Nhung dac diem co ban cua nen dai hoc Hoa Ky

Thứ hai, 30 Tháng năm 2005, 09:09 GMT+7


Nhung dac diem co ban cua nen dai hoc Hoa Ky
Dai hoc Harvard danh tieng cua Hoa Ky.

Dao tao khong theo he thong, phan hoa lon ve trinh do va chat luong, vai tro quan ly cua nha nuoc rat mo nhat...Do la nhung dac diem noi bat cua giao duc dai hoc Hoa Ky.

Hoa Ky hien co den may chuc truong chat luong vao co dung dau the gioi, voi nhung ten goi lung danh nhu Harvard, Princeton, Stanford, M.I.T, Caltech v.v. (trong khi do nhung nuoc phat trien nhat o chau Au, moi nuoc chi co 2 hay 3 truong vao co tuong duong).

May thap ky gan day, mot ty le lon cac giai Nobel duoc trao tang cho cac nha khoa hoc Hoa Ky ma so dong la giao su o cac truong dai hoc; dieu do cang lam tang uy tin cua nen dai hoc Hoa Ky.

1. Dac diem co ban nhat va rat rieng biet cua nen dai hoc Hoa Ky la vai tro quan ly truc tiep cua nha nuoc rat mo nhat.

Noi den nha nuoc o Hoa Ky, phai noi den nha nuoc trung uong cap lien bang (dong do o Washington D.C) va nha nuoc cap bang. Hien nay, Hoa Ky co 50 bang.

Theo Hien phap Hoa Ky thong qua nam 1787 va chinh thuc co hieu luc tu 1788 toi nay, quyen to chuc va quan ly giao duc la thuoc ve cac bang chu khong thuoc ve chinh quyen trung uong lien bang. Nhu vay, cap lien bang tuy co bo may goi la Cuc Giao duc, nhung no chi co nhiem vu theo doi, nghien cuu tinh hinh giao duc trong lien bang chu khong co chuc nang quan ly, chi dao.

Moi bang co quyen va thuc su da to chuc giao duc trong bang theo cach rieng cua minh va do do tu bang nay sang bang khac, cach to chuc giao duc khong giong nhau, den muc co nha nghien cuu o Hoa Ky da noi rang mot cong dan lien bang tu bang minh sang hoc tap o bang khac cung giong nhu di du hoc o nuoc ngoai! (thi du se phai tra hoc phi cao hon so voi hoc sinh von la cu dan cua bang).

Cac bang cung chi chu yeu quan ly giao duc pho thong, con ve giao duc dai hoc thi cac truong gan nhu hoan toan tu tri, cac truong dai hoc cong chi khac cac truong dai hoc tu la duoc ngan sach cua bang dai tho (do do hoc phi o truong cong thap hon truong tu ro ret) va trong ban quan tri cua truong cong co mot dai dien cua chinh quyen bang, khong co quyen uu tien gi hon cac thanh vien khac.

So di cac truong dai hoc cua Hoa Ky duoc quyen tu tri rong nhu vay vi nhieu truong dai hoc tu da co truoc tu thoi ky thuoc dia cua Anh, phan lon do Giao hoi Thien chua giao di cu tu chau Au sang va xay dung ra, theo tap quan tu tri cua cac truong dai hoc chau Au thoi phong kien trung co (thi du cac truong tu danh tieng nhu Harvard thanh lap 1636, Yale 1701, Princeton 1746, Columbia 1759 v.v. deu co truoc khi co cac bang va lien bang).

2. Nen dai hoc Hoa Ky “khong thanh mot he thong gi ca” (not a system at all)

Moi truong dai hoc, cong hay tu, deu co quyen to chuc viec day va hoc trong truong minh, theo sang kien rieng, khong co va khong bat buoc phai theo nhung quy che, the le chung.

Tat nhien la nhung tap quan va kinh nghiem da duoc hinh thanh trong lich su va duoc moi truong chon loc tiep thu mot cach tu nguyen la cai chung lam cho nhieu truong dai hoc o Hoa Ky (cong hay tu) khong den noi khac nhau qua dang.

