VietTrung va duong bien gioi phap ly cong bang huu nghi

Thứ sáu, 02 Tháng một 2009, 11:21 GMT+7

Vao nhung giay phut giao thua chao nam moi 2009, cac luc luong tham gia phan gioi cam moc Viet - Trung co the tu hao bao cao voi To quoc Viet Nam yeu quy da hoan thanh nhiem vu duoc lanh dao Dang va Chinh phu hai nuoc giao pho: ket thuc phan gioi, cam moc bien gioi dat lien Viet - Trung trong nam 2008.

Day la quyet tam da duoc lanh dao Dang va Chinh phu hai nuoc nhieu lan khang dinh va cung la thanh qua 17 nam no luc giai quyet bien gioi Viet Nam - Trung Quoc.

Su kien lich su trong dai

Viec hoan thanh phan gioi cam moc (PGCM) trong nam 2008 la su kien lich su trong dai cua quoc gia va dan toc, co y nghia chien luoc trong viec xay dung va bao ve To quoc XHCN. Lan dau tien trong lich su hai nuoc doc lap, co chu quyen co duoc mot duong bien gioi ro rang, duoc danh dau bang cac cot moc hien dai, hoanh trang, thuan tien cho quan ly.


Thu truong Ngoai giao, Truong doan dam phan Chinh phu Viet Nam Vu Dung va nguoi dong nhiem Trung Quoc Vu Dai Vy ky bien ban luc 2h5’ ngay 1/1/2009. Anh: NHT


Voi ket qua nay chung ta da co ban giai quyet duoc hai van de lon ve bien gioi lanh tho trong quan he hai nuoc Viet Nam - Trung Quoc (dat lien va Vinh Bac Bo), tao dieu kien tap trung giai quyet cac van de tren Bien Dong, tang cuong su tin cay giua hai ben, thuc day quan he hai nuoc, mo ra co hoi moi cho cong cuoc phat trien cua moi nuoc, dac biet la tao dieu kien cho cac dia phuong bien gioi hai ben mo rong hop tac, phat trien kinh te, tang cuong giao luu huu nghi; tao tien de vung chac de xay dung bien gioi Viet - Trung thanh duong bien gioi hoa binh, huu nghi, on dinh lau dai.

Bien gioi tren dat lien Viet Nam - Trung Quoc dai khoang 1.406km tiep giap giua 7 tinh cua Viet Nam tu Tay sang Dong la Dien Bien, Lai Chau, Lao Cai, Ha Giang, Cao Bang, Lang Son va Quang Ninh voi tinh Van Nam va khu tu tri dan toc Choang - Quang Tay cua Trung Quoc.

Duong bien gioi nay da duoc hinh thanh qua qua trinh lich su hang nghin nam va ton tai mot cach tuong doi on dinh ke tu khi Viet Nam gianh duoc doc lap sau nghin nam Bac thuoc. Tap chi Geographer so 38 cua Vu Tinh bao va Nghien cuu Bo Ngoai giao Hoa Ky ngay 29/10/1964 viet: "Sau hon 10 the ky bi do ho, nam 939 Bac Ky pha vo ach do ho cua Trung Quoc va thanh lap Vuong quoc Dai Co Viet... nha nuoc moi nay da bao ve duoc nen doc lap cua minh... mot duong bien gioi gan giong nhu ngay nay duong nhu da ton tai giua hai quoc gia cach day 10 the ky".

Tuy nhien, bien gioi Viet - Trung mang tinh khai niem bien gioi vung, chua phai la duong bien gioi duoc PGCM, danh dau bang mot he thong moc gioi chinh xac. Cong uoc 26/6/1887 va Cong uoc bo sung 20/6/1895 giua Chinh phu Phap (nhan danh Viet Nam) va Trieu dinh Man Thanh Trung Quoc la cac van ban phap ly quoc te dau tien xac dinh bien gioi giua Viet Nam va Trung Quoc. Co so cua hai cong uoc nay duoc dua tren duong bien gioi lich su von co da ton tai tu lau doi giua hai nuoc Viet Nam - Trung Quoc truoc khi Phap xam luoc Viet Nam, the hien thanh qua lich su cua cuoc dau tranh dung nuoc va giu nuoc cua nhan dan Viet Nam.

Duong bien gioi do da duoc cu the hoa tren thuc dia bang mot he thong moc quoc gioi (341 moc) tu Mong Cai den bien gioi Lao - Trung. Tuy nhien cac cong uoc nay cung ton tai nhieu han che nhu loi van cong uoc mo ta don gian, khong ro rang, khong phu hop voi thuc dia, ban do ty le nho, nhieu dia danh, khu vuc khong the hien nhu bai Tuc Lam, Tai Xec, Dau Got, nhieu khu vuc chua duoc PGCM hoac cam moc qua thua. Ngoai ra, qua hon tram nam, he thong moc cung bi hu hai, xe dich, pha huy do chien tranh va thoi gian.

