Dem truoc doi moi Bu gia vao luong

Thứ năm, 08 Tháng mười hai 2005, 07:01 GMT+7

//


Dem truoc doi moi Bu gia vao luong
Ong Chin Can (Nguyen Van Chinh), nguyen bi thu Tinh uy Long An - tong chi huy cong trinh bu gia vao luong o Long An - Anh: Q.Thien
TT - Trong canh khon kho cua “dem truoc” doi moi, co nhung dot pha tao bao ma nhung nguoi mo duong chap nhan day ray rui ro, tham chi bang ca sinh menh va su nghiep cua ho.

Ky 1: "Dem truoc" doi moi: Ky uc thoi “so gao”
Ky 2: “Vong kim co”
Ky 3: Khi cho troi bi danh sap
Ky 4: Cong pha “luy tre”
kY 5: Chiec ao co che moi
Ky 6: Tuong nhu xa xoi lam
Ky 7: Tu chay gao den pha co che gia

Nhung may man thay, thuc te da cho cau tra loi day thuyet phuc. Cau “bu gia vao luong” nhu loi than chu cua can bo cong nhan vien thoi do.

Khac khoai dong luong

Me con ba Duong (Ha Dong, Ha Tay) hom ay day rat som. Nguoi di cho mua thuc an. Nguoi danh rua am chen, quet nha. Nguoi thap huong, cam hoa len ban tho... Chieu ay, sau nam nam di cong nhan cau duong, ong Bui Van Can, chong ba, ve that.

Dat balo xuong, ong chia keo cho dan con, dua vo nua can duong, mot lo mo la nhung thu ong nhin an truoc khi ve que. Cuoi cung la tem gao (suat an) cua ong trong may ngay nghi cung to giay chung nhan chien si thi dua. Co y cho mai nhung khong chiu duoc, ba Duong hoi: “Bo may con gi dua toi cat cho?”.

Ong Can nguyt ba mot cai noi: “Qua cua me no day!”. Noi roi ong moc ra hai cai mu vai. Mot cai nam va mot cai nu may bang vai tho, duong chi cong nghiep don gian, trong lot vai ke, hai ben co khoet lo nhom de xo day, tri gia khoang mot to pho/chiec. Ba Duong that sac ngoi phich xuong dat thot len cay dang: “Troi oi ong di lam nam nam dang dang ma mang ve duoc hai cai mu a?”...

Ong Can tam su: “70% thu nhap cua mot can bo hay cong nhan la tem phieu. 30% con lai la luong. Thu hoi, moi thang tem gao: 17 kg, thit: 1,2 kg, duong: 0,75 kg thi toi co the de danh duoc gi? Day la chua ke no bi hao hut, moc, rach, thoi, hong… khi den tay toi cung nhu voi nhung cong nhan khac.

Cay dang hon la nguoi ta khong can biet thang nay toi thieu gao hay dau, can xa phong hay kem danh rang, ao may o hay mu cat ket… ma ho cu co gi thi phat nay. Nen cai thieu cu thieu, cai thua cung chang dam ban (vi so luc khac lai thieu). Con luong, chao oi no it oi kinh khung! Moi thang toi duoc 50 dong, neu qua chan ra cho voi may ong ban chi mot hai bua nhau la het”. Ong Can con chua dut con bui ngui xot xa cua hon 20 nam truoc.

Thoi do nhung nguoi an luong nha nuoc deu song trong canh nhu nha ong Can, ba Duong du ngoai Bac hay trong Nam boi mo hinh mien Bac duoc ap vao mien Nam sau giai phong. Thay vi tra hoan toan bang tien thi Nha nuoc tra bang hien vat (nhung thu ma nguoi lao dong neu co tien cung se phai mua).

Tuy nhien khi mau dich quoc doanh khong du hang hoa, bat buoc phai dua vao thi truong tu do thi toan bo nhung tinh toan va he thong gia ca cua Nha nuoc cung bi chi phoi cua qui luat cung cau. Luc nay nhung yeu to tich cuc cua chinh sach tien luong da bien dang thanh nhung yeu to tieu cuc. Su tieu cuc, meo mo ay khien ai cung co luong nhung khong ai du song, ai cung khong du song nhung ai cung song...

Khoi lai de tiep tuc chuyen minh

“Dem truoc” doi moi lai hien ve trong moi chung ta, trong do co toi - the he “ thua huong” 10 nam bao cap nhu nhung cuon phim quay cham... voi ky uc buon vui lan lon. Do la cam giac cua nhung ai da tung vat lon voi mot thoi bao cap...