Mat khac, tu giua the ky XX den nay, da hinh thanh ra nhieu to chuc phi chinh phu nghien cuu va khuyen cao cac bien phap nham lam cho cac truong dai hoc Hoa Ky co tinh chat dong deu hon nhu cac to chuc danh gia chat luong giao duc dai hoc.

Lay mot thi du: Cac van bang va hoc vi do cac truong dai hoc Hoa Ky cap khong phai la van bang va hoc vi quoc gia. Nha nuoc Hoa Ky khong chiu trach nhiem va khong bao lanh ve gia tri cua chung vi nha nuoc khong quan ly. Truong nao cap thi chi truong ay chiu trach nhiem, do do gia tri thuc te cua cac van bang va hoc vi ay khong giong nhau ma phu thuoc vao danh tieng cua moi truong.

Cung vi ly do nay nen nha nuoc lien bang Hoa Ky khong the ky ket cac hiep dinh cong nhan tuong duong hoc vi, van bang cua cac truong dai hoc Hoa Ky voi hoc vi va van bang cua mot nuoc nao khac. Day la mot dac diem can chu y ve mat phap ly khi dat van de cong nhan tai nuoc ta van bang, hoc vi cua cac truong dai hoc Hoa Ky.

Lay mot thi du khac: Van de tuyen sinh. Moi truong lam mot kieu va co nhung thu tuc, ho so rieng, co truong tuyen sinh rat chat che, rat kho; co truong tuyen sinh de dang; co truong rat thoai mai, ai muon xin hoc deu nhan ca, mien la nop du tien, tham chi co loai truong “ban bang” nhu o ta gan day goi la “hoc gia, bang that” (loai nay o Hoa Ky goi la degrees mill, tuc la may san xuat bang).

Vi vay, trong cac tai lieu cua Hoa Ky gioi thieu cho sinh vien cac nuoc khac muon du hoc o Hoa Ky, ho deu khuyen cao la can de phong cac loai truong rom.

Mat khac da hinh thanh ra cac to chuc phi chinh phu de giup cac truong to chuc thi tuyen vua thuan loi, vua co chat luong hon nhu cac cach thi chung ky hieu la SAT (standardized admission test: thi nhap hoc chuan hoa vao dai hoc), GRE (graduate record examination: thi yeu cau vao sau dai hoc), TOEFEL (thi Anh ngu cho du hoc sinh muon vao hoc o Hoa Ky) v.v..

Ket qua cac ky thi nay duoc nhieu truong dai hoc su dung trong viec tuyen sinh cua minh, ket hop voi cac tieu chuan khac cua rieng moi truong.

3. Nen dai hoc Hoa Ky la co su phan hoa rat lon ve trinh do va chat luong giua cac truong.

Hien nay, Hoa Ky co khoang bon ngan truong dai hoc (voi cac mo hinh dai han 4 - 5 nam, co hay khong co sau dai hoc, dai hoc ngan han hay cao dang, bao quat du cac nganh nghe) trong do khoang gan 3 ngan truong cong, hon mot ngan truong tu.

Trong so nay co vai chuc truong la vao co chat luong cao nhat the gioi. Chinh chat luong va so luong cac truong nay da lam nen uy tin, su hap dan va anh hao quang cua nen dai hoc Hoa Ky.

Con hang ngan truong khac thuoc loai trung binh, khong co gi dac sac hon cac truong trung binh khac tren the gioi.

Lai co khong it nhung truong ma muc tieu chu yeu la kinh doanh giao duc de thu loi nhuan, trong do co mot so la truong rom, “ban bang”.

Ta can tim hieu de hoc tap la tai sao co cac truong chat luong rat cao.

Day la mot van de rat kho nhung cung rat ly thu. So bo, qua mot so tai lieu, co the neu ra 4 ly do lon sau day:

- Mot la thong qua viec de cho cac truong duoc tu do phat huy sang kien nen da xuat hien mot so truong vuot len cac truong khac, tro thanh nhung truong co tiem luc, co uy tin.

