang 8/2001, khi nhung nguoi linh cam ban vua den day tron 2 thang.

Sang hom do, chi Ho Thi Linh tro da. Theo phong tuc, phu nu sinh con thuong “rat ban”. De tranh bi than linh va ma quy quo trach, dan ba luc sap sinh con phai ra o rieng.

Chi Linh tro da may tieng dong ho lien nhung mai dua be van khong chiu “chui ra”. Hoang, chong chi la Ho Van Dinh Pac phai nho anh trai la thay mo Ho Puc den de lam le. Cam voi bat nhang, dinh them len mat it hoa dam but va cay dan da, ong Puc thung thang di sang nha em trai de bat con “ma rung”.

“Hanh trinh” bat con ma trong nguoi chi Linh bat dau tu sang toi chieu ma dua be trong bung chi Linh van chua chiu chui ra. Luc nay, mo hoi tren tran thay mo va chong chi Linh va ra nhu tam. Trong chai nha tranh lop tam, chi Linh giay giua dau don.

Vua luc do, quan y Le Van Son di tuan qua. Nghe tieng gao khoc cua chi Linh, anh voi vang lao vao. Trong anh den pin tu mu, da thay chan dua be tho ra tu phan kin cua san phu.

Xac dinh day la mot ca de nguoc phuc tap, phai kip thoi dua di mo de cuu song ca me lan con nen toan bo anh em trong to cong tac phai tap trung toi nha Pac de cuu nguoi.

Nhung lam sao de thuyet phuc duoc gia dinh ho khi ma tu tuong “khong phai la benh tat gi het ma do chua bat duoc con ma” van co huu trong nguoi ho. Mot mat, cac chien sy phai ra suc thuyet phuc gia dinh, mat khac phai thuyet phuc thay mo. Ong Puc luc dau nghe xong, giay danh dach: “Con ma dang o trong nguoi no. Con ma no cho song thi song, khong cho song thi thoi. De ta bat con ma ra da”.

Phai mat mot luc thuyet phuc, thay mo Ho Puc va gia dinh moi dong y de cho cac chien sy bien phong dua chi Linh ra benh vien huyen.




Cay dan da cua thay mo Ho Puc dung vao viec "bat ma" nam xua. Thay Puc noi "khong co chu Thien toi thi con khong hat cho nghe mo", truoc khi bieu dien lai bai cung bat ma. Nay, co be Lai (anh be gai mac ao vang), dua be de nguoc 8 nam ve truoc da theo hoc lop 1. Tre con lon len o Rao Tre bay gio da co bat com an hang ngay, da dan di hon khi thay khach la ghe tham ban. Anh: GVT.

Dai uy Thien gio van con nho nhu in cai dem do: “Luc do troi da toi, mua xoi xa nen nuoc song thuong nguon Ngan Sau len cao. Nhung, tinh the qua cap bach, anh em chien sy buoc phai dung cang, loi qua dong nuoc chay xiet de dua chi Linh ra benh vien”.

4 gio sang, trong phong ho sinh benh vien huyen Huong Khe, mot be gai cat tieng khoc chao doi trong niem vui tot cung cua cac chien sy bien phong va su ngo ngang cua thay mo Ho Puc. Chau duoc dat ten la Ho Thi Phuong Lai.

Sau dan do, niem tin cua nguoi Chut doi voi cac chien sy bien phong duoc nhan len gap boi. Ho dan hieu rang: khong co con ma rung, ma suoi nao ca. Cung sau lan do, thay mo Ho Puc moi te ngua ra rang: hoa ra, cac chien sy bien phong con bat con “ma rung” gioi hon ong. Can phong kham chua benh “quan dan y ket hop” cua to cong tac cam ban bat dau co buoc chan cua nguoi Chut moi khi dau om.

Ben chiec phan cu, Ho Puc lay cay dan da va bat huong – cong cu dung de duoi con ma trong nguoi nhu ngay xua, roi ong e a hat mot thu tieng am u cho khach la nghe theo de nghi cua dai uy Thien. Hoi ra moi biet, do la bai ma ong thuong dung de xua duoi con ma trong nguoi benh ngay xua.

Nhin dang ve khac kho cua ong, Nguyen Van Thien tho dai: “Ro kho, co 2 doi vo nhung gio ong van o mot minh. 2 nguoi vo cua ong deu bi benh va qua doi da lau".

Hoi vi sao ngay xua ong khong “bat” duoc “con ma” trong nguoi vo, ong cuoi buon: “Con bat mai ma con ma khong chiu ra. A, cung tai luc do chua co cac chien sy bien phong nen gio con moi phai o mot minh. Ma, no khong chet benh thi cung chet doi thoi a".