Ngay sau khi gianh duoc doc lap, ngay 2/11/1957, Ban Bi thu TU Dang Lao dong Viet Nam da gui thu cho Ban Chap hanh TU Dang Cong san Trung Quoc de nghi hai ben ton trong duong bien gioi lich su do hai cong uoc Phap - Thanh 1887 va 1895 de lai va giai quyet moi tranh chap co the thong qua thuong luong hoa binh. Buc thu nhan manh: "Van de quoc gioi la mot van de quan trong can giai quyet theo nhung nguyen tac phap ly dang co hoac duoc xac dinh lai do Chinh phu hai nuoc quyet dinh".

Thang 4/1958, Trung uong Dang Cong san Trung Quoc tra loi dong y voi de nghi cua phia Viet Nam, ton trong hien trang duong bien gioi lich su duoc Cong uoc 1887 va 1895 xac lap. Day la thang loi quan trong cua quan he Trung - Viet trong boi canh nuoc Trung Quoc moi khong chap nhan cac hiep uoc bien gioi duoc coi la bat binh dang khi Trung Quoc phong kien phai ky voi cac nuoc thuc dan. Tuy nhien do chien tranh chong My, hai nuoc da khong co dieu kien hoan thien chat luong duong bien gioi.


Thu tuong Nguyen Tan Dung tai don bien phong Tuc Lam, Quang Ninh. Anh: NHT

Dam phan ve bien gioi Viet - Trung lan thu nhat chi duoc bat dau tai Bac Kinh ngay 15/8/1974. Cuoc dam phan lan thu hai dien ra tu 7/10/1977 den thang 6/1978. Dam phan lan thu ba duoc noi lai tai Ha Noi tu ngay 18/4/1979. Phia Viet Nam da dua ra de nghi 3 diem, trong do diem 3 neu ro: "Viec giai quyet cac van de bien gioi, lanh tho giua hai nuoc tuan theo nguyen tac ton trong nguyen trang duong bien gioi do lich su de lai va da duoc hoach dinh boi cac Cong uoc 1887 va 1895 do Chinh phu Phap va nha Thanh ky, va da duoc phia Viet Nam va phia Trung Quoc dong y chap nhan".

Sau khi binh thuong hoa quan he, dam phan ve bien gioi lanh tho giua Viet Nam - Trung Quoc lan thu tu bat dau tu thang 10/1992. Ngay 19/10/1993, hai doan dam phan Chinh phu da ky Thoa thuan ve nhung nguyen tac co ban giai quyet van de bien gioi lanh tho giua Viet Nam – Trung Quoc, phan noi ve bien gioi tren bo quy dinh: "Hai ben dong y can cu vao Cong uoc hoach dinh bien gioi ky giua Trung Quoc va Phap ngay 26 thang 6 nam 1887 va Cong uoc bo sung Cong uoc hoach dinh bien gioi ngay 20 thang 6 nam 1895 cung cac van kien va ban do hoach dinh va cam moc bien gioi kem theo da duoc Cong uoc va Cong uoc bo sung noi tren xac nhan hoac quy dinh, cung nhu cac moc quoc gioi cam theo quy dinh, doi chieu xac dinh lai toan bo duong bien gioi tren bo giua hai nuoc Viet Nam - Trung Quoc".

Dam phan lan thu tu la cuoc dam phan dai nhat (7 nam) tren nhieu dien dan (cap Chinh phu - 6 vong, cap chuyen vien - 16 vong, khong ke cac vong cap ky thuat ...). Ket qua hai ben da ky Hiep uoc hoach dinh bien gioi dat lien ngay 30/12/1999.

Trong qua trinh dam phan, hai ben da so sanh cac Cong uoc Phap - Thanh, van ban phap ly va ban do kem theo. Gan 900km tren tong chieu dai bien gioi khoang 1.350km (do tren bo ban do the hien duong bien gioi chu truong cua hai ben) nhan thuc cua hai ben trung nhau, tuc la khong co tranh chap. Khoang 450km con lai, tuc la 33% tong chieu dai duong bien gioi, khong co van ban, hoac van ban va ban do chua ro rang nen nhan thuc hai ben co khac nhau, duoc chia thanh 289 khu vuc (voi tong dien tich khoang 231km2), trong do: 74 khu vuc khac nhau vi ly do ky thuat ve chong lan len nhau, duoc goi la khu vuc A; 51 khu vuc vi ly do ky thuat hai ben deu chua ve toi, goi la khu vuc B. Cac khu vuc loai A va B co dien tich khong lon, chi khoang 5 km2; 164 khu vuc co tranh chap, hoac co nhan thuc khac nhau ve huong di cua duong bien gioi, goi la khu vuc C (rong khoang 227km2). Cac cuoc dam phan chu yeu tap trung vao viec xu ly 164 khu vuc C nay.

