Xay dung la nganh de nay sinh tham nhung nhat

Thứ hai, 17 Tháng tám 2009, 19:00 GMT+7

Viet Nam dung thu 123 trong so 179 nuoc, chi nhinh hon Philippines mot chut ve muc do trong sach. Tham nhung dac biet de xay ra o linh vuc xay dung.

Moi day, nhom nghien cuu tu Bo Ngoai giao Dan Mach va Ngan hang The gioi (WB) da cong bo bao cao danh gia viec thuc thi Luat Phong chong tham nhung tai Viet Nam. Nghien cuu duoc thuc hien tu ngay 6 den 22/5/2009, trong do tap trung vao cac tinh huong cua nganh xay dung. Cu the la ke hoach hanh dong phong chong tham nhung cua Bo Xay dung va Bo Giao thong Van tai; hoat dong ke khai tai san cong chuc trong nganh xay dung; minh bach trong dau thau o nganh xay dung; minh bach trong viec quan ly cac du an xay dung; vai tro va trach nhiem cua xa hoi; viec phat hien va thanh tra tham nhung trong nganh.

Theo danh gia cua nhom nghien cuu, xay dung la mot trong nhung nganh phat trien nhanh chong trong giai doan tang truong va giam ngheo an tuong cua Viet Nam. Nam 2008, nganh nay tao ra 7% GDP so voi 5,9% hoi 2002. Tuy nhien, linh vuc xay dung tai Viet Nam hien do mot so it cac doanh nghiep Nha nuoc kiem soat. Nam 2006, tong tai san co dinh cua cac doanh nghiep nha nuoc chiem toi 53% ca nganh, va nhom nay chiem 41% tong doanh thu. Khi canh tranh bi gioi han, viec thong dong voi nhau - thuong the hien qua cac ban chao thau giong nhau - la rat ro rang.



Cung voi Bac Ninh, Da Nang duoc Nhom nghien cuu danh gia cao ve muc do minh bach trong viec quan ly cac du an dau tu xay dung. Anh: Hoang Ha

Nhom nghien cuu da dan mot khao sat tu nam 2005 cua Ban Noi chinh trung uong trong do xac dinh xay dung la mot trong nam nganh de xay ra tham nhung nhat. Cung luc do, theo khao sat moi truong dau tu cua WB, khoang 20% doi tuong phong van cho rang cac can bo So Xay dung mong doi hoac yeu cau phai co qua khi giao dich. Con so lieu tu Bao cao chi so canh tranh cap tinh (PCI) cho thay cac cong ty xay dung co nhieu chi phi ngoai quy dinh hon doanh nghiep nganh khac.

"Vu PMU 18 cho thay phan nao ban chat dinh tinh cua nan tham nhung, vi du co cau quan tri cua cac doanh nghiep nha nuoc va co cau to chuc hoat dong cua cac PMU, theo do viec giam sat tu ben ngoai va trach nhiem giai trinh la chua phu hop", bao cao viet.

Theo Nhom Nghien cuu, viec thuc hien ke khai tai san ca nhan hien nay kho co the coi la cach tiep can co trong diem. Theo bao cao cua Thanh tra Chinh phu, tinh den 12/12/2008 da co 395.000 can bo, cong chuc thuc hien ke khai tai san, tap trung dan trai vao hau het moi doi tuong. Ben canh do, cac hinh thuc che tai xu phat danh cho ca nhan khong ke khai hoac ke khai gian doi to ra qua mo ho va tham chi con qua khoan dung khi ma chi phi bo ra khong tuong xung voi loi ich thu duoc. Cac noi dung trong Luat Phong chong tham nhung ve yeu cau cong chuc phai ke khai tai san ca nhan dang gap rat nhieu kho khan trong viec trien khai do thiet ke noi tai cua chinh sach nay.