Thay mo Ho Puc gio da quen voi viec ruong vuon, cay hai, du ong Puc noi rang thi thoang van di cung, nhung chi la vao cac dip le hoi cua nguoi Chut ma thoi. Anh: Hoang Sang.

Roi ong ke ve nhung chuyen cua ngay xua, chuyen cua hom qua va chuyen hom nay. Trong cau chuyen roi rac, chap va cua minh, ong van khong quen nhac toi cac chien sy bien phong nhu mot vi cuu tinh cho toc nguoi Chut.

Giong ong dut quang: “Truoc, ban ngay thi di dao cu mai, cu san, dem den vao rung tim con thu, bay con chuot. Cuoc song ngay nao biet ngay do, doi trien mien. Tu khi co cac thay (chi cac chien sy bien phong - NV) la co oc gao, oc muoi, oc mam (hat muoi, hat mam - NV), biet nau chin thuc an, nuoc uong de dung”.

Thay mo Ho Puc, cung nhu nhieu nguoi dan trong ban, deu xung “con”, goi “thay” khi gap dai uy Nguyen Van Thien dan khach di tham ban. Hoi ra, anh la thay giao day chu cho tat ca moi nguoi o do.

Huong uoc giu rung

Thang 2/2009, tai Ha Noi, trong hoi nghi bao cao dien hinh tien tien cac gia lang truong ban trong ca nuoc tai Bo Quoc phong, truong ban Rao Tre Ho Kinh la nguoi doc bao cao ranh rot nhat.

8 phut bao cao, noi dung chi dai 2 trang giay, it ai biet, ong Ho Kinh da phai tap mat ca thang troi. Nguyen ban luc dau de danh van, ong e a mat 50 phut.

8 nam truoc, truong ban Ho Kinh cung la nguoi mu chu.


Phan chia thoc giong cho dan ban Rao Tre truoc khi vao vu mua moi. Anh tu lieu BDBP Ha Tinh cung cap.

Cung trong thang 2/2009, tai van phong Tong Bi thu o Ha Noi, Tong Bi thu Nong Duc Manh la nguoi dau tien cat loi hoi Ho Kinh: “The nguoi Chut o Rao Tre bay gio song the nao roi?”, khi don doan gia lang, truong ban ca nuoc toi chao.

Ngay 19/4/2004, tren chang duong lom ngom bun dat nhao nhoet dan vao Rao Tre, mot doan xe cam co, hu coi chay vao toi con suoi cuoi cung chan duong len ban thi buoc phai dung lai. Con mua dem truoc khien nuoc lu len cao, chay xiet. Luc luong bao ve sau khi do duong da quyet dinh quay xe tro lai.

Tuy nhien, mot nguoi dan ong trang treo, be ve, co nu cuoi rat hien van kien quyet xan quan tim cach qua suoi. Vay roi giua dong nuoc xiet, voi mot chiec xuong con, mot nhom can bo da tim den duoc Rao Tre.

Nguoi Chut o Rao Tre ngo ngang, khong the tuong tuong noi nguoi dan ong cao lon xan quan vuot suoi, loi bun den tham vao ngay mua lu do la mot can bo cao cap nhat cua Trung uong: Tong Bi thu Ban Chap hanh Trung uong Dang Cong san Viet Nam Nong Duc Manh.


Thang 2/2009, gap lai truong ban Ho Kinh o Ha Noi, tai Van phong Tong Bi thu, cau dau tien ma Tong Bi thu Nong Duc Manh hoi la: "Ong Ho Kinh, doi song bay gio cua dong bao Chut o Rao Tre nhu the nao?". Anh tu lieu do dai uy Nguyen Van Thien - BDBP Ha Tinh cung cap.

Vao tan noi, nhin tan mat cai su kho cua dan, Tong Bi thu quyet dinh tang cho nguoi dan Rao Tre mot con duong vao den tan ban. Con duong do duoc nguoi Chut o Rao Tre mac nhien dat ten la “duong ong Nong Duc Manh”. Qua cua nguoi Chut tang lai Tong Bi thu la mot… buong chuoi to do truong ban Ho Kinh tu tay trong.

Chuyen tham do la mot moc dang nho, sau nhieu nam bo doi bien phong gong suc dua dan ban Rao Tre tiep can voi doi song van minh.

…Sau su kien “bo doi thang thay mo” trong viec bat ma, thi nguoi dan ban da de gan, de noi hon. Nguoi dan Chut khi da tin cai tai cua bo doi thi cung coi mo hon. Trai voi truoc do, hoi gi cung khong mo loi; can bo lam gi cung mac ke.

