Nen giao duc phai tao ra HS dam tu tim chan ly

Chủ nhật, 24 Tháng hai 2008, 18:48 GMT+7

Tu bai hoc cua Phan Lan, mot quoc gia nho be o Bac Au tung phai doi mat voi nhung kho khan tuong tu VN, tac gia Phan Dinh Dieu cho rang chung ta phai xay dung mot nen giao duc binh dang, vi con nguoi, dao tao ra nhung HS co nang luc tu duy doc lap, dam va biet tu minh di tim lay chan ly.

Triet ly giao duc: binh dang, vi con nguoi


Mot nen giao duc binh dang, vi con nguoi la nen tang cua phat trien. Anh: LAD
Mot nen giao duc binh dang, vi con nguoi la nen tang cua phat trien. Anh: LAD
Nhung nam gan day, thuc tien phat trien dat nuoc ngay cang doi hoi nhieu chat luong cao hon cua giao duc, nen cac van de giao duc ngay cang “nong” hon, va da duoc xa hoi quan tam nhieu hon. Co le day da la thoi diem thich hop de binh tinh ngoi lai de nghien ngam va can nhac moi y kien dong gop, de xuat de thuc su rut ra duoc nhung ket luan can thiet cho nhung van de cua nen giao duc hien nay.

Nhung van de chung ve triet ly giao duc, ve quan diem, muc tieu cua giao duc, tuy theo mot cach hieu nao do, co the khong lien quan truc tiep den nhung giai phap cho nhung van de truoc mat, nhung neu thieu su chi dao cua mot triet ly chung co tinh chat bao trum nhu vay thi viec di tim nhung giai phap cho cac van de cu the se de sa vao tinh le te, chap va, thieu nhat quan. Cho nen, dau co the chua som dat duoc su thong nhat hoan toan, toi van nghi rang tiep tuc tranh luan de di den xac dinh duoc mot noi dung dong thuan ve muc tieu giao duc la het suc can thiet.

Rieng toi, toi hoan toan dong y voi tac gia Nguyen Ngoc khi anh phat bieu rang can phai thiet lap mot nen giao duc thich hop voi thoi dai ngay nay (1), dua tren mot triet ly co ban ve giao duc, lay muc tieu la dao tao nen nhung con nguoi tu do, co nang luc tu duy doc lap, giau kha nang va y chi sang tao, dam va biet tu minh di tim lay chan ly, va song va lam viec theo chan ly minh da chon, chiu trach nhiem ve su lua chon ay.

Su thong nhat cua xa hoi se la su thong nhat cua nhung con nguoi tu do, day trach nhiem voi chinh minh va voi xa hoi, day tu chu va sang tao nhu vay. Va, de tao nen nhung con nguoi tu do voi cac pham chat nhu the, trach nhiem cua xa hoi la phai kien tao mot nen giao duc that su binh dang va cong bang, tao moi dieu kien thuan loi cho su hoc tap cua moi cong dan.

Tu triet ly co ban do ma tim ra phuong huong giai quyet moi van de cu the khac, ve to chuc he thong giao duc quoc dan, ve qui dinh va hien dai hoa cac chuong trinh, noi dung, phuong phap day va hoc, ve phan bo ngan sach cho giao duc, ve quan ly va dieu hanh su phat trien cua nen giao duc...

Toi rat co an tuong voi cach lam va nhung thanh qua da dat duoc cua nen giao duc Phan Lan, mot dat nuoc khong lon o Bac Au. Phan Lan co hoan canh tuong doi gan voi ta, da tung co nhung kho khan ben trong, ben ngoai giong ta, von cung xuat phat tu tinh trang mot nuoc nong nghiep, nhung nho chu trong phat trien mot nen giao duc binh dang va vi con nguoi mot cach doc dao ma chi qua may thap nien cuoi the ky 20 da nhanh chong vuon len dung vao hang dau cac nuoc cong nghiep phat trien. Rieng ve giao duc, qua ba ky thi vua qua cua PISA da gan nhu lien tuc dung dau mot cach tuyet doi trong so hang chuc nuoc du thi tren khap the gioi, trong do co tat ca cac nuoc cong nghiep phat trien (2).

