Bi mat den Che o Thanh Hoa

Thứ tư, 11 Tháng bảy 2012, 11:12 GMT+7

Da tu lau, nguoi dan xa Quang Trung, huyen Ngoc Lac, tinh Thanh Hoa biet den den Che khong chi vi su linh thieng, ma ngoi den nay con tho mot vi tuong dan toc Muong co ten Le Hac Y duoi thoi nha Le.

>> Ca lang ton tho mot vien gach

Tuy nhien, dieu dang quan tam la trong khi tranh cai ve xuat than cua tuong Hac Y trong gioi su hoc con chua nga ngu thi co mot dong ho nguoi Muong o xa Quang Trung co the ke vanh vach tieu su cua vi tuong nay va bang chung cu the la 7 tam sac phong cua vua Le ban tang cho dong ho da co cong nuoi duong manh tuong Hac Y.

Dinh Che noi tho tuong Hac Y.
Dinh Che noi tho tuong Hac Y.

Le Hac Y la ai?

Khi chung toi den den Che de tim hieu thong tin, cac cu bo lao trong lang da phai trieu tap mot cuoc hop nhanh de xem co nen cho chung toi vao chup anh va xem nhung tam sac phong cach day hang tram nam. Cu Pham Van Kien gan 90 tuoi cho biet: Rat hiem khi co nguoi duoc tan mat nhin thay nhung sac phong linh thieng nay.   Ngay ca khi le hoi den Che duoc to chuc vao thang gieng hang nam nhung nguoi dan cung chi duoc thay cai hop dung sac phong chu khong duoc nhin nhung sac phong co trong hop. Neu co nguoi muon xem sac phong, cac cu cao tuoi trong lang phai hop gap de thap huong xin tuong Hac Y truoc thi moi duoc mo ra xem. Nhung do chi la nhung truong hop bat dac di.

Ong Pham Van Linh, con chau doi thu 9 trong dong ho Pham da tung nuoi duong tuong Hac Y lat dat loi trong ngan tu go ra quyen so ghi chep ve tuong Hac Y cho chung toi xem roi ke ve lai lich cua vi tuong duoc nguoi dan ton sung.

Ong Linh ke lai: Tuong Le Hac Y ten that la Bui Hac Y, nguoi huyen Yen Thuy hoac Lac Son, tinh Hoa Binh ngay nay. Me cua Bui Hac Y vi chua hoang nen da dem theo Hac Y vao Thanh Hoa de chay tron su miet thi, de biu cua dan lang. Khi den xa Quang Trung me con Hac Y da duoc gia dinh ho Pham cuu mang. Gia dinh ho Pham co ong Bang Pem lam mot chuc quan nho o dia phuong, ong da nhan nuoi day Hac Y nen nguoi.

Luc con nho, cau be Hac Y da co nhung bieu hien hon nguoi. Mot lan Hac Y di chan trau va lam mat mot con trau duc mong khien ong Bang Pem noi gian va lay roi danh Hac Y. Vi so hai nen cau be da chui vao gam giuong ne don va de lo doi ban chan ra ngoai. Tren long ban chan cua cau be co chu Dai Vuong mau hong. Viec nay khien ong Bang Pem thang thot va tu do khong danh Hac Y nua.

Den khi hai muoi tuoi, giac Minh tu Trung Quoc xam luoc nuoc ta va truy duoi quan quan nha Le den dat Lam Son. Luc do, Hac Y da vao xin ong Bang Pem cho ra nhap quan doi de danh giac giu nuoc. Khi ra nhap quan doi, Bui Hac Y da duoc Le Loi cho doi ten thanh Le Hac Y va uong ruou the "vao sinh, ra tu".

Khi quan quan nha Le bi bao vay gat gao, luong thao can kiet, dai tuong Le Lai da dong gia vua mo duong mau cuu Le Loi thoat vong vay ke thu va bi giac giet ngay sau do.

Ngay sau khi thoat khoi su bao vay cua giac, Hac Y duoc vua phong lam tuong. Do biet tieng Muong nen Le Hac Y da dung ra lam nhiem vu chieu mo quan si (chu yeu la nguoi dan toc Muong), ngay dem ren binh khi, luyen vo cong de danh giac.