Xoa bo tro ngai tam linh, thi toi cai an, roi cai mac, nuoc dung sinh hoat. Co the chua co vung dat, ban lang nao co 19 dieu “huong uoc” doc thay gian di nhu o Rao Tre:

Moi nguoi ra khoi ban 2 ngay tro len phai bao voi truong ban hoac can bo, ve cung phai bao, vi pham se bi phat 1-10 ngay cong lao dong. Do uong ruou bo be san xuat, gay mat trat tu nen nay tam thoi cam moi nguoi mua, uong ruou trong ban. Hoa mau la “mo hoi, nuoc mat” cua dan nen moi nguoi phai co trach nhiem bao ve; cam thao nuoc ruong nguoi khac xuong ruong minh khi chua duoc phep; cam tha trau bo, lon ga vao ruong nguoi khac.

Moi thanh vien phai tham gia lao dong theo huong dan cua bo doi bien phong; cac san pham lam ra phai trich mot phan giong cho vu sau, cam mang di doi, ban de chi tieu vao tiec ruou. Trau bo khong duoc dung vao viec keo go thue, cho nguoi ngoai ban muon. Ruong dat khong duoc ban, doi chac cho nguoi Kinh, chi doi cho nguoi Chut sau khi xin y kien can bo. Dung cu lao dong dung xong phai lau chui sach se, tap trung lai de can bo quan ly.

Phai an uong hop ve sinh “an chin, uong chin”. Nguoi lon lan tre em phai tam rua, giat giu thuong xuyen. Vao thoi vu san xuat, sang phai day 4-5h, buoi toi khong thuc qua 23h. Tre em tu 5 tuoi tro len phai di hoc. Nguoi lon 15 tuoi tro len khong biet chu phai di hoc. Ban hop khong duoc vang mat khong ly do.

Vat pham, hang hoa khi bo doi bien phong chua dong y thi khong duoc mang ra khoi ban, co tinh tron tranh mang ra thi la ke gian, xu toi lua dao, trom cap. Muon mua ban, trao doi hang hoa thi phai duoc su dong y cua bo doi bien phong. Cac khoan nguoi Chut dang no nguoi Kinh thi tam thoi gac lai, ai co tinh xiet no thi xu toi “tran lot”. Trau bo la tai san chung, giao cho nguoi dan quan, nhung muon su dung phai duoc bo doi bien phong phan chia suc keo cho dong deu…”.


8 nam sau, Ho Pac cuoi rat tuoi khoe voi can bo bien phong toi tham rang den nay Pac da co chau ngoai. Ho Pac ke rang cai dem thang 8/2001 do neu khong co bo doi bien phong thi Pac gio da mat ca vo lan con. Anh: GVT.

Dac biet, trong 19 dieu huong uoc do, co nhung dieu viet rat gian di: “Nguoi Kinh voi nguoi Chut la anh em trong mot nha nhu "cay mot coi, hoa mot canh”. Cay co cay tot – cay xau, hoa co hoa thom - hoa khong thom, trai co trai ngot – trai khong ngot, nhung tat ca deu hut nuoc trong long dat va nha khi oxy cho con nguoi hit tho.

Nguoi Chut tuy chua khon bang nguoi Kinh nhung ho can cu, chiu kho, hien lanh. Ho cung la con nguoi, chung ta phai thuong yeu, dum boc, giup do nhau, khong duoc phan biet chia re hoac loi dung su it hieu biet cua ho de lua doi, boc lot suc lao dong cua ho, dau doc ho va con em ho bang cac chat kich thich nhu ruou, thuoc la va cac hang quoc cam”.

Huong uoc cung “dan” nguoi Chut: “Cam phat rung de lam ray moi. Nghiem cam chat, keo go, cui trong khu vuc “khe ong Lam”. Cac cong trinh trong ban deu la tai san xa hoi chu nghia, khong duoc dap pha, lam hu hong cac cong trinh cong cong nhu duong day dien, muong mang, cau cong, be nuoc, ban ghe, nha o… Trau bo, nha cua, dung cu san xuat la tai san cua Nha nuoc chi danh cho nguoi Chut su dung phuc vu cuoc song. Ai cung co quyen loi va trach nhiem bao ve”.

Ban huong uoc dau tien quy dinh cac dieu rang buoc trong quan ly, ung xu giua cac gia dinh, ca nhan trong ban lan dau tien trong lich su hinh thanh ban Rao Tre duoc truong ban Ho Kinh ky, danh may han hoi, de ngay 12/7/2001.

Co huong uoc roi, ai khong tuan theo thi duoi ra khoi ban, ai vi pham thi xu theo phap luat. Nhung tap tuc, hu tuc an sau vao loi song, doi song bao doi nay thi thay doi khong the mot som mot chieu.

Mot chang duong dai bo doi bien phong noi day da phai cam tay chi viec cho dan tap lam quen.

Ky toi: Ngay moi o Rao Tre

8 nam, chi la khoang thoi gian dinh luong, cua mot chang duong chua dai dua nguoi Chut o Rao Tre tro lai voi cuoc song tu lo cho minh.



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.