Cang ve cuoi, dam phan cang kho khan, cang thang

Hiep uoc 1999 da ghi nhan ket qua, quy thuoc khoang 114,9 km2 cho Viet Nam (gom 112,3km2 thuoc khu vuc C; 2,6km2 thuoc khu vuc A va B) va khoang 117,2 km2 thuoc Trung Quoc (trong do co 114,8 km2 thuoc khu vuc C; 2,4 km2 thuoc khu vuc A va B). Day la mot ket qua cong bang, hai ben co the chap nhan va la co so phap ly quan trong de hai ben tien hanh PGCM tuc chuyen duong bien gioi tu loi van Hiep uoc 1999 va ban do ra thuc dia, mot cach chinh xac, ro rang va danh dau bang mot he thong moc gioi chinh quy hien dai.

Day la mot cong trinh trong diem quoc gia, co khoi luong cong viec lon, noi dung lien quan den nhieu chuyen nganh ky thuat, phap ly, quan ly, bao ve... cua cac bo, nganh Trung uong 7 tinh bien gioi Viet - Trung va 2 tinh bien gioi Trung - Viet. Cong viec duoc thuc hien trong thoi gian dai va co tinh song phuong tai thuc dia trong dieu kien kho khan ve dia hinh (nhieu nui cao tren 1000 - 2000m), co so ha tang, giao thong kem phat trien va xa cac khu dan cu, nhieu noi khong co duong di lai, bom min, vat no nhieu, khi hau phuc tap, mot so khu vuc dan cu dan xen nhau va dan cu bien gioi co nhieu quan he huyet thong, dong ho, qua lai voi nhau tu lau doi.

Thang 12/2001, hai ben cam cot moc dau tien tai cua khau Mong Cai - Dong Hung. Toan tuyen bien gioi duoc chia thanh 12 doan, giao cho 12 nhom PGCM phu trach. Tu thang 10/2002, hai ben dong loat trien khai PGCM tren toan tuyen bien gioi Viet - Trung. Voi phuong cham “de truoc, kho sau” den nam 2007, hai ben da xac dinh duoc gan 70% vi tri moc gioi. Cac khu vuc ton dong deu la cac khu vuc kho, nhay cam, co lich su tranh chap lau doi. Hai ben gap nhieu kho khan trong giai quyet cac mau thuan giua loi van voi ban do dinh kem Hiep uoc, giua ban do voi thuc dia va su khong ro rang cua mot so tu ngu trong Hiep uoc nhu “phia Nam”, “me”, “xuong khe ”…

Con lai 109 khu vuc, phan lon la cac khu vuc loai C voi khoang 600 moc chua xac dinh vi tri, chua cam. Tu dau nam 2008, UBLH va Doan dam phan Chinh phu da truc tiep trao doi giai quyet, giao ket qua cho cac nhom PGCM thuc hien. Hai ben da tien hanh 10 vong dam phan UBLH, 5 vong dam phan va gap dac biet cua 2 truong doan dam phan Chinh phu, vong ngan nhat keo dai 9 ngay, vong dai nhat 23 ngay, phien hop dai nhat 31 gio lien. Cang ve cuoi, dam phan cang kho khan, cang thang. Cac luc luong PGCM cua ta da co nhung no luc het suc to lon ca tren ban dam phan va tren thuc dia. Lanh dao Chinh phu da sau sat ra tan thuc dia thi sat, chi dao. Pho Thu tuong kiem Bo truong Ngoai giao Pham Gia Khiem da ra thac Ban Gioc thang 10/2008, Thu tuong Nguyen Tan Dung ra tan cua song Bac Luan thang 12/2008.

Hai ben da cung thoa thuan va ap dung sang tao nguyen tac “ca goi” de giai quyet cac khu vuc ton dong voi muc dich tim giai phap tong the, cong bang, hop ly, hop tinh, hai ben co the chap nhan duoc. Noi dung chinh cua nguyen tac nay la giai quyet tren co so can bang loi ich va dien tich, bien gioi di qua tat ca cac moc cu, dau tich lich su, han che den muc thap nhat anh huong den doi song cua cu dan bien gioi. Hai ben da lan luot chia cac khu vuc ton dong ra thanh nhieu goi, moi goi giai quyet theo mot so nguyen tac nhat dinh nhu goi 11+1 moc cu, goi cac khu vuc trong C, ngoai C, goi “ cac cua khau” Tra Linh, Po Peo, Tan Thanh, Huu Nghi (duong bo va duong sat), Chi Ma, “goi song suoi”, goi cac khu vuc dac thu” va “goi thac Ban Gioc va cua song Bac Luan”.