Nam 1981, sau khi tot nghiep Truong cao dang Ngan hang, chi gai toi duoc Ngan hang Hung Nguyen (Nghe An) nhan vao lam. Tieu chuan tet cua chi toi duoc 1,5 kg thit heo.

Con nho ngay 27 tet nam do, chi toi nhan toi tu que xuong thi tran Thai Lao, huyen Hung Nguyen (khoang 30km) de lay thit heo ve cung ong ba. Di xe dap mat mot buoi va cho nguyen mot ngay toi moi lay duoc 1,5kg thit, 0,5kg long heo va duoc them hai to nuoc leo tu co quan chi ve nha.

Nam do ca nha toi sum hop va an mot bua tat nien ngap tran niem vui vi co thit heo, tieu chuan tet cua chi. Bo toi noi voi ca nha: cac con gang an hoc nen nguoi, mai nay duoc nhu chi da co Dang va Nha nuoc quan tam.

Nam 1986-1987, nganh luong thuc Hai Phong thong bao het gao, hon 1.000 sinh vien cua Truong dai hoc Hang hai - Hai Phong co nguy co tam ngung mot nam vi khong co gao.

De giai quyet kho khan, truong da lam cong van va phat cho moi sinh vien mot to de trinh cac tram kiem soat khi mang gao tu que ra truong. Loi dung tinh hinh nay, thinh thoang chung toi cup hoc va tron ve nha buon gao tuyen Vinh - Ha Noi - Hai Phong. So luong gao buon duoc khong nhieu vi bi gioi han 18kg/cong van song mot phan nho no ma chung toi qua duoc con bi cuc.

NGOC LUAN (Vung Tau)


Mot de an khong the bo do

Mui dot pha che do tien luong gay an tuong nhat bat dau tu Long An. Ong Chin Can (Nguyen Van Chinh), bi thu Tinh uy Long An - mot nha lanh dao dam dac tinh khang khai Nam bo, quyet dinh phai lam gi do thay doi co che gia ca, tien luong. Lua chon trong gioi tri thuc dia phuong, ong goi pho giam doc So Thuong nghiep luc bay gio la ong Ho Dac Hi len trao doi. Nhung cai dau va con tim dang tran tro gap nhau.

Ong Hi doc het tam tri soan thao de an cai cach phan phoi luu thong o Long An. De an nay xac dinh lai gia ca, tien luong phai dua tren qui luat gia tri va cung cau cung nhu nhung nguyen tac kinh te hang hoa khac chu khong the duy y chi. Ong Hi lay truong hop thu nhap cua ong Chin Can de tinh toan: tong tien luong va 16 mat hang phan phoi theo dinh luong, tat ca qui ra gia thi truong thi luong bi thu tinh uy xap xi 600 dong.

Tuy nhien vi nhung ly do nhu chat luong hang hoa thap, tieu chuan bi cat xen, hang duoc cap khong phu hop nhu cau... thi hieu qua su dung cua muc luong nay chi dat 50-70%. Tot nhat la dem het so hang phan phoi cua bi thu ra cho ban theo gia cho roi ve tra cho ong 600 dong/thang. Bi thu can gi ra do ma mua.

Nhu vay tinh nam duoc hang hoa, gia ca. Vo bi thu thoai mai lua chon hang mua. Nhan vien thuong nghiep, dan buon, dau co... khong con co hoi tieu cuc ma Nha nuoc chang mat dong nao, lai tiet kiem duoc khoan bu lo cho thuong nghiep, tem phieu, thoi gian... Tiec la de an nay dang lam do thi ong Ho Dac Hi duoc chuyen ve trung uong.

Nhung Long An quyet khong dung lai. Thu nghiem thuc tien lai phai di truoc mot buoc. Thang 8-1979, sau khi linh toan bo dinh muc hien vat (thang chin) cua can bo cong nhan vien trong tinh, thay vi phan phoi het cho co so, Long An quyet dinh chon mot mat hang ban ra thi truong. Nhung dot bien duoc de phong.

