Quyen con nguoi trong du thao Hien phap

Thứ bảy, 02 Tháng ba 2013, 12:20 GMT+7

Cac chuyen gia phap luat chi ra nhung han che cua viec che dinh quyen con nguoi, quyen cong dan trong Du thao sua doi Hien phap 1992.

» Can the hien ro quyet tam bao ve chu quyen bien dao
» Nguoi dan co quyen the hien quan diem sua Hien phap
» Chinh thuc cong bo Du thao sua doi Hien phap 1992
» Lay y kien nhan dan ve sua doi Hien phap trong 3 thang


Phan anh dung ban chat quyen con nguoi, quyen cong dan

Theo pho giao su-tien sy Nguyen Thanh Tuan, Vien Nghien cuu Quyen con nguoi, Hoc vien Chinh tri Hanh chinh Quoc gia Ho Chi Minh, vi tri thu tu cua che dinh ve quyen con nguoi, quyen cong dan trong Hien phap the hien nhan thuc cua Nha nuoc ve tam quan trong cua van de nay cung nhu tam quan trong cua viec hien dinh cac quyen do.


Quyen con nguoi trong du thao Hien phap
Anh minh hoa.
Pho giao su-tien sy Nguyen Thanh Tuan nhan xet cach thuc va khuon kho cac quyen hien dinh trong Du thao Hien phap 1992 co nhieu tien bo. Cu the la viec che dinh quyen con nguoi, quyen cong dan duoc xep o chuong thu hai chi sau chuong thu nhat che dinh ve che do chinh tri.

Cach thuc che dinh nay, xet ve hinh thuc, la phu hop voi cach thuc che dinh cac quyen nay cua da so Hien phap cac nuoc tren the gioi. Quan trong hon, cach che dinh nay the hien ban chat cua Hien phap la van ban khe uoc goc giua Nha nuoc va nguoi dan nham thiet lap co che kiem che quyen luc nha nuoc thong qua viec che dinh quyen con nguoi, quyen cong dan.

Mot trong nhung diem tien bo khac la Du thao da khac phuc duoc su nham lan quyen con nguoi va quyen cong dan va cach tiep can quyen da tham kha sau vao noi dung, hinh thuc dien dat. Bieu hien la da chuyen duoc cach thuc thiet lap quyen tu cho quy dinh duoi dang nha nuoc “quyet dinh” quyen cho cong dan sang viec nguoi dan duoc huong cac quyen do mot cach mac nhien va Nha nuoc co nghia vu bao dam cac quyen con nguoi va quyen cong dan.

Nhung tien bo tren da co the dam bao noi dung hien dinh, phan anh dung ban chat cua cac quyen con nguoi, quyen cong dan, dong thoi phong ngua su tuy tien cua Nha nuoc trong viec quy dinh, thu lai, xoa bo, giam bot hay dat ra nhung dieu kien khong thich dang doi voi viec huong thu cac quyen con nguoi cua cong dan thong qua Hien phap va phap luat. Day la cach thuc hien dinh quyen the hien ro tinh chat dan chu, phap quyen cua the che hoac nha nuoc phap quyen xa hoi chu nghia ma chung ta dang tiep tuc xay dung va hoan thien.

Dac biet, Du thao sua doi Hien phap 1992 danh cho quyen con nguoi, quyen cong dan mot khuon kho kha rong lon voi nhieu quyen co ban ma luat nhan quyen quoc te va nhieu hien phap cua cac nuoc tren the gioi da ghi nhan. Ben canh do, du thao da co quy dinh ve gioi han quyen.

Pho giao su-tien sy Nguyen Thanh Tuan cung chi ra nhung han che cua viec che dinh ve quyen con nguoi, quyen cong dan trong Du thao sua doi Hien phap 1992. Truoc het, du thao thieu mot so quyen, nhu: quyen cua nguoi cao tuoi, quyen cua nguoi khuyet tat, quyen nghi ngoi, quyen duoc lao dong trong moi truong trong lanh...

Du thao cung con thieu nhung quy dinh ve thiet che bao ve va thuc day quyen, thieu viec xac dinh ro nhan quyen khong the bi gioi han; thieu quy dinh bao dam su binh dang giua cac quyen... Mot so quyen da quy dinh nhung noi dung chua toan dien.