Hai ben da trao doi mot cach thang than de di den ket qua cong bang, ton trong loi van va tinh than cua Hiep uoc 1999, nhat la tai cac khu vuc nhay cam doi voi du luan trong nuoc va quoc te. Tai cua khau Huu Nghi, duong bien gioi di qua Km0, moc 19 cu cua Phap va diem cach diem noi ray 148m ve phia Bac. Tai khu vuc thac Ban Gioc, theo quy dinh cua Hiep uoc 1999, luat phap va thong le quoc te, duong bien gioi di theo trung tuyen dong chay phia Nam con Po Thoong, hai ben da dieu chinh duong bien gioi di qua con Po Thoong, qua dau tich tram thuy van xay dung nhung nam 1960, quy thuoc 1/4 con, ½ thac chinh va toan bo thac cao cho Viet Nam.

Tai cua song Bac Luan, bien gioi quy thuoc ¾ bai Tuc Lam va 1/3 bai Dau Got cho Viet Nam, ¼ Tuc Lam va 2/3 bai Dau Got cho Trung Quoc, va thiet lap khu giao thong thuy tu do cho nhan dan dia phuong su dung luong hai ben bai Tuc Lam va Dau Got. Tai khu vuc Hoanh Mo, duong bien gioi di giua ngam nhu tu truoc den nay chu khong theo trung tuyen dong chay qua cong moi do Trung Quoc xay dung nhung nam 1960. Khu vuc mo ma o moc 53 - 54 cu (Cao Bang) duoc giu lai cho nguoi dan Viet Nam mac du hai ben co nhan thuc khac nhau ve quy dinh cua Hiep uoc 1999 ve bien gioi khu vuc nay di theo chan nui. Khu vuc rung hoi nguoi dan Trung Quoc trong gan bien gioi Quang Ninh duoc bao luu cho phia Trung Quoc.

Theo Hiep uoc 1999, duong bien gioi cat ngang qua ban Ma Ly San (gom 05 ho, 35 khau thuoc tinh Ha Giang) va khu 13 noc nha cua nguoi dan Trung Quoc gan Lang Son, hai ben hoan doi cho nhau tren co so can bang dien tich, khong xao tron doi song dan cu. Cac chot quan su cua Trung Quoc tren bien gioi da duoc do bo toan bo v.v… Nhieu khu vuc tranh chap hang the ky nhu Chi Ma, Tra Linh, Soc Giang… da duoc giai quyet thoa dang, dap ung nguyen vong va mong moi cua nhan dan hai nuoc.

Ket qua dam phan da theo dung cac nguyen tac chi dao cua lanh dao cap cao: Can cu theo Hiep uoc bien gioi tren dat lien giua nuoc CHXHCN Viet Nam va nuoc CHND Trung Hoa ky nam 1999, xuat phat tu loi ich co ban cua nhan dan hai nuoc va viec phat trien quan he truyen thong huu nghi Viet - Trung, hiep thuong huu nghi, thang than, chieu co thich dang den cac moi quan tam cua nhau, co gang het suc giam thieu nhung anh huong tieu cuc den doi song san xuat cua nguoi dan vung bien gioi hai nuoc, tim giai phap hai ben deu chap nhan duoc, hoan thanh cong tac phan gioi cam moc tren toan tuyen bien gioi dat lien giua Viet Nam va Trung Quoc trong nam 2008 nhung khong non nong, voi va.

Thanh qua co duoc la nho su quan tam va chi dao sat sao cua lanh dao cap cao hai nuoc va nhung no luc khong met moi cua hai doan dam phan cap Chinh phu cung nhu cac chuyen gia, dai dien cua cac nganh huu quan va cac tinh co chung bien gioi. Day cung la thanh qua cua tinh than giu vung nen doc lap tu chu cua dat nuoc, nam vung va van dung linh hoat luat phap quoc te, tham khao y kien va tao su dong thuan cua moi con dan dat Viet trong va ngoai nuoc, tiep thu kinh nghiem giai quyet hoa binh cac tranh chap cua cac nuoc khac. Ket qua nay la su the hien sinh dong cua moi quan he doi tac hop tac chien luoc toan dien Viet Nam - Trung Quoc theo phuong cham 16 chu va tinh than 4 tot, cung la su dong gop tich cuc doi voi hoa binh, on dinh va phat trien o khu vuc.


Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.