Chuyen la trong the gioi thuc vat

Thứ bảy, 09 Tháng tám 2003, 10:18 GMT+7


Chuyen la trong the gioi thuc vat
Duoc duoc xem la nhung cay biet di.

Nhieu nguoi van tin rang bat dong, vo hai, im lang..., la nhung thuoc tinh cua cay coi trong tu nhien. Tuy nhien, thuc te thi hoan toan khac. Nhung thi du sau day cho thay thuc vat cung co vo so chuyen la khong thua gi the gioi dong vat.

Cay nhut nhat

Thong du duoc xem la mot loai thuc vat nhut nhat? Neu nhin tu duoi dat len, co the cho rang chung co tinh nay vi du dung gan nhau, nhung chung lai khong dam dung vao nhau. Giua vom la cua hai cay la mot vung trong ma cac nha khoa hoc van goi dua la khe nhut nhat. Tu lau cac nha thuc vat hoc tin rang khe nay gay ra tu su co xat cua nhung nhanh cay. Cang co manh vao nhau, cac nhanh cay gan nhau cang bi ton thuong, khien nhung te bao nam o dau nhanh chet di va ngung tang truong.

Ngay nay nguoi ta biet rang gia thuyet nay hoan toan sai. Nho vao viec quan sat cay tu tren cao, cac nha khoa hoc thay rang cac nhanh cua hai cay thong "nhut nhat" nam gan nhau van luon nguyen ven. Khong co chuyen ton thuong hay chet choc. Tu day cac nha khoa hoc huong den mot gia thuyet khac, do la su phat tan mot loai khi ngan chan su tang truong nhung nhanh gan cua cay lan can. Nhung de lam gi? De tu ve! Ban hay tuong tuong mot cay bi benh do mot loai au trung nao do tan cong. Neu cay lan can ngan can duoc cay benh dung dung vao, chung cung se ngan khong cho tac nhan gay benh truyen sang. Trong qua trinh tien hoa, chi co nhung cay co duoc kha nang nay la ton tai. Dieu nay giai thich vi sao ngay nay du o giua mot rung cay dong loai, tat ca cac cay thong du van giu tinh nhut nhat. Gia thuyet nay co ve hop ly, van de la con cho chung minh.

Cay sat thu

Voi bo re cam chac vao long dat, than to, nhanh huong thang len troi, loai cay nay duong nhu vo hai, nhung khong ai nghi rang chung dang giau trong minh nhung "vu khi doc". Tai vung nhiet doi, sung duoc xem la "ke chuyen bop co" nhung loai cay khac. Tat ca bat dau bang viec mot con chim nao do nham nhap mot qua sung mong nuoc. Hat sung di chuyen den he tieu hoa chim, do qua cung nen hat sung duoc thai ra nguyen ven trong phan chim. Bat hanh cho loai cay nao nhan duoc mon qua doc hai troi cho nay. Vi neu phan chim roi xuong va ket trong mot chac cay, hat sung se nay mam. Tu day, cay chu bat dau lo lang. Dau tien cay sung nho dam re thang vao than cay chu. Dan da nhung re khac moc them, bao boc va quan chat lay cay da hau dai tiep don chung.

Cay cang moc len cao thi cang can nuoc, nhung do than cay da bi sung troi chat khong the to ra, nen luong nuoc dan tu re len la khong du. Thieu nuoc, cay chet khat va tu do qua doi. No phan huy hoan toan trong 1-2 nam. Tan tich duy nhat cua cuoc chien am tham nay la chiec bong cua nan nhan. No hien dien duoi dang mot khoang rong giua nhung chiec re sung sat thu, phat trien theo thoi gian de tao thanh mot than cay thay the. Tu luc nay, sung hien dien duoi dang mot cay binh thuong, khong y thuc ve tham kich ma no gay ra. That ra thi sung cung chi tuan theo mot chuong trinh duoc chon loc trong qua trinh tien hoa de bao dam su sinh ton cua minh.

Cay thong tin

Loai koudou lon (hoang khong lo sung xoan) rat thich an nhung choi keo non. Bat dong, khong vu khi tu ve, keo chang the lam gi de chong lai loai thu hau an. Thoat nhin thi keo se bat luc, tuy nhien duoi mat cac nha dong vat hoc, du ua thich keo cach may, koudou cung khong dam dong vao.