Khang dinh nguyen tac nen tang, quan trong cua quyen con nguoi

Tien sy Hoang Van Nghia, Vien Nghien cuu Quyen con nguoi, Hoc vien Chinh tri-Hanh chinh Quoc gia Ho Chi Minh thong ke Du thao co 38/124 dieu (hon 30%) lien quan truc tiep den quyen va nghia vu co ban cua cong dan trong do co 5 dieu (voi che dinh ve quyen) hoan toan moi so voi Hien phap 1992 va 33 quyen deu duoc bo sung, sua doi. Co the noi day la mot su phat trien manh me trong che dinh ve quyen con nguoi, quyen va nghia vu co ban cua cong dan.

Theo tien sy Hoang Van Nghia, Du thao lan nay da dat duoc nhung buoc tien het suc ro ret trong tu duy lap hien cua Dang va Nha nuoc. Tuy vay, de thuc su phan anh day du y chi va nguyen vong cua moi tang lop nhan dan, ban Du thao van can den su dong gop y kien sau rong hon nua cua toan xa hoi, dac biet la cua nhung nha ly luan, nha lap phap va cong dong cac nha khoa hoc Viet Nam.

Tuy nhien,Tien sy Hoang Van Nghia cho rang phan che dinh ve quyen con nguoi, quyen va nghia vu cua cong dan cua Du thao chua thuc su khang dinh duoc mot so nguyen tac nen tang, quan trong cua quyen con nguoi, do la “nhan pham la gia tri cot loi cua quyen con nguoi” hay “quyen con nguoi xuat phat tu pham gia von co cua moi nguoi.” Vi vay, chuong II can dac biet nhan manh den nhan pham va xem do nhu la mot dieu khoan rieng biet can duoc neu ngay o phan dau cua chuong.

Du thao van con chua dung su khong thong nhat trong cach dung “cong dan” va “moi nguoi” trong cach hieu ve chu the cua cac quyen va tu do co ban cua cong dan. Chang han Dieu 35 cua Du thao quy dinh “cong dan co quyen an sinh xa hoi”, Dieu 38 quy dinh “cong dan co quyen lam viec, lua chon viec lam, nghe nghiep va noi lam viec”, Dieu 41 “Cong dan co quyen bao ve suc khoe, binh dang trong viec su dung cac dich vu y te va co nghia vu thuc hien cac quy dinh ve phong benh, kham benh, chua benh”...

Theo tien sy Hoang Van Nghia, chu the cua cac quyen nay khong chi dung lai, bo hep o pham chat cong dan ma can mo rong doi voi chu the moi nguoi, thuoc ve tat ca moi nguoi.

Noi ham cua mot so quyen con chua that ro rang, xuc tich va chua theo tieu chuan quoc te va khu vuc. Khai niem noi ham va cach dung thuat ngu cho mot so quyen duoc dua ra Du thao o day chua thuc su bao quat ve chuan muc.

Chang han, Dieu 15 che dinh ve “moi su gioi han cua quyen con nguoi theo quy dinh cua phap luat va vi loi ich chung cua xa hoi, vi mot xa hoi dan chu” hay Dieu 32 “Nguoi bi buoc toi co quyen duoc Toa an xet xu” nen bo sung cum tu “trong mot thoi gian thich hop” theo dung nguyen tac va chuan muc quoc te cua cac dieu uoc quoc te ma Viet Nam la thanh vien; viec han che quyen va tu do cua ca nhan phai do mot co quan tai phan quyet dinh chu khong phai tuy tien.

Du thao chua bao quat het cac chu the chinh cua quyen con nguoi, dac biet la cac chu the quyen cua cac nhom de bi ton thuong. Chang han, trong khi ghi nhan ve quyen cua tre em, quyen phu nu, Du thao lai thieu nguoi khuyet tat, nguoi cao tuoi (nguoi gia), hoac nguoi dong tinh, song tinh va chuyen gioi... Mot so che dinh da vo hinh chung gioi han cac quyen cua mot nhom de bi ton thuong khac duoc chi dan ra.

Chang han, Dieu 27 che dinh ve “cong dan nam, nu co quyen ngang nhau ve... gia dinh” can sua doi theo huong khai quat la “moi cong dan deu co quyen ngang nhau ve... gia dinh” hoac theo huong bo sung cum tu “cong dan nam, nu va gioi tinh khac co quyen ngang nhau ve... gia dinh.” Vi hien nay theo thong ke chua day du o Viet Nam co toi 5 den 7 trieu nguoi thuoc “gioi tinh thu ba.”