Nhom nghien cuu cho rang cong tac ke khai tai san o Bo Xay dung cung la mot thach thuc, chu yeu la do quy trinh qua nang ve hinh thuc. Chi khi nao Ban kiem tra Dang, Thanh tra, Kiem toan nha nuoc hay qua trinh dieu tra hinh su ket luan la co dau hieu tham nhung, viec xac minh ke khai tai san moi duoc thuc hien. Trong suot hai nam qua, Bo Xay dung chua thuc hien xac minh ke khai tai san mot lan nao, cung nhu khong phat hien bat cu truong hop tham nhung nao thong qua ke khai tai san.

De giai quyet van de trong khau ke khai tai san, Nhom nghien cuu khuyen nghi can gioi han so doi tuong thuoc dien phai ke khai theo huong co trong tam, nham vao nhung nganh va vi tri de xay ra tham nhung nhat. Viec tang cuong kiem tra ngau nhien va doc lap, manh tay voi che tai xu phat va de ra hinh thuc ky luat ro rang cung can thiet. Ben canh do, Nhom cho rang chinh quyen co the chap nhan cac don to cao nac danh neu co so lieu va bang chung cu the.

Doi voi cong tac dau thau, dac biet la viec cong khai thong tin, Nhom nghien cuu cho rang van con nhieu han che. Nhom Nghien cuu trich Bao cao danh gia cua OECD-DAC nam 2006, cho thay Viet Nam khong co chi so nao ve cac he thong kiem soat va kiem toan dat muc mong muon (lan luot la 20% va 40%).

Qua nghien cuu Ban tin dau thau, bay gio la Bao Dau thau, va trang web Dau thau, Nhom nghien cuu cho rang cho thay viec tuan thu quy dinh cong bo thong tin da duoc thuc hien mot phan, mot so thong tin duoc cong bo nhu thong bao moi thau, cac van ban phap luat. Tuy nhien co nhung tin tuc duoc cong bo nhung khong day du nhu ket qua lua chon nha thau, danh sach cac ca nhan, to chuc vi pham luat dau thau, va mot so thong tin khac rat hiem khi duoc cong bo nhu thong tin xu ly vi pham. Nhin chung, ket qua cua quy trinh ra quyet dinh ve dau thau co ve it minh bach hon so voi cong tac moi thau. Tuy vay, co the ghi nhan mot so tien bo khi so sanh nam 2008 voi nam 2009.

Theo bao cao Ket qua du an Dieu tra dau tranh chong tham nhung o Viet Nam cua Ban Noi chinh trung uong (2005), co nhieu bang chung cho thay da so cac phuong phap khao sat tham nhung trong nganh xay dung hien nay to ra thieu chinh xac. Boi le nhung phuong phap nay chu yeu do luong loai tham nhung vat chu khong phai tham nhung quy mo lon.

Theo ong Pham Sy Liem, Pho chu tich Tong hoi Xay dung Viet Nam, khao sat tham nhung khi thieu vang thong tin la rat kho, nen thuong phai dua vao danh gia cua chuyen gia (phuong phap Delphi) voi tat ca cac uu diem va han che cua no, ket hop voi phan tich so luong it oi ma cac nganh thanh tra, cong an nam duoc de ngoai suy. "Toi cho rang ket qua danh gia dinh luong co do tan mat lon (10 den 20% von dau tu cong), con danh gia dinh tinh thi co khi ket qua trai nguoc nhau (nhu co tien bo hay khong), la dieu de hieu", ong Liem noi.

Nhom nghien cuu cho rang so vu tham nhung duoc phat hien va dieu tra trong nganh xay dung van con rat it so voi so luong vi pham, mac du co khuon kho phap ly va nguon nhan luc doi dao. Chang han, thanh tra Bo Xay dung khong phat hien vu nao qua thanh tra noi bo trong hai nam qua. Cac cong ty xay dung trong nghien cuu nay cung bao cao khong co tham nhung qua thanh tra noi bo. Bo Giao thong Van tai bao cao chi co 10 vu tham nhung trong tong so 91 dot thanh tra noi bo trong hai nam qua.

