Bi an ngoi mo da co tren nui Dai Hue

Thứ sáu, 12 Tháng mười 2012, 14:22 GMT+7

Hien cac nha su hoc dua ra gia thuyet rang, chu nhan ngoi mo da co tren nui Dai Hue o Nghe An chinh la vua Canh Thinh, con trai hoang de Quang Trung.

Hang tram nam nay, cu den ngay 20/10 (am lich) nguoi dan ho Ho o Nam Dan, Hung Nguyen (Nghe An) lai to chuc ngay gio cho vua Canh Thinh (Nguyen Quang Toan) tren nui Dai Hue (xa Nam Anh, Nam Dan).

Cac nha su hoc con phat hien canh chua co Dai Tue (nui Dai Hue) co mot ngoi mo da co vo chu rat lon. Gia thuyet cho rang, day la noi an nghi cua vua Canh Thinh. Sau khi y do phuc quoc bat thanh, ong phai di tu den cuoi doi va mat tai day.

Day thuc su la dau hoi lich su, khong chi nguoi dan so tai ma gioi su hoc den nay van dau dau tim loi giai.

Ngon nui thieng

Day Dai Hue mang trong minh bao dau an lich su nam cuoi xa Nam Anh (Nam Dan), sung sung nhu mot qua chuong up khong lo doi troi (cao gan 500 met so voi muc nuoc bien).

Trong quan niem cua nguoi dan, dinh cao nhat cua he thong nui, noi co nghi van ngoi mo cua vua Canh Thinh la diem khoi phat long mach cua vung dat thieng.

Do hoi tu khi nhue cua dat troi, nen manh dat nay san sinh ra nhieu nhan tai, quan van, tuong vo co cong lon voi dan toc.

Bi an ngoi mo da co tren nui Dai Hue
Su thay Thich Minh Dinh ben bia da co co tu thoi Tay Son
Ngay xua, khi Mai Thuc Loan dung co khoi nghia da dua vao the nui lam can cu luyen tap quan sy.

Thoi nha Ho, cha con Ho Quy Ly tung xay dung Ho Vuong thanh tran Nghe An chau, hong chong lai quan Minh xam luoc.

Den thoi hoang de Quang Trung, trong cuoc hanh quan than toc tu Hue ra Bac dai pha 29 van quan Thanh thanh cong, cung tung tru chan o chua Dai Tue, dung trai tren nui tuyen va ren luyen quan sy.

Khong nhung the, khi chet di, nguoi ta cung muon duoc goi dau vao nui, de ho hang sau nay van doi hung thinh. Mo cua me Mai Thuc Loan, mo ba Hoang Thi Loan (me Bac Ho), cung rat nhieu dong ho khoa bang o nhung vung xa lang lan can cung deu duoc an nghi o day nui nay.

Noi nhu vay de thay rang, day Dai Hue co gi do nhu la "diem hen" thieng lieng cua lich su, co vai tro quan trong trong tam thuc cua nguoi dan, nen moi khi nhac den, nguoi dan noi day deu the hien tinh cam ton kinh, tu hao.

Ong cha ta thuong noi "la rung ve coi", mot vi vua goc gac xu Nghe (dong doi vua Canh Thinh nguyen goc huyen Quynh Doi, sau do di cu len huyen Hung Nguyen), khi mat di co nguyen vong an nghi tren manh dat que huong khong phai khong co ly. Huong ho day la ngon nui duoc nguoi dan xem la rat linh thieng.

Gia thuyet ve ngoi mo da bi an

That la, nhu su sap dat cua tao hoa, o nui Dai Hue trong khi tu be deu doc dung thi huong Tay Nam cua nui lai co mot khoang dat kha rong.

O do, hon 600 nam truoc, ngoi chua Dai Tue da moc len, cho den nay van con nguyen do.

Yen vi hang tram nam gio bui, chua van chi nhu mot ngoi choi nho, mai lop tranh, ben trong dat bia da va 5 bo kinh co.

Thay chung toi len nui tim hieu ngoi mo, su thay Thich Minh Dinh (tu tai chua Dai Tue) nhiet tinh dan chung toi den ngoi mo da, cach ben trai mat chua khoang 20m.

Thay cho biet, nhieu nguoi den tham chua Dai Tue thi deu den thap huong cho ngoi mo co nay. Nhung that buon la cho den nay viec xac dinh chinh nhan van con bo ngo.

Bi an ngoi mo da co tren nui Dai Hue
Ngoi mo co
Cung theo su thay Thich Minh Dinh thi nguoi dan trong vung lau nay van cho rang do la mo cua vua Canh Thinh. Nhung thoi gian gan day, chuyen den tai mot so nha su hoc, da co nhung doan den ghi chep, chup anh khao cuu gi do roi lai thoi. Hien van chua co co quan nao khang dinh rang do la mo cua vua.

Theo quan sat cua phong vien, ngoi mo hinh vuong, rong khoang 5m2, mat truoc mo huong ve phia Tay Nam, co xep mot tam da lam bia nhung khong khac chu.

Su thay Minh Dinh cho biet, cu den ngay le lat, chua Dai Tue va nguoi dan deu den huong khoi can than va coi do la ngoi mo cua mot vi nao do sinh thoi da giu nhung chuc tuoc rat lon.