Hon nua, cung voi viec nang cao cac dieu kien song va muc song, tuoi tho trong binh cua nguoi Viet Nam cung ngay cang cao, ty le nguoi cao tuoi ngay cang gia tang, uoc tinh khoang hon 30% dan so, ho cung la nhom dac biet de bi ton thuong.

Ben canh do, Viet Nam cung co toi hon 7 trieu nguoi khuyet tat. Ho cung la chu the day du cua cac quyen con nguoi. Vi vay, can bo sung “quyen cua nguoi cao tuoi” va “quyen cua nguoi khuyet tat” vao Du thao. Che dinh rieng biet hai chu the quyen nay la nham khang dinh nhan dao va ban chat cua che do xa hoi. Do do, che dinh thanh quyen rieng hon la dua vao phan che dinh ve an sinh, xa hoi.

Thiet lap co che bao dam quyen con nguoi, quyen cong dan

Tien sy Dang Minh Tuan, Khoa Luat, Dai hoc Quoc gia Ha Noi cho rang Du thao da co nhung tien bo kha lon trong viec bo sung, hoan thien cac quyen con nguoi, quyen cong dan theo xu huong tien bo chung cua Hien phap cac nuoc cung nhu phap luat quoc te.

Su bo sung khai niem “quyen con nguoi” vao ten chuong cung nhung thay doi cua cac quy dinh cu the theo huong bo sung, hoan thien cac quyen con nguoi la nhung thay doi rat quan trong cua Du thao Hien phap. Tuy nhien, theo tien sy Dang Minh Tuan, mac du da bi luoc bo nhieu, cach quy dinh dat cac quyen hien dinh “... theo quy dinh cua phap luat” van con trong Du thao.

Ngoai ra, nguoi dan kho co the thuc hien quyen dan chu truc tiep khi Du thao Hien phap van trao cho Quoc hoi quyet dinh viec trung cau dan y (Dieu 30; Dieu 75). Tren thuc te, nguoi dan Viet Nam chua tung bao gio tham gia quyet dinh truc tiep trong bat ky cuoc trung cau dan y nao. Du thao cung chua co quy dinh Hien phap phai duoc thong qua phuc quyet toan dan nham dam bao chu quyen cung nhu su dong thuan cua nhan dan.

Viec quy dinh cac quyen con nguoi, quyen cong dan trong Hien phap dat ra nghia vu cua Nha nuoc trong viec ton trong, bao ve va thuc day cac quyen do. Do vay, Hien phap mot mat phai ghi nhan day du cac quyen co ban, mat khac phai thiet lap cac co che de Nha nuoc thuc hien cac nghia vu bao dam cac quyen do. Thieu cac co che hieu qua va trach nhiem, cac quyen hien dinh chi co gia tri hinh thuc. Tuy nhien, Du thao chua huong toi thiet lap hoac thuc day cac co che hieu qua bao ve quyen con nguoi, quyen cong dan.

Theo tien sy Dang Minh Tuan, Du thao Hien phap cung chua thuc su co nhung dieu chinh co ban de thuc day cac thiet che hien co trong viec bao ve quyen con nguoi, quyen cong dan nhu thuc day nguyen tac phan cong, phoi hop va kiem soat quyen luc nha nuoc, nang cao hieu qua giam sat cua Quoc hoi va dam bao tinh doc lap cua toa an.

» Can the hien ro quyet tam bao ve chu quyen bien dao
» Nguoi dan co quyen the hien quan diem sua Hien phap
» Chinh thuc cong bo Du thao sua doi Hien phap 1992
» Lay y kien nhan dan ve sua doi Hien phap trong 3 thang
» Sua Hien phap: Bo sung quyen cua Chu tich nuoc
» Bao cao thuc hien loi hua cua Bo truong truoc Quoc hoi
» Gop y du thao De an quy trinh lay phieu tin nhiem
» The gioi 24h: Mat mang sau 11 dem thuc trang xem Euro
» Dong gop y kien cho qua trinh sua doi Hien phap 1992
» Vu cuu CEO 18 HSG: Quy ket voi vang cho nguoi lao dong?

Theo Khieu Tu (TTXVN)

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.