Thong thuong khi Nha nuoc ban hang ra ngoai thi phan lon luong hang do bi “tay ngoai” moc ngoac voi “tay trong” de mua. Doi Nha nuoc het hang, ho ban ra thi truong voi gia cao hon nua. Hoac neu nguoi tieu dung so sau nay khong co hang ma co gang mua nhieu de du tru thi se gay khan hiem ao. Giai phap o day la chia hang de ban lam ba lan. Lam nhu vay, nguoi mua se hieu khong phai Nha nuoc chi ban mot lan duy nhat. Dieu do dong nghia: dau co se that bai.

Khi khong con dau co thi cac te nan moc ngoac, tham o se triet tieu dan. Lam tung dot cung la de giu khoang cach xu ly cac tinh huong xau... Ve mat phap ly, tinh uy xac dinh: ghi chep that minh bach. Thu nghiem xong tinh se chu dong bao cao toan bo ket qua voi trung uong. Khong tu loi, khong mo am ma co ich cho dan, cho tinh dau bi ky luat cung khong so.

Xa bong di truoc…

Mat hang dau tien duoc chon la xa bong. Day la thu hang khong qua quan trong nhu luong thuc, thuc pham nhung cung la thu khong the thieu doi voi da so nguoi dan. Thang 9-1979, 4 tan xa bong duoc bay ban tai hau het cac cua hang, hop tac xa mua ban voi gia cao gap 10 lan gia phan phoi (chi ban co han cho tung doi tuong) va tuong duong gia cho.

Nhu du tinh, trong ba ngay ban khong sot mot can va tat nhien, khach hang chu yeu la “con buon”. Thi truong xa bong tu xon xao, ngo ngac chuyen sang ngap ngung nen hang khan hiem va hoi nhich gia. Dung muoi ngay sau, 5 tan xa bong tiep theo duoc tung ban voi gia y nhu lan truoc (da thap hon gia cho luc do chut xiu).

Hang cung het rat nhanh nhung tu thuong da de dat. Gia xa bong giam xuong muc ban dau. Muoi ngay sau, luong xa bong cuoi cung duoc tung ban. Dong thoi, tien luong thang chin duoc cap cho tat ca can bo cong nhan vien chuc cua tinh. Luong khong duoc tinh theo muc cu ma duoc cong them dinh muc cua mat hang xa bong (da bi cat) ap theo dung gia cho hien thoi.

Ai muon mua xa bong thi ra cho. Luc nay tat ca so xa bong nhung nguoi dau co o nhung lan mua truoc duoc tung ra cho. Gia giam rat nhieu, nguoi mua thoai mai lua chon va khong con phai lo mua du tru. Thong tin loan bao rong rai: xa bong khong phan phoi nua nhung cung khong thieu ngoai cho hay cua hang quoc doanh. Cau chuyen xa bong di truoc xem nhu thanh cong.

Ba thang cuoi nam 1979, tat ca cac mat hang phan phoi khac deu duoc Long An tung ban ra thi truong (tru gao).

1kg thit duoc Nha nuoc qui dinh ban cho cong nhan vien 3 dong thi Long An ban thang ra cho 30 dong... 100% luong can bo cong nhan vien trong tinh duoc linh bang tien mat. Toan bo so hien vat deu duoc qui ra tien theo muc gia thi truong.

Nguoi nha nuoc het suc phan khoi, thi truong soi dong, chi so gia ca hang tieu dung giam xuong ro ret. Nhung co le sung suong nhat la cac ba noi tro khong phai thap thom muon cai gi cung mua du tru (vi so luc khac khong duoc phan phoi); khong phai ninh may co thuong nghiep.

Lan dau tien nguoi Long An (cong nhan vien chuc) duoc an gao ngon cua chinh que minh lam ra (truoc day gao phai ban cho Nha nuoc, con cong nhan lai nhan gao mau dich chat luong thap qua tem phieu). Lan dau tien duoc an thit ca tuoi song... Rieng qui luong cua tinh tang len gap bay lan. So tien nay Long An thua suc giai quyet cac nghia vu voi Nha nuoc (mua lua, thit va cac hang hoa khac) cung nhu tra luong cho cong nhan vien chuc va con du lap qui luong rieng cua tinh.

Thuc te da cho cau tra loi qua hung hon. Bi thu tinh uy giao cho giam doc So Thuong nghiep Long An la ong Tu Giao tiep tuc hoan thien de an cai cach phan phoi cua ong Ho Dac Hi. Nam 1982, co che bu gia vao luong cua Long An chinh thuc duoc ap dung tren toan tinh va sau nay mo mot huong di moi cho ca nuoc.

XUAN TRUNG - QUANG THIEN

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.