Tinh gian chuong trinh de bot “ngoi nham lop”


TIN LIEN QUAN
Giao duc thi chi moi de cap den nhung nguyen ly chung, nhung yeu cau co ban doi voi san pham cua nen giao duc, con the hien nhung nguyen ly chung do thanh ra chuong trinh, noi dung day va hoc nhu the nao thi con la mot khoi cong viec khong lo, doi hoi nhieu cong suc va tam huyet.

Nhan thuc duoc dieu do, trong nhieu nam qua, nganh giao duc nuoc ta da tap hop duoc mot doi ngu dong dao cac nha khoa hoc va giao duc da va dang nghien cuu soan thao bo chuong trinh cho cac bac hoc.

Doi voi bo chuong trinh va sach giao khoa o cap hoc pho thong, tinh cap nhat va hien dai hoa cua noi dung cac chuong trinh va sach giao khoa do la khong the phu nhan. Tuy nhien, tinh nang ne, “qua tai” cua nhieu chuong trinh day va hoc trong do cung la mot yeu to can thua nhan.

Co phai vi the ma khap noi, HS va ca cac thay co giao van khong ngot keu ca ve khoi luong hoc qua nang, nhieu HS vi khong theo noi, thi khong dat yeu cau den noi phai gian lan “ngoi nham lop”? De roi de thuc hien lenh “noi khong voi ngoi nham lop” cua Bo truong Bo GD-DT, hang tram nghin hoc sinh khap ca nuoc phai chiu phat xuong lop. Do da la nguyen nhan chinh khien nhieu HS phai bo hoc trong vai ba thang gan day.

Mot nen giao duc binh dang va vi dan lieu co the dung dung nhin hang van hoc sinh phai bo hoc nua chung nhu vay duoc khong? Ro rang o day co van de qua tai cua chuong trinh hoc ma ta can tim cach tinh gian de giai quyet.

Van de tinh gian can duoc xem xet doi voi tung bo mon, va do co su lien ket giua cac bo mon nen cung can duoc xem xet trong su lien ket tong the giua nhieu bo mon voi nhau, tuc la trong tong the cua ca chuong trinh hoc. Va tu yeu cau tinh gian trong tong the mot chuong trinh hoc lai dan den viec can xac dinh ro muc dich hoc doi voi chuong trinh do.

Toi co doc tai lieu ve “Chuong trinh danh gia HS quoc te” (PISA - programme for international student assessement) cua To chuc cac nuoc cong nghiep phat trien (OECD) dua ra va thuc hien tu khoang muoi nam nay. Chuong trinh giao duc trong truong pho thong thuong gom rat nhieu bo mon, nhung cac tieu chi de danh gia trong PISA thi, nhu trong ky thi 2006, duoc qui ve 4 loai nang luc chu yeu ma nha truong pho thong phai giao duc cho HS la: nang luc doc hieu, kha nang toan hoc, hieu biet ve khoa hoc tu nhien, va nang luc xu ly tinh huong (3).

Nhu vay, chat luong hoc tap cua mot HS khong phai duoc danh gia bang viec thuoc duoc nhieu kien thuc tu het mon nay den mon khac, ma duoc danh gia bang viec dat duoc diem cao ve 4 tieu chi co tinh tong hop tao nen cac nang luc hieu biet va van dung kien thuc ke tren.

Gia su trong vai nam toi, ta cung muon cho hoc sinh ta tham gia de duoc danh gia theo PISA, thi chac ta khong the tiep tuc day HS cua ta theo cach nhoi nhet cho that day bo kien thuc ma phai cai cach chuong trinh de day HS co duoc, chang han, 4 loai nang luc co tinh tong hop ke tren.

Khong chap nhan co phan hoa truong cong!


Co phan hoa truong cong de dan den thay doi muc tieu hoat dong cua truong. Anh: LAD
Co phan hoa truong cong de dan den thay doi muc tieu hoat dong cua truong. Anh: LAD
Hai van de cung dang gay xon xao du luan trong thoi gian gan day la ve chu truong tang hoc phi doi voi cac cap hoc, va van de co phan hoa cac truong dai hoc va cao dang cong lap.

Theo qui dinh cua Hien phap, duoi che do ta, hoc tap la quyen loi va nghia vu cua moi cong dan, giao duc pho cap la cuong bach va la mien phi. Luat Giao duc 2005 qui dinh “giao duc tieu hoc va giao duc THCS la cac cap hoc pho cap” (dieu 11). Nhu vay, le ra khong con gi phai ban cai ve viec khong thu hoc phi doi voi cac cap hoc tu THCS tro xuong o cac truong cong lap.