Vi sao co chuyen nay? Sau khi nghien cuu, nguoi ta biet rang ngay khi nham nhap la keo, chi trong vai phut keo se tro nen se chat va bien thanh mot thu kho nuot. Moi thu giong khi ban thu an mot trai cay con xanh. Trong ngon lanh do, nhung chung lai chat axit. Voi cam giac kho chiu nay, koudou khong con dam dung vao la keo. Bi mat o day la sau khi bi koudou nhai nat, la keo tiet ra khi ethylene, phat tan vao khong khi bay den nhung la con nguyen. Khi nhan duoc thong tin, nhung la keo con nguyen tren canh lap tuc san xuat ra tanin, tao cam giac chat. Bang cach nay, keo co the tu ve chong lai ke thu. Nhung khong chi mot minh, dam may ethylene con duoc gio mang di bao tin cho nhung cay keo lan can. Koudou khong con cach nao khac la tim den noi khac kiem an.

Cay di chuyen

Ban cho rang cay coi thi khong the di tu noi nay den noi khac? Khong dung, co it nhat mot loai co kha nang nay, do la cay duoc. Tai vung nhiet doi, chung moc vat qua nhung cua song khong khac gi loai chim cao cang. Re cay duoc rat la, moc ra tu nhung nhanh cay, co the dai den 25 m, bat giu khi oxy trong khong khi truoc khi cam vao bun de lay nuoc.

Cay cang lon len, nhung nhanh thap - nhanh nhieu tuoi nhat - cang moc re nhieu. Duoi suc nang cua ban than va duoi tac dong cua gio hay thuy trieu, cac nhanh nay se nut ra khoi than. Khong duoc tiep nhua song tu than cay, chung cung khong can vi ban than chung co the tiep duoc suc song truc tiep tu long dat nho vao nhung chiec re rieng. Do bi ton thuong, phan ngoai cung cua nhanh cay cung se chet, mac du truoc do cung da kip tach ra hoan toan khoi than va tao thanh mot phan nhanh moi, song doc lap nhu mot cay duoc sinh ra tu hat.

Nhung khac voi cay chinh, cay nay co the chuyen dong. Trong suot thoi gian tang truong, no tao ra nhung re moi huong ve truoc, bat chap phan phia sau chet di va tu huy. Trong vong mot nam, cay moi nay "di" duoc mot khoang cach kho tin doi voi mot vat the duoc cho la bat dong: 2-5 cm. No chi dung lai neu bi mot cay khac can duong hay tach qua xa khoi bo bien (luc nay day bien qua sau).

Cay voi nuoc

Garoe, mot loai thuoc ho thang, co the khong bao gio phat trien duoc tai dao Hierro. Chung can rat nhieu nuoc, trong khi tren hon dao vung Canarie nay gan nhu troi khong bao gio mua. Mac du vay, thuc te thi garoe van song khoe. Khong co gi bi mat, vi la cay cua chung co the chay nuoc thanh voi. Nuoc nay den tu dau? Tu lop suong mu day dac thuong xuyen ngu tri tren dao o do cao 600-1.500 m. Nhung giot nuoc nho be tao thanh suong mu thuong xuyen bi gio day di. Gap phai la cay, chung bam vao roi tap hop lai thanh nhung dong nuoc nho. Tinh ra thi mot cay garoe co the tao ra gan 80 lit nuoc/ngay nho giuong ra mot mang la khong lo hang tram met vuong (dien tich toan bo la cay) de bat nhung giot nuoc nho trong suong mu. Chien luoc nay xem ra rat hieu qua vi hien nay co nhieu loai cay tren the gioi ap dung, nhu o Chile, Nam Phi… Tu cay oliu den cay bach xu, bat ky loai nao cung co the tao ra nuoc neu chung co duoc tan la du day va dieu kien khi hau o do giong nhu tren dao Hierro. Nguon nuoc nay het suc quy gia cho dan chung dia phuong.

The Gioi Moi (Theo Science et Vie Junior)



Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.