Khung hoang kinh te khung hoang nhan thuc

Thứ bảy, 10 Tháng tư 2010, 06:04 GMT+7

Khong nhieu nha kinh te du doan se co cuoc khung hoang kinh te nhu hien nay, lai cang co it su nhat tri giua ho ve nguyen nhan co ban dan toi tinh trang nay. Vi vay, se khong co gi ngac nhien neu cac nha kinh te cam thay boi roi khi phai du bao lieu khung hoang se co nhanh cham dut hay khong.


Cho toi nay, cac chuyen gia kinh te van chua the thong nhat nguyen nhan gay ra khung hoang (Anh: social.successtelevision.com)
Cho toi nay, cac chuyen gia kinh te van chua the thong nhat nguyen nhan gay ra khung hoang. Anh: social.successtelevision.com
Tat nhien, thuc te tat ca chung ta deu biet nhung nguyen nhan chung chung gay ra khung hoang kinh te: nguoi dan giam chi tieu do thu nhap giam, viec lam bat on, hoac ca hai. Nhung hay thu lat nguoc tro lai chut nua: thu nhap cua nguoi dan thap hon va cong viec cua ho khong on dinh chinh do ho khong chi tieu nhieu truoc do, cu the trong mot chu trinh lap di lap lai.

Do la mot vong luan quan, nhung tu dau va tai sao no lai bat dau? Tai sao tinh hinh lai tro nen toi te hon? Cai gi se thay doi duoc qua trinh nay? Do la nhung van de ma nhieu nha kinh te van chua the dua ra cau tra loi chinh xac.

Tinh trang kinh te cung toi te nhu trong giai doan Dai suy thoai, xay ra ngay sau su do vo cua thi truong chung khoan nam 1929. Cac nha kinh te cung khong du bao truoc duoc su kien nay. Trong nhung nam 1920, mot so nguoi co dua ra canh bao rang thi truong chung khoan bi dinh gia qua cao nhung ho da khong the ngo duoc lai co mot cuoc suy thoai keo dai hang thap ky va anh huong toi toan bo nen kinh te.

Cuoi thoi ky Dai suy thoai, thang 8/1938, bai bao cua Ralph M. Blagden tren to The Christian Science Monitor tuong thuat mot loat cac cuoc phong van khong chinh thuc voi “cac giao su, chuyen gia ngan hang, lanh dao cong doan, va dai dien cac hiep hoi doanh nghiep va cac phe phai chinh tri” cua nuoc My, tat ca nhung nguoi nay deu nhan duoc mot cau hoi chung: “Dieu gi da gay ra suy thoai?”.

Nhung cau tra loi thu duoc cho thay su lung tung va khong khien nguoi ta tin duoc co ai do biet ro nguon goc gay ra cuoc khung hoang sau sac nhat cua chu nghia tu ban.

Nguyen nhan duoc dua ra cung khac nhau du duong: nguoi bao do chinh phu, lao dong, do nganh, ke bao tai nen chinh tri va chinh sach cua cac nuoc.

Cu the, nguoi ta cho rang do la do su can thiep sai lam vao thi truong cua chinh phu, thue thu nhap va thue lai von cao, chinh sach tien te lech lac, ap luc tang luong, doc quyen, tinh trang hang ton kho qua lon, bat on tu ke hoach tai to chuc Toa an Toi cao My, tai vu trang va noi lo so chien tranh o chau Au, chinh phu khuyen khich tranh chap lao dong, lan song tiet kiem va tin dung noi long truoc suy thoai.

Mac du cac hoc thuyet kinh te ngay nay da duoc cai thien dang ke, neu hoi ai do ve nguyen nhan cua cuoc khung hoang hien nay, chung ta thuong van se co nhung cau tra loi giong nhau, du co moi hon: bong bong bat dong san chua tung thay, lan song tiet kiem toan cau, mat can bang thuong mai quoc te, no duoi chuan, thi truong OTC khong duoc kiem soat, sai lam cua cac co quan dinh gia, dinh gia bat dong san dua tren su dan xep va rui ro doi tac khong thuc hien hop dong.

Di nhien, nhieu hoac hau het nhung nguoi nay se dung mot phan hoac nhieu phan khi cho rang khung hoang kinh te do su ket hop cua nhieu nhan to gay ra, su xay ra dong thoi mot cach ngau nhien cua nhieu dieu toi te, day he thong tai chinh vuot qua diem gioi han chiu dung. Tai diem do, cac van de thu hut duoc su chu y rong rai, pha huy long tin cua cong chung va khoi dong mot chu trinh phan ung tieu cuc.

Roi cuoi cung, su chu y cua chung ta, mot cach tu nhien, don vao nhung su kien toi te nhat. Chinh boi nhung su kien toi te nhat la nhung gia tri thong ke ngoai le, nen nguyen nhan cua chung co ve la rat nhieu.

Thu xem xet van de du bao nhung su kien nhu tran dong dat thang 1/2010 o Haiti, lam chet hon 200.000 nguoi. No thu hut su chu y boi da gay ra thiet hai qua lon ve nguoi va tai san.

Nhung neu nhu ai do di xa hon viec du bao ve kha nang xay ra tran dong dat, toi du bao ve muc do thiet hai, nguoi ta co the se dua ra mot danh sach dai nhung yeu to “dong gop” vao thiet hai do - bao gom tham chi ca nhung yeu to chinh tri, tai chinh va bao hiem - giong nhu danh sach nhung nhan to gay ra khung hoang kinh te toan cau nay.

Van de doi voi kinh te hoc vi mo la viec rat kho de co the he thong hoa nhung loai nguyen nhan duoc gay ra cuoc khung hoang hien nay. Cac mo hinh toan hoc ma cac nha kinh te hoc vi mo co co the giong voi cac mo hinh thoi tiet o mot so khia canh, nhung tinh nhat quan ve cau truc cua chung lai khong duoc bao dam bang bat ky hoc thuyet vung chac nao.

Cuon sach moi quan trong nhat ve nguon goc cua khung hoang kinh te do Carmen Reinhart va Kenneth Rogoff viet, “This Time Is Different”, thuc te la mot ban tom luoc nhung bai hoc rut ra tu gan nhu moi cac cuoc khung hoang tai chinh o cac quoc gia trong lich su.

Nhung cuon sach do gan nhu hoan toan phi ly thuyet. No chi don thuan ghi lai cac mo hinh hoi quy. Khong may la, trong lich su tai chinh 800 nam, chi co mot vi du ve su thu hep hang loat tren quy mo toan the gioi co ten goi Dai suy thoai cua thap nien 1930. Vi vay kho co the biet chinh xac nhung gi se dien ra trong cuoc khung hoang hien nay dua tren nhung phan tich cua Reinhart va Rogoff.

Dieu nay khien chung ta su dung cac mo hinh trong qua khu, cac cuoc khung hoang khac nhau de thu du doan cho cuoc khung hoang hien nay. Ket qua la, chung ta khong biet duoc su hoi phuc se ben vung hay lai la dieu dang that vong.

Robert Shiller, giao su kinh te tai Dai hoc Yale va la nha kinh te cua MacroMarkets LLC.
Viet Bao

Cac bai viet khac:

Tiep theo >>


^ Lên đầu trang ^


Copyright © 2006-2012 by VietBao.vn
Viet Bao Viet Nam - All Rights Reserved.