Con doi voi cac cap hoc tu THPT tro len, toi rat hoan nghenh y kien cua Dai tuong Vo Nguyen Giap trong bai viet gan day “Doi moi co tinh cach mang nen giao duc va dao tao cua nuoc nha” (4): Can nghien cuu ky mot che do hoc phi theo huong khong tang ma giam dan, tien toi bo hoc phi o cap pho thong, roi tien den bo hoc phi o cap dai hoc.

Trong nhieu nam qua, tuy con ngheo nhung nha nuoc ta da co gang nhieu trong viec tang lien tuc ngan sach chi cho giao duc va dao tao, chiem den 20% tong chi ngan sach nha nuoc va chiem 9,2% GDP cua ca nuoc, tuc vao khoang 67 ngan ty dong trong nam 2007, va du kien tang len hon 72 ngan ty dong nam 2008.

Voi nguon kinh phi do, va voi cach chi tieu cua “con nha ngheo” thi neu duoc nghien cuu ky, toi nghi rang ta hoan toan co the thuc hien trong he thong cong lap viec mien phi doi voi cac cap hoc pho cap va “giam dan tien den bo hoc phi o cac cap THPT va DH”.

Ve viec co phan hoa mot so truong DH va CD cong lap cung vay. Theo quy dinh cua hien phap va phao luat, tinh chat cua nen giao duc nuoc ta la nen giao duc cua mot che do XHCN, nghia la mot nen giao duc vi cong ich, co muc tieu la dao tao con nguoi VN phat trien toan dien, co nhan cach, pham chat va nang luc cong dan, dap ung yeu cau cua su nghiep xay dung va bao ve To quoc (5).

Nha nuoc co trach nhiem to chuc he thong cac nha truong (cong lap) de thuc hien nhiem vu do, dong thoi cung qui dinh quyen cua cong dan duoc mo truong tu de cung tham gia cong viec giao duc.

Nhu vay, nha truong cong lap la to chuc giao duc chu chot cua nha nuoc, do nha nuoc lap ra de thuc hien nhiem vu giao duc cong ich cua quoc gia. Khong the chap nhan viec co phan hoa, tuc thuong mai hoa, de cac nha dau tu tu nhan co the bang viec gop co phan ma can thiep vao viec thay doi muc tieu (nhu dua vao muc tieu vi loi nhuan) va noi dung hoat dong cua nha truong duoc.

Nha truong cong lap co the chap nhan, tham chi keu goi, su dong gop tu nguyen cua cac to chuc va ca nhan ung ho nha truong, nhung viec gop co phan de lap truong thi nen nhuong hoan toan cho khoi ngoai cong lap!

Nhan day toi cung muon de nghi them rang nha nuoc, ma cu the la Bo GD-DT, can som co cac van ban qui dinh vi tri, chuc nang, va qui che hoat dong cho cac nha truong ngoai cong lap de cac truong do duoc huong cac quyen loi chinh dang, dong thoi co nhung dong gop tich cuc cua minh vao su nghiep giao duc chung.

1. Xem Luat Giao duc 2005.

2. Xem website http://www.pisa.oecd.org/document, dac biet ve ky thi cua PISA nam 2006.

3. Bai da dang trong bao Tuoi tre, va duoc dang lai trong tap “Nhung van de giao duc hien nay. Quan diem va giai phap”, trang 11-21, NXB Tri thuc, Ha Noi 2007.

4. Xem Nguyen Ngoc. Giao duc o nuoc ta hien nay, di ra bang con duong nao? va Lai xon xao chuyen triet ly giao duc, trong tap “Nhung van de giao duc hien nay. Quan diem va giai phap”, trang 261-281, NXB Tri thuc, Ha noi, 2007

5. Xin tham khao tai lieu qua cac website cua PISA va Finland tren Internet; ve tai lieu bang tieng Viet, co mot bai gioi thieu rat hay va chua nhieu thong tin cua tac gia Nguyen Thanh Huy voi dau de “PISA va Giao duc Phan Lan”, toi khong ro da dang o dau, nhung toi nghi rang co the tim doc duoc bang cach lien he voi tac gia qua dia chi email: Dia chi email nay dang duoc bao ve khoi chuong trinh thu rac, ban can bat Javascript de xem no



Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.