Vi sao ngoi mo hang tram nam vo chu, thoi gian gan day lai duoc dat trong nghi van la noi an nghi cua mot vi hoang de giai doan cuoi cua thoi Tay Son?

Theo su lieu do Quoc su quan trieu Nguyen (co quan soan su cua nha Nguyen) ghi lai thi cai chet cua hoang de Canh Thinh la do bi Nguyen Anh bat song, sau do bi hanh hinh.

Tuy nhien, theo tai lieu cua dong ho Ho o Nam Dan, Hung Nguyen (Nghe An) ghi lai thi nguoi bi hanh quyet nam do chi la vua gia.

Thuc te, khi vua Canh Thinh tu Hue chay den Nghe An, thi co nguoi nguyen dong gia vua va tan quan tiep tuc chay ra Bac roi bi bat tai Lang Son.

Con vua Canh Thinh da len nui Dai Hue xuong toc, lang le vao tu tai chua Dai Tue voi y dinh cho thoi phuc quoc. Tuy nhien, sau khi Nguyen Anh gianh lai ngoi vi thi y dinh do bat thanh, nen ong danh an phan song not phan doi con lai ngay tai chua.

Ve cau chuyen nay chung toi co hoi tru tri chua Dai Tue, nhung vi su tru tri cung lac dau bao khong biet boi tu truoc den nay chua khong co su lieu gi lien quan den ngoi mo da tren. Cung nhu hang tram nam qua, van chua co ai dung ra nhan la chu nhan cua ngoi mo.

Nguoi luon dau dau voi gia thuyet tren la PGS.TS Nguyen Quang Hong, cong tac tai khoa Su, DH Vinh, Nghe An).

La nguoi con cua dat Nam Dan, song gan nui Dai Hue, ong da co hang chuc nam nghien cuu ve lich su que nha noi chung va nui Dai Hue noi rieng.

Ong cho rang gia thuyet ngoi mo da tren dinh nui la mo cua vua Canh Thinh khong phai khong co co so vi khong phai ngau nhien dong doi ho Ho (duoc xem la hau due vua Quang Trung) o hai huyen Hung Nguyen, Nam Dan cu den ngay 15 thang 5 lai keo nhau len nui lam gio cho vua Canh Thinh. Day la nguon su lieu rat dang luu y.

Mat khac, xet ve hoan canh lich su luc do chung ta se thay, khoang thoi gian khi vua cha Quang Trung mat, thi vua con Quang Toan len ngoi la rat ngan.

Mot luc luong quan doi manh tung lam cho quan Thanh phia Bac khiep via, quan Chiem Thanh phuong Nam bat hon, va be canh Nguyen Anh bao phen suyt mat mang thi khong de gi mot som mot chieu lai tan ra. Hon nua luc do luc luong quan doi cua vua co rat nhieu tuong gioi, trung thanh, san sang chet thay vua de phuc quoc.

Tim hieu ve chua Dai Tue va ngoi mo da co chung toi co nghe cac su chua Dai Tue ke ve cau chuyen la nhu sau: Vao nam 2009, ong Nguyen Nghia Binh (hien van song canh chua) tinh co thay 2 con rua la xuat hien sau chua Dai Tue, moi con nang den 15kg, mai den nhanh, co do tuoi khoang 140 nam.

Thay diem thieng, nen ong Binh dua 2 cu rua vao trong chua nuoi duong. Truoc do, vao nam 2001, ong Binh cung tung thay mot con ran la xuat hien canh Gieng Tien (con goi la Mo Da, mot di tich cach chua khoang 15m ve phia Tay Nam) thuong tam o gieng va quanh quan quanh chua. Dieu la la con ran khong can nguoi, sau do tu bo di.

» Giai thoai quanh ngoi mo co bi xieng xich
» Mo phan nu si Ho Xuan Huong o Ho Tay?
» Mo vo vua Dinh Tien Hoang o... Thai Binh
» Ly ky ngoi mo me de vua Dinh Tien Hoang o Thai Binh
» Pha mo hop chat lam phat lo xac uop ky la o Ha Noi
» Cuoc khai quat mo co cua anh nong dan luc nua dem
» 8.000 xac uop bi an trong ham mo Sicily
» Bi mat hang mo tang o Tuyen Quang
» Nguoi trong ngoi mo tap the lon nhat the gioi o Ha Noi
» Chuyen cam dong ben 14 nam mo khong hai cot
» Xot long cu ba 80 tuoi hanh nghe boc mo kiem song
» Xac uop trong ngoi mo o Hung Yen bi lang quen
» Bi an ngoi mo co khong lo giua canh dong
» Chon xac uop trong ngoi mo cai tang
» Tham kich nhung ngoi mo xac uop Viet Nam
» Vung mo da co bi an o Thanh Hoa
» Ky la ngoi mo chua xac uop cua hang chuc tre so sinh
» Su that sang to cuoc tim mo bang ngoai cam o Truong Son
» Nguoi dan ba boc mo tu nam 13 tuoi
» Vi sao nha Tran dap mo to nhu nui o Thai Binh?


Ky Anh DS&PL

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.