Do co su ho tro cua Le Hac Y nen trai trang thanh nien nguoi Muong o Thanh Hoa ra nhap quan doi rat dong. Sau khi tap hop luc luong, Hac Y duoc phong lam chu quan tap kich cac doanh trai cua quan Minh tren dat Thanh Hoa nham thu hut luc luong dich va dam bao cho vua Le di chuyen den cu dia moi an toan.

Trong mot lan tan cong trai dich o huyen Ngoc Lac, quan cua Hac Y da danh chien thang giet ca ngan ten dich. Tuy nhien, khi truy duoi dich den khu vuc huyen Yen Dinh ngay nay thi bi luc luong chi vien cua dich phuc kich, ong bi trung ten doc va chet khi ve den doanh trai dong o xa Quang Trung, huyen Ngoc Lac.

Sau khi Hac Y chet, nguoi dan da lap nen mot den tho ngay tai lang Che, noi tuong Hac Y da lon len de to long biet on cua dan chung vi cong lao danh giac cuu nuoc.

Mot sac phong duoc luu giu tu the ky XV.
Mot sac phong duoc luu giu tu the ky XV.

9 doi tho sac phong

Sau khi tuong Hac Y chet, gia dinh ong Bang Pem da lap ban tho rieng va tho cung tuong Hac Y suot tu the he nay den the he khac.

Ong Pham Van Linh hien dang tho cung nhung sac phong ma cha ong de lai ke: "Tu thoi cac cu chung toi da truyen lai nhung cau chuyen ve tuong Hac Y. Truoc day, khi Hac Y theo chan nha Le chinh chien lap duoc nhieu cong lao, vua Le da ban sac phong va bong loc cho dong ho Pham va gia dinh ong Bang Pem vi co cong nuoi duong tuong Hac Y.

Nhung doi vua sau cua nha Le deu co ban sac phong va bong loc cho dong ho Pham de to long biet on voi dong ho da nuoi nang tuong Hac Y. Hien nay, ca 7 sac phong cua cac doi vua thoi Le van duoc giu nguyen ven trong mot chiec hop bang go lim. Trong so 7 sac phong co 6 sac phong co dau do, con lai mot tam sac phong moi nhat khong co dau".

Ong Pham Van Linh cho biet: Trong dong ho ong hien nay khong ai biet chu Nho nen khong the doc va dich nghia duoc nhung sac phong do cha ong de lai. Da may lan co doan khao sat van hoa den chup anh, ghi chep lai nhung dong chu tren 7 tam sac phong nhung cung khong thay ai dich nghia giup.

Mac du 7 tam sac phong thuoc dong ho Pham, nhung dan lang Che coi do la bau vat chung cua dan lang. Cach day vai nam, gia dinh ong Linh da dua 7 sac phong ra den Che cat giu de dan lang ai cung duoc thap huong tho cung tuong Hac Y, nhung ban tho chinh o nha ong Linh thi van duoc giu va trong le hoi den Che, nguoi dan phai den thap huong o nha ong Linh truoc roi moi ra dinh.

Cu Pham Van Kien cho biet: Vao thang gieng hang nam, khi to chuc le hoi den Che, nguoi dan phai lam nghi le ruoc nhung tam sac phong tu nha ong Linh ra den de to long biet on, cung kinh doi voi gia dinh da co cong nuoi duong tuong Hac Y.

Ong Pham Van Kien ke ve lich su cua 7 sac phong va ly lich cua tuong Hac Y.

Ong Pham Van Kien ke ve lich su cua 7 sac phong va ly lich cua tuong Hac Y.

"Den Che o xa Quang Trung da noi tieng tu lau, chuyen dong ho Pham tho cung nhung sac phong do vua ban la co that tuy nhien viec nay khong phai ai cung biet. Co mot so ca nhan, nha nghien cuu va co quan quan ly van hoa ve day chup lai hinh anh 7 sac phong o Dinh Che, nhung cho den nay van chua ai cung cap cho huyen ban dich nhung tam sac phong ke tren de lam co so de nghi tinh cong nhan la di tich lich su, van hoa".

Ong Bui Dinh Nhi (Truong phong Van hoa huyen Ngoc Lac)

Viet Bao (Theo Kien thuc)

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.