- Hai la co su dau tu rat lon, tap trung vao cac truong co tiem luc vuon len. Ngoai dau tu cua cac bang, chinh phu lien bang trung uong tuy khong co chuc nang chi dao va quan ly giao duc nhung da dung cong cu tai tro ve dau tu thong qua cac du an ky ket voi cac truong co tiem luc de thuc day phat trien cac truong dai hoc.

Mot phan rat quan trong nua la dau tu cua cac nha ty phu kech xu co tap quan lam viec “tu thien” xa hoi, nhat la ve giao duc dai hoc.

- Ba la chinh sach thu hut nhan tai: Tuyen sinh rat chat che, thu hut hoc sinh gioi tren the gioi thong qua hoc bong va sau khi hoc xong neu xuat sac thi thu hut o lai truong; thu hut cac nha khoa hoc gioi tren the gioi ve giang day thong qua su dai ngo cao va nhat la tao dieu kien de lam nghien cuu khoa hoc (khong it nguoi duoc giai thuong Nobel tuy thuoc quoc tich Hoa Ky nhung von la nguoi nhap cu). Day la hien tuong ma nguoi ta goi la “chat xam cua the gioi chay ve Hoa Ky”.

- Bon la cac truong dai hoc co danh tieng deu la nhung trung tam nghien cuu khoa hoc vao co lon nhat cua Hoa Ky. Mot ty le lon cac nghien cuu khoa hoc cua nha nuoc va cua cac xi nghiep tu nhan deu giao cho cac truong dai hoc co tiem luc thuc hien thong qua cac hop dong dau tu.

Duoc tu do phat huy sang kien, lai duoc tap trung tien, tap trung nguoi tai, tap trung cong viec quan trong: do la ly do lam phat trien cac truong dai hoc co danh tieng cua Hoa Ky.

4. Ve noi dung va phuong phap day va hoc:

O cac truong dai hoc Hoa Ky, co mot so dieu dang chu y da duoc nhieu nha nghien cuu gioi thieu rong rai nhu trong hai nam dau hoc dai hoc, chu trong cac kien thuc van hoa rong, hai nam sau moi thuc su di vao chuyen nganh, nhu bo tri viec hoc theo che do tin chi, thi cu dung rong rai phuong phap trac nghiem, chu trong viec tu hoc, tu nghien cuu, thuc hanh co su huong dan, giup do cua giao su, nhu tao ra su quan he than mat giua giao su va sinh vien, v.v..

Nhieu bo sach giao khoa ve toan va khoa hoc tu nhien cho dai hoc duoc xuat ban o Hoa Ky la nhung bo sach co tieng tren the gioi.

Lien he voi phuong phap giang day o cac truong cua ta hien nay (pho thong va dai hoc) la thuong doi hoi hoc sinh, sinh vien noi va viet dung nhu bai giang cua thay, nhu sach giao khoa duoc thay cho hoc sinh, sinh vien hoc, thi o cac truong tren the gioi, nhat la o Hoa Ky, cac thay khuyen khich hoc sinh, sinh vien doc lap suy nghi, co nhung cach trinh bay, tham chi ca noi dung y kien khac voi bai giang, voi sach giao khoa, mien la co ly le va lap luan vung vang va ro rang.

Day la mot dieu ma chung ta can hoc tap, nhat la o dai hoc (tat nhien viec nay phu thuoc vao trinh do cua thay, co).

Noi chung, cac kinh nghiem cua nen dai hoc Hoa Ky deu co mat tich cuc va mat tieu cuc. Khi nghien cuu hoc tap, can chu y phat huy duoc mat tich cuc, de phong va han che mat tieu cuc, dac biet la can de phong trong dieu kien hien nay cua nuoc ta, co the chi phat trien mat tieu cuc ma khong co mat tich cuc (nhu vai tro cua nha nuoc bi thu hep doi voi cac truong dai hoc).

Do la bai toan ta can giai quyet toi uu cho ta khi nghien cuu hoc tap mo hinh dai hoc Hoa Ky.

Theo Le Van Giang

Tien phong



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.