Thien tai va nhung doi thay buc tranh chinh tri

Thứ bảy, 27 Tháng ba 2010, 04:07 GMT+7

Ngay sau moi tran thien tai lon, khung canh mo ra sau do co kha nang lam thay doi toan bo tinh hinh chinh tri cua nuoc chiu anh huong.

Kich ban nay da tai hien nhieu lan, o nhieu quoc gia khac nhau, du dien bien chua bao gio giong nhau hoan toan. Sau tran dong dat manh tai Chile, hay xem chinh phu - ca chinh phu vua man nhiem va chinh phu moi len cam quyen - da phan ung ra sao de thay tran dong dat cuoi cung lam thay doi buc tranh chinh tri cua nuoc nay nhu the nao ve lau dai.


Cuu tong thong Chile Michelle Bachelet nhin xuong nhung can nha do sau tran dong dat tai Concepcion ngay 27/2/2010 (Anh: AP)
Cuu tong thong Chile Michelle Bachelet nhin xuong nhung can nha do sau tran dong dat tai Concepcion ngay 27/2/2010. Anh: AP

Cho du tham hoa co ap den noi dau thi kich ban deu bat dau voi su bat ngo, dau xot va roi den long trac an. Sau do, moi chuyen chuyen huong ve phia nhung toan tinh chinh tri lanh lung ve nhung gi cac nha lanh dao quoc gia da lam de giai quyet hau qua.

Ngay ca truoc khi tinh trang khan cap bat dau nga sang nhung trang den toi, thi loi ca ngoi hay chi trich cac quan chuc lanh dao da bat dau duoc lan truyen tren duong pho va truyen thong. Vao luc tran dong dat, song than, hay con bao duoc ghi vao cac sach vo lich su, thi boi canh chinh tri o do co the thay doi hoan toan.

Tai hoa tu su noi gian cua thien nhien truoc tien ap xuong nhung nan nhan truc tiep - nguoi mat mang, ke mat nha cua, vat nuoi. Cuoi cung, nhung gi dien ra sau do lam thay doi ca so phan nhung nhan vat chinh tri chu chot va cuoc tim kiem su ung ho tu dan chung cua ho.

Mat dat rung chuyen tai Chile vao thoi diem het suc nhay cam: Ngay 27/2, chua day hai tuan truoc khi Tong thong Michelle Bachelet, theo ke hoach, se chuyen giao quyen luc cho Tong thong vua dac cu Sebastian Piñera. Thoi gian Bachelet cam quyen cung khong it nhung thang tram. Ba khong phai luc nao cung duoc su ung ho nhiet thanh tu dan chung, nhung cang ve cuoi nhiem ky, ba cang duoc long dan hon. Vao thoi diem mat dat “chuyen minh”, ty le ung ho ba luon o muc an tuong khoang 80%.

Chinh cac “su kien” thien nhien ay lai co the mang trong minh nhung anh huong chinh tri rat lon. Thang 8/2007, chi mot nam sau khi dac cu, su ung ho cua nguoi dan doi voi tong thong Peru Alan Garcia da duoc bao truoc se truot dai khi tran dong dat 8° richter lam rung chuyen nuoc nay.

Garcia nhanh chong nhan “nhiem vu”. Toi khu vuc bi anh huong nang ne nhat, ong chuyen van phong lam viec sang mot can cu khong quan gan tam chan, cung la noi ong to chuc cac cuoc hop noi cac. Mot so nha phe binh cho rang ong co tinh loi dung cuoc khung hoang de gia tang su ung ho von dang sut giam nghiem trong va tham chi, viec quan ly vi mo cua ong thuc te dang lam hong nhung no luc khac phuc hau qua thien tai. Nhung hau het moi nguoi deu khong dong tinh.

Cac cuoc trung cau dan y cho thay, 76% nguoi Peru ung ho hanh dong cua ong. Nhung su kien nay da co tac dong tich cuc voi chuc vi tong thong cua ong, nhung no lai khong the keo dai duoc lau. Voi nhiem ky cam quyen gio da sap ket thuc, ty le ung ho Garcia chi con it oi quanh muc 20%.

Vi du dien hinh ve viec nhung tinh huong khan cap khong duoc giai quyet tot va nhung tac dong cua no tro lai toi chinh tri la con bao Katrina tai New Orleans, va thiet hai ma no da gay ra cho chinh quyen Tong thong George W. Bush.

Bao Katrina da tro thanh hinh anh dien hinh khi nguoi ta lien tuong toi cac van de chinh tri sau mot tham hoa. Ty le ung ho cua dan chung dong voi Bush von da rat thap khi con bao do vao dat lien. Nhung gi dien ra sau do cang dam bao them rang Bush da khong bao gio khoi phuc lai duoc long tin.

Thoi diem tran thien tai dien ra cung dong vai tro quan trong lam tang them muc do anh huong cua no. Hay xem truong hop tran song than nam 2005 va anh huong cua no toi so menh chinh tri cua Thu tuong Thai Lan Thaksin Shinawatra.

Con song than xuat hien vao gan cuoi nam do, chi vai thang truoc cuoc bau cu nghi vien quoc gia. Giong nhu Garcia, Thaksin co vai tro chinh trong hoat dong xoa diu noi dau. Ong da chung to rang, ong va Thai Lan co kha nang ung pho voi tham hoa nay. Cu tri Thai thay tu hao khi biet rang thu tuong cho biet nuoc minh khong can vien tro nuoc ngoai vi da co ong da xan tay ao va bat dau no luc khac phuc hau qua.

Thaksin, vi anh hung sau tran song than, da chuyen hoa nhung loi ca tung trong cach doi pho voi tham hoa thanh chien thang quyet dinh trong cuoc trung cau dan y vao thang 2. Van menh cua ong thay doi nhanh chong vai nam sau do, con hau qua chinh tri cua tran thien tai chung to la yeu to quyet dinh trong cac cuoc bau cu nam 2006.

Song than co “hieu ung” thay doi chinh tri con hon the tai Indonesia. “Ke sat nhan” nay da tan pha Aceh, vung phia bac hon dao Sumatra, noi truoc do van mau thuan voi chinh quyen trung uong suot gan 30 nam truoc. Tinh hinh cap bach lam xuat hien nhu cau hop tac va khien the gioi don su quan tam vao cuoc xung dot. Nam 2005, phan nao nho vao nhung tien trien do tran thien tai mang lai, chinh phu Indonesia va nhom noi loan ly khai da ky mot thoa thuan hoa binh.

Nhung ket qua tuyet voi nhu the se lieu co kha nang xay ra o Chile? Cuoc khung hoang se co anh huong khong nho toi boi canh chinh tri.

Doi voi Bachelet, tham hoa da tao ra ca thach thuc va co hoi danh bong hinh anh cua ba cho nhung tinh toan sau nay. Chile khong cho phep mot nguoi lam tong thong hai nhiem ky lien tiep, nhung co the phuc vu tro lai sau khi “nhuong” ghe cho nguoi khac.

Voi Piñera, rui ro tham chi con cao hon. Chi vua moi dac cu, doanh nhan ty phu nay la chinh tri gia trung huu dau tien gianh thang loi trong mot cuoc bau cu ke tu khi ket thuc che do doc tai Pinochet. Ong da hua se dem tat ca nhung nang luc va kha nang quan ly cua minh o linh vuc tu nhan de nang tam mot nen kinh te von da rat thanh cong nay.

Gio day, Piñera co co hoi de chung to chinh minh, hoac co the ong se phai nhan that bai cay dang. Du vay, ong co co de do loi cho nhung van de trong tuong lai la do ban tay khong may man ma ong da duoc trao.

Trong khi mot vai nguoi khen ngoi phan ung cua Bachelet, thi ba van dang nhu ngoi tren lua vi nhung tri hoan va buoc di sai lam truoc do, va chi trich gio day dang ngay cang tang len.

Nan cuop boc o cac khu vuc bi dong dat khien Bachelet bi chi trich vi viec huy dong cac nguon luc an ninh cham. Viec khong dua ra duoc canh bao song than tai khu vuc duyen hai Chile, dan toi nhung ket cuc chet nguoi, khien ba phai dua ra loi xin loi chinh thuc. Chinh phu thi bi chi trich la da cham de nghi quoc te giup do, cung nhu trong viec doi pho hieu qua doi voi nan cuop boc, bao luc, doi ngheo va canh vo gia cu sau dong dat.

Piñera da phat bieu: “Tai uong nay sau sac, co suc tan pha va nghiem trong hon chung ta nghi rat nhieu”. Cach ong giai quyet hau qua tran dong dat se giup quyet dinh thanh cong cua ong tren cuong vi tong thong, va cung co the se tro thanh nhan to quyet dinh ai se ke nhiem ong - nhu thuc te da dien ra sau cac tran thien tai o nhung nuoc khac nhieu lan truoc do.


Viet Bao

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.