Xu so nguyen thuy cua cac loai hoa Phan I

Thứ tư, 23 Tháng chín 2009, 10:48 GMT+7

Trong suot cuoc doi cua minh, Charles Darwin luon bao quanh minh voi cac loai hoa. Tu khi len 10 tuoi, ong da bat dau ghi chep chu ky no cua nhung bong hoa mau don duoc trong trong vuon cua cha minh.

Sau khi lap gia dinh, ong mua mot can nha va bien khoang san vuon tro thanh phong thi nghiem de nghien cuu cac loai hoa cho den luc cuoi doi. Mac du la nguoi tim ra “Thuyet tien hoa”, mot trong nhung phat minh vi dai nhat trong lich su loai nguoi nhung chinh ong, da co luc, phai thot len rang: su tien hoa cua cac loai hoa la mot dieu bi an den kho chiu.


Mo ta anh.

Amborella, loai cay bui nho chi song tren quan dao New Caledonia thuoc Nam Thai Binh Duong. Day la loai cay co hoa co nhat con ton tai den ngay hom nay. - Anh: Sangtae Kim/University of Florida


Darwin duoc coi la nguoi dau tien nhan ra su quan trong cua loai thuc vat co hoa (hay con goi la cay hat kin). Chung chiem phan lon trong tong so cac loai thuc vat co mat tren trai dat. Chung chi phoi he sinh thai va la nguon cung cap luong thuc chu yeu cho con nguoi duoi dang hat nhu: ngu coc, gao hay lua my.

Va hoa con la mot phan khong the thieu trong doi song tinh than cua chung ta. Tu day dan, ruc ro nhu hoa hong den thanh thoat, nhe nhang nhu hoa van mon trang. Cac loai hoa khien cho bat cu ai nghien cuu ve chung deu phai ngac nhien ve su da dang ve hinh dang cung nhu mau sac.

Mac du rat mo ho ve nguon goc cua loai hoa nhung dua vao cac ghi chep hoa thach, Darwin ket luan rang loai hoa da xuat hien tren trai dat tu rat som. Cung trong thoi ky nay, nguoi ta da tim thay mot so dau tich cua cac loai cay co hoa, cac nha khoa hoc uoc tinh cac hoa thach nay bat dau hinh thanh vao ky bang ha tu 66 den 100 trieu nam ve truoc. Mot dieu quan trong khong kem la cac hoa thach duoc tim thay nay rat da dang va co nhieu hinh dang khac nhau.

Sau khi Darwin mat vao nam 1882, phai mat mot thoi gian dai, viec nghien cuu ve su tien hoa cua cac loai hoa moi duoc cac nha khoa hoc khac tiep tuc. Va trong tuong lai, linh vuc nay se con nhan duoc nhieu su quan tam hon khi cac nha khoa hoc da tim ra cach che tao nang luong tu thuc vat. “Do la nguon nang luong doi dao nhat ma toi tung biet”, William Friedman, nha sinh vat hoc cua truong Dai hoc Colorado, My, noi.

Nhung hoa thach duoc tim thay gan day cung thu hut nhieu su chu y cua cac nha khoa hoc. Nhung dieu gay chu y hon ca la viec cac nha nghien cuu da tim ra nhung dau moi quan trong ve su tien hoa cua loai hoa thong qua viec nghien cuu ma gien cua chung. Ho tim ra cac doan ma DNA trong moi loai hoa va ket hop chung vao voi nhau de tao ra cac loai hoa moi. Nghien cuu nay con tim ra rang cac loai hoa tien hoa thanh nhieu dang khac nhau bang cach: tai su dung cac gien cu.


Mo ta anh.

Cac nha khoa hoc da thong qua cong nghe gien de tim hieu su tien hoa cua loai cay co hoa. Samuel Holloway

Cho den gio, cac nha khoa hoc van tranh cai ve su lien quan cua loai hoa doi voi cac loai thuc vat khac, nhung nho vao viec nghien cuu ma DNA nay, chung da da biet ro hon ve su lien quan cua cac loai thuc vat. “Da co rat nhieu gia thiet duoc dua ra va cung rat nhieu trong so do da bi bac bo” – James A. Doyle, nha co sinh vat hoc truong Dai hoc California, noi.

Mot y kien cho rang loai gan nhat voi loai hoa la loai cay khong hoa, co hat. Dai dien de tim nhat cua loai nay la cay thong. Tuy nhien, gia thiet nay da som bi bac bo. Tat ca cac loai thuc vat deu co lien quan den nhau va khong co loai nao gan gui voi cay co hoa hon loai nao.

Nhung loai cay duoc coi to tien cua loai hoa da tuyet chung tu hang trieu nam truoc. “Cach duy nhat co the tim thay chung la thong qua hoa thach”, giao su Doyle cho biet.

Vai nam truoc, cac nha khoa hoc da tim ra hoa thach co nhat cua loai hoa, chung duoc cho la tu 136 trieu nam ve truoc. Ho con tim ra mot so luong lon hoa thach cac loai cay co hat, mot so trong cac loai cay nay co co hat mang cau truc kha giong voi loai hoa. Nhung hau het cac hoa thach do la cac manh khong hoan chinh, dieu nay da lam xuat hien mot cuoc tranh cai khac giua cac nha co sinh vat hoc xem loai nao trong so do co quan he gan nhat voi loai hoa. “Chung toi thuc su khong the di den thong nhat” – giao su Doyle noi.

Nhung moi nguoi deu dong y rang loai hoa da tien hoa tu rat lau. Bang cach nghien cuu DNA cua cac loai cay co hoa, cac nha khoa hoc da tim ra cac loai cay co xua nhat van con ton tai den bay gio. Dung dau trong so chung la cay bui Amborella, loai nay chi sinh song o quan dao New Caledonia thuoc Nam Thai Binh Duong. Vi tri thu hai thuoc ve cay hoa sung va cay dai hoi.

Neu ban quay ve 130 trieu nam truoc, co le ban se khong cam thay ngac nhien voi nhung loai hoa xuat hien o thoi do. “Chung khong co ve la thay doi nhieu”, giao su Doyle noi.

Nhung loai hoa co rat nho va hiem, chung ua song trong bong ram va phai mat hang trieu nam chung moi co nhung tien hoa dang ke. Khoang 120 trieu nam truoc, mot chi cua nhung loai hoa nay da tien hoa va tro thanh ke thong tri cac khu rung. Chung khong ngung tien hoa va phat trien da dang thanh cac cay khac nhau. Con chau cua chung hien chiem 99% cac loai cay co hoa tren trai dat. Co le chinh su phat trien mot cach da dang nay da khien Darwin khong the tim ra nguon goc cua chung.

Tat ca cac loai hoa, ke tu Amborella tro di, deu co cung mot dang co the chung. Co quan sinh san cua chung duoc bao boc boi canh hoa hoac nhung cau truc tuong tu canh hoa. Cac nha co sinh vat hoc cho rang, loai hoa dau tien co le cung nho va don gian nhu loai Amborella hien nay.

Va sau 6 lan tien hoa dang ke, loai hoa tro nen phuc tap. Canh hoa tro nen lon va day hon, tro thanh trang hoa; duoi trang hoa xuat hien them bao hoa. Bao hoa thuong mang mau xanh va co nhiem vu bao ve trang hoa khi chung van con la nu.

(Con nua)


Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.