Doping thoi hien dai

Thứ tư, 06 Tháng tám 2008, 07:36 GMT+7


Doping thoi hien dai
Khi tap luyen van khong du, cac nha the thao thuong tu giup minh bang testosterone. Anh: DPA.

Van dong vien nguoi Phan Lan Eero Mäntyranta doat het huy chuong nay den huy chuong khac tai cac The van hoi tu 1960 den 1972. Cac nha khoa hoc chi tim ra dau vet bi mat cua thanh cong 20 nam sau do.

Neu nhu ngay nay ong Mäntyranta van la mot van dong vien co le nguoi ta se buoc toi ong doping gene. Ong co nhieu hong cau mang oxy trong mau hon cac nha the thao khac – mot loi the ro rang truoc cac doi thu canh tranh. Nhung lam the nao ong co duoc loi the do van con la dieu bi an cho den nam 1993. Den thoi diem do, ngay chinh Mäntyranta cung khong biet suc luc ben bi duong nhu khong he can cua minh tu dau ma co. Mai den khi phan tich ADN nguoi ta moi biet rang mot gene cua ong da bien the: chinh la gene kich thich san xuat hong cau trong co the. Su khac biet be ti nay da bien nguoi dan ong nho con tro thanh nha the thao sieu dang.

Vai nha the thao nao do cung uoc mo dieu nay cho chinh minh va co the chang bao lau nua se voi toi mui tiem voi nhung rui ro va tac dung phu khong ngo duoc. Mac du cho den nay van chua phat hien vu doping gene nao nhung cac co quan giam sat va nha nghien cuu da lo ngai tu nhieu nam nay rang cac nha the thao va nhung nguoi tro giup ve khoa hoc khong lau nua se co danh bong bo gene cua cac van dong vien.

Bao gio cung cham hon mot buoc


Doping thoi hien dai
Gene di truyen tu ong tiem: Dua chuyen gene vao co the mac du la co the lam duoc nhung tac dung phu rat nguy hiem. Anh: DPA.
Chung minh nhung manh khoe nhu the rat kho. Nham khong khap khieng buoc theo sau cac nha the thao – nhu o cac bien phap doping khac – nhieu doi ngu dieu tra da tim cach chung minh doping gene tu nhieu nam nay. Hoi dong y hoc cua Uy ban The van hoi quoc te (IOC) bat dau quan tam den de tai nay lan dau tien vao nam 2001. Tiep theo sau do la Co quan chong doping the gioi (WADA) nam 2002, tu nam 2003 doping gene chinh thuc bi cam. Tu do WADA tai tro cho nhieu nghien cuu de chung minh viec doping bang gene, hien nay la 25 du an quoc te.

The nhung lan nay khoa hoc co nhanh chan hon cac nha the thao hay khong van la dieu dang ngo. Cac nha nghien cuu noi ve doping gene khong chi khi ADN la duoc dua vao co the, ma con gom ca nhung anh huong den hoat dong cua gene nhu cac bien phap ngan can gene tu nhien (bat hay tat gene) va cac bien phap gay anh huong den bieu hien gene. Dai hoc ky thuat München (Duc) hien da dua ra danh sach 160 chuoi ADN ma cac van dong vien co y dinh doping co the se quan tam den - danh sach nay ngay cang dai ra.

Khong co bang chung truc tiep thi khong the xu phat

Chung minh gene duoc dua vao trong co the rat kho khan. "Khong phai la khong co kha nang, vi chuoi ADN duoc dua vao khac voi dang tu nhien", giao su Mario Thevis noi. Trong khi mot gene tu nhien cung co nhung phan doan khong co chuc nang ro ret, ADN duoc dua vao thuong duoc rut ngan chi con lai nhung vung co chuc nang - va chinh su khac biet nay se hien ra duoi mat cua cac nha dieu tra doping. Nhung viec nay van con co vuong mac: "Cac ADN nay rat khong ben va chung toi chi co the chung minh chung trong vong nhieu tieng dong ho cho den vai ngay", ong Thevis tho dai.

Vi the ma cac nhan vien dieu tra doping phai dua vao nhieu "at chu bai" khac nhau. Do cac qua trinh tu nhien trong co the se bi thay doi khi doping gene, cac nha nghien cuu du dinh se do dac nhung phan ung xay ra tiep theo sau do. Thi du nhu khi con so hong cau va luong sat chua ben trong tang dot ngot thi do co the la mot am chi cho doping gene. Di con duong vong nay co nghia la cac nhan vien dieu tra that ra phai biet ro so lieu ve mau cua tung van dong vien mot.

Va ngay trong truong hop nay thi ho cung chua xac dinh duoc hong cau duoc san xuat nhieu hon la do tap luyen cao do hay do doping gene. "Tat ca deu la phuong phap chung minh gian tiep", ong Mario Thevis noi. "De co the xu phat, chung toi phai dua ra mot bang chung truc tiep, thi du nhu nhan dien mot gene duoc dua vao."


Doping thoi hien dai
Chuot ben trai tang truong trung binh, chuot ben phai co co bap khong lo vi gene myostatin da bi kim ham. Anh: Johns Hopkins University Baltimore.
Cac nha khoa hoc cung gap kho khan trong truong hop doping co bap, mac du ho biet ro diem doping tot nhat la myostatin. Loai protein nay thong thuong han che su tang truong cua co bap. Cac nha doping gene khong nhung co the kim ham ngay chinh gene myostatin ma con ca thu quan lien ket voi protein nay nua. Vi the co bap sau do se tang truong gan nhu khong kim ham duoc.

Se don gian hon rat nhieu neu nhu cac nhan vien dieu tra duoc phep lay mau co bap: IgF-I la mot loai protein thuc day tang truong co bap va than kinh. Nha nghien cuu My Lee Sweeney tu Dai hoc Pennsylvania da tiem genen IgF-I vao truc tiep vao co bap cua chuot. Nhung co bap nay sau do da phong to ra them 30% - cac buc anh cua "con chuot Schwarzenegger" da duoc truyen di khap the gioi. Co the chung minh duoc thu thuat nay trong co bap nhung khong chung minh duoc trong mau. Vi the ma IgF-I la mot cach doping hoan hao vi cac nhan vien kiem soat khong duoc phep lay mau mo tu co bap ngay khi ho dang nghi ngo. Mot phau thuat nhu vay qua lon, gay dau va co qua nhieu rui ro.

Phan Ba (theo Spiegel Online)



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.