Cho den nay, cong tac dieu tra la bien phap hieu qua nhat. Trong hai nam 2007 va 2008, co quan dieu tra xu ly 724 vu tham nhung, voi 1.609 ca nhan lien quan. Tuy vay, dieu tra vien dang phai doi mat voi nhieu thach thuc, trong do co viec phai chung minh duoc co toi pham tham nhung de kien nghi. Trong phan lon cac truong hop hau nhu khong the chung minh duoc ro rang nhung hanh vi tham nhung nhu nhan hoi lo hay tham o tai san nha nuoc.

"Mac du Luat Phong chong Tham nhung la mot cong cu tot nhung chi co the ngan chan tham nhung trong nganh xay dung thong qua mot he thong rong lon hon nhung cai cach ve co cau kinh te va quan tri", bao cao viet.

Hien thieu mot co che chuyen biet chat che nhung don gian de theo doi viec trien khai Luat Phong chong Tham nhung trong nganh xay dung o cac khau dau vao, dau ra va ket qua. Tuy Viet Nam da tien duoc mot buoc dai trong viec tang cuong minh bach trong dau thau, cac noi dung ve minh bach hoa moi chi duoc thuc hien mot phan nao.

Ong Pham Sy Liem khuyen nghi voi moi hien tuong tieu cuc, chang han cong trinh xay xong khong su dung hay "lam phat san gon", thi khong chi khac phuc hau qua, ma con phai tim ra dich danh va xu ly, vi dang sau su viec thuong la te tham nhung. Chi rut kinh nghiem thi khong co tac dung ran de. "Nen tap trung vao vu viec lon, xu ly nhanh va rot rao thi moi tao duoc long tin. Khi nhan dan da co long tin thi ho moi tich cuc giup phat hien va dau tranh voi tham nhung", ong Liem khang dinh.

Theo bao cao cua Nhom, tham nhung chac chan la mot trong nhung thach thuc nghiem trong nhat cua Viet Nam, nuoc duoc xep vao hang quoc gia co te tham nhung cao. Theo Bang xep hang cua To chuc minh bach quoc te (TI), Viet Nam dung thu 123 tren 179 nuoc, chi nhinh hon Philippines mot chut ve muc do trong sach.

Tuy nhien, Nhom Nghien cuu cho biet Danh gia Moi truong dau tu cua Ngan hang The gioi (WB) lai xep Viet Nam tuong duong voi Malaysia, mot trong nhung quoc gia it tham nhung nhat trong khu vuc. Buc tranh lai roi ram hon khi so lieu gan day do Vien nghien cuu quan ly kinh te trung uong (CIEM) phoi hop voi Nhom nghien cuu kinh te phat trien (DERG) cua Dai hoc Copenhagen tap hop cho thay so luong cac doanh nghiep vua va nho dua hoi lo giam manh tu 41,2% nam 2005 xuong con 26,5% nam 2007, mac du gia tri khoan hoi lo tinh theo phan tram cua tong doanh thu da tang tu 0,5% len den 0,67%. Dieu nay co ve hoi mau thuan voi bao cao ve Chi so canh tranh cap tinh (PCI), theo do hoi lo duoc xac dinh la mot trong nhung can tro chinh trong kinh doanh.

Ngoai ra, theo Bao cao Muc do tham nhung toan cau nam 2007 cua TI thi tu 6 den 18% doi tuong duoc hoi cho biet ho phai dua hoi lo de doi lay mot dich vu. Trong boi canh viec an chia da tro thanh thong le, theo do cac mon tien thuong duoc chia deu cho moi nguoi, thi dieu nay cang lam lu mo ranh gioi cua hanh vi tham nhung.

Nhung Viet Nam khong phai la quoc gia duy nhat gap phai thach thuc nay. Tren nhieu khia canh, tham nhung la mot van de phat trien. Va se la khong chinh xac neu coi Viet Nam la hien tuong bat thuong theo nghia nay. Theo mot so phuong phap dinh luong tieu chuan, muc do tham nhung cua Viet Nam thuc ra la chi tuong duong voi cac nuoc khac co cung trinh do phat trien

Thanh Binh



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.