Duyen tham miet Hau Giang

Thứ hai, 19 Tháng hai 2007, 09:01 GMT+7

//


Duyen tham miet Hau Giang
Di tren song Cai Lon la ranh gioi cua cac tinh Bac Lieu, Ca Mau, Hau Giang, Kien Giang va Soc Trang, mot an tuong qua lon dap vao mat: dua nuoc giao du kin doi bo song va bat ngan den tan chan troi. Di mot doan song, dai 5-7 cay so, thinh thoang moi thay mot chom nha la hien ra. Con lai la xanh tham, ngut ngan la dua nuoc. Qua la mot vuong quoc la dua nuoc.

Nghiep chuong voi dua

Di tren song trong mot buoi sang co gio bac se lanh, toi ngam nghi: “Nguoi ta noi bieu tuong cua lang que Viet Nam la luy tre lang, nhung voi cu dan vung nay va ca miet Hau Giang (tinh tu huu ngan song Hau do ve mui Ca Mau), la mot rang dua nuoc ven song, mot dang thon nu cheo xuong, vai mai la diu hiu co khoi lam chieu lung lo. Hinh anh do di vao tho ca, di vao long nguoi Hau Giang ma du ho co di nam non bay nui cung dau dau ngong ve.

Khong phai chi co tren song Cai Lon ma khi cano di vao cac xa Vinh Loc, Ninh Thanh Loi, Ninh Hoa... cua hai huyen Phuoc Long va Hong Dan, dua nuoc cung moc nhieu nhu the. Chung day dac o bo kenh, nhanh rach, tham chi o bien trang, sau hau dat..., chung moc bat cu noi dau co nuoc du do la nuoc ngot hay nuoc man. Cac loai cay khac tan heo co mua, con dua nuoc thi sung man quanh nam va song duong nhu khong co tuoi. Bat dau la mot bo chan (con goi la bup dua) den, vung chai, sau do la nhung tau la xanh lat lay trong gio som, diu dang nhu nhung thieu nu. Duoi chan dua la vo so loai: chim, co, oc len, ba khia, cua bien, nhai, chon... The cho nen nguon loi tu tan rung dua nuoc cung rat lon.

Ghe xa Ninh Hoa, mot vung dat co nhieu dia danh nghe rat la tai: Ta Oc, Ta Xi, Ta Beng... va co le day la xa vung sau vung xa khong con noi nao de sau va xa hon nua. Dia ban kenh rach chang chit, nha thi diu hiu thua thot va rat nhieu nha lop bang la dua nuoc. Quang canh toan la la dua nuoc, trong buon va ngheo nhu chung ta di vao mot vung nong thon cach day vai chuc nam... Toan xa co den hon 700ha la dua nuoc.

Anh To Van Truc - chu tich UBND xa - dan toi ve ap Vinh An, noi truoc day co den 100ha dat la, de toi tham nhap doi song cua nguoi lam nghe khai thac la dua nuoc. O ap Vinh An nghe khai thac la dua nuoc la mot nghe chinh, con truoc ca nghe ruong. Thuc hien mua ruong tu thang tu den thang muoi am lich, nguoi ta buoc vao lam nghe khai thac la dua den sa mua moi quay lai ruong. Co den 80-90% ho gia dinh lam nghe khai thac la. Dan ong, trai trang don la, xe ra phoi; dan ba, con nit thi cham la “vang bac” hay la de lop nha hoac di che lat dua, lat ma... ban cho ghe thuong ho.

Toi vao mot ngoi nha co hai co thon nu dang cham la. Ho la hai chi em ruot Le Thi Hong Tham va Le Thi Hong Phuong. Doi ban tay cua hai co deu den dua va coi coc vi nhua dua nuoc bam, vi song dua nuoc lam chi chit lo cho nham nho. Toi hoi: “Lam nghe nay thu nhap co kha khong?”. Mot co bao: “Lay cong lam loi thoi anh oi. Tui em cham la suot ngay cung chi duoc 17.000-18.000 dong/nguoi. Nhung vi la nha, de ban la tho re hon”. La tho thoi gia hien nay mot thien (1.000 tam) la 1 trieu dong, chi phi don phoi het 200.000 dong, moi cong la dua nuoc thu hoach tinh ra so voi lam ruong thi thap hon phan nua.

Ba me cua hai co gai hon 70 tuoi them vao cau chuyen cua chung toi bang giong tram buon, dai khai cau chuyen cua ba nhu sau: O xu nay nguoi ta chat bo la dua nuoc de lam ruong va trong tram rat nhieu vi dua nuoc lam cuc qua ma loi khong bao nhieu. The nhung gia dinh ba va ca xu nay phai sinh song, keo dai viec lam nghe la dua nuoc nhu la mot nghiep chuong. Cai nghiep chuong nay khong phai chi co o Ninh Hoa ma ca miet Hau Giang - nhung noi co la dua nuoc - va no von co can nguyen, do la mot nghe cua the he truoc truyen cho the he sau, va nguoi miet Hau Giang cang lon tuoi lai cang luu luyen.

Vuong van nhung hoai niem


Duyen tham miet Hau Giang

Nhac moi nho gia dinh toi cung da phai nuong nho dam la dua nuoc vao nhung luc ngat ngheo nhat. Do la vao nam 1970, chien tranh vo cung ac liet, ba ma toi dat diu ba dua con den xu nay (que toi bay gio) lap nghiep. Hoi do o day la mot dam la toi troi. Ba toi don rung cat mot can nha ma tru may cay cot, keo, don tay... ra tat ca deu duoc lam tu la dua nuoc nhu: vach, phen, buong, rem cua... Tuy do la mot ngoi nha mai la don so nhung da che mat cho toi suot thoi tuoi tho. Toi nho den xot xa ma toi lan ngup cay lua den do den trong nhung chieu mua toi dat, tren lung la tam la cham che mua nang cho doi lam lu. La dua nuoc khong chi de lam nha ma con duoc dung che tac nhung cong cu phuc vu trong sinh hoat nhu mang xoi, gau muc nuoc...

Tham chi nha ngheo, khong co tien mua ban, tu... ba toi con lay song la dua nuoc ben lai lam ban an com, giuong ngu; lay be la cham “ca vun” dung quan ao, cham “ca bet” dung gao, muoi. Trong nha con nhieu thu duoc lam bang la dua nuoc nhu gio xach, cai quat, bo dung lua... Con nit o que toi 7-8 tuoi da biet that gio de dung com di an khi giu trau tren dong xa. Com ma dung trong chiec gio ay thi co mui thom that dac biet. Co le o nong thon khong ai khong biet banh la dua, con toi nho hoai chiec banh la ngay be. Do la mot loai banh duoc lam bang bot gao nan mong dinh tren chiec la dua nuoc, dem hap chin roi go ra cho vao dia tron voi nuoc cot dua, mot it goi dua leo va chan nuoc mam chua len. Mon an don gian ay trong thuo dat nuoc ngheo, ly loan, tre con doi khat, da deo bam suot cuoc doi toi.

Gio day cong nghiep phat trien, cac san pham phuc vu doi song con nguoi dan thay the nhung cong cu duoc lam tu la dua nuoc. The cho nen dien tich la dua nuoc bi thu hep dan. Nhu xa Ninh Hoa gio chi con 190ha; con o cac tinh Ca Mau, Bac Lieu... dien tich giam bao nhieu thi khong ai biet. Dieu do chung to rang nguoi ta khong con quan tam den su ton vong cua cay dua nuoc. Au do cung la mot qui luat cua su phat trien.

Tuy nhien, nhung nguoi lon len tu “van hoa la dua nuoc” thi ngam ngui lam. Toi co mot nguoi co ruot da hon 90 tuoi, ca doi co lam lu ben dam la dua nuoc. Nam ngoai nguoi con thu hai cua co o Sai Gon ve cat cho mot can nha tuong khang trang. Anh bao: “Dam la ven song khong con xai nua don bo di de giai phong mat tien cho nhung nguoi di tren song nhin thay ngoi nha moi”. Co toi cu tuyet. Da the ba con bao chau noi cat cho mot cai choi lop la dua nuoc roi thuong xuyen ra do o. Ai hoi, co bao: “O nha la quen roi, no mat lam”. Toi biet co noi cho qua le chu ton lanh bay gio cung mat lam, van de la nguoi gia hay vuong van nhung hoai niem thoi tam man.

Ma nao chi co nhung nguoi gia, moi lan ve que, chieu chieu ra ngoi nhin rang dua nuoc ven song toi bong thay thap thoang cuoc doi lam lu cua ba ma toi trong can nha la don so ngay cu, thay tuoi tho nhoc nhan cua minh, roi ua nuoc mat, nhan ra cai nghia lon lao cua cay dua nuoc...

Khi khai quat cac di chi van hoa Oc Eo tai chan nui Ba The (An Giang), nguoi ta phat hien cach day 1.000 nam cu dan vung nay da biet che tac cay dua nuoc lam nha o va cac dung cu phuc vu doi song con nguoi. Cach nay hon 300 nam, nguoi Viet, nguoi Hoa... vao khan hoang Nam bo lap tuc ke thua kinh nghiem su dung cay dua nuoc. Chinh quyen thoi khan hoang da coi trong vi tri cua cay dua nuoc.

Trinh Hoai Duc viet trong Gia Dinh thanh thong chi rang khi do nguoi ta goi dua nuoc la “gia dip Tho” va chinh quyen phong kien da co chinh sach thu thue han hoi. Con nhung nguoi khan hoang phan lon la nhung nguoi co kho, ngheo kho nen ho phai dua vao thien nhien, vao kinh nghiem song cua nguoi ban dia ma song.

PHAN TRUNG